خبرگزاري آريا - مسئولان مرکز تحقيقات بازي‌هاي ديجيتال، ضمن تشريح اولويت‌ها و دست‌اندازهاي پيش روي اين مرکز، وضعيت بازار بازي‌ها در ايران را «مبهم» توصيف اما بر «ظرفيت» بالاي آن تأکيد کردند.
خبرگزاري مهر- گروه فرهنگ: پژوهش و آمار اصلي‌ترين تکيه‌گاه براي سياست‌گذاري در هر حوزه‌اي است و طبيعتاً ضعف و قوت در اين بخش، تأثيري مستقيم بر کيفيت عملکرد تصميم‌سازان و مجريان خواهد داشت.

شايد به دليل همين واقعيت است که امروز برخي صاحب‌نظران براي آسيب‌شناسي و آناليز وضعيت صنعت بازي‌هاي رايانه‌اي پيش و بيش از هر نکته‌اي بر فضاي پرابهام حاکم براي اين فرآيند عرضه و تقاضا در ايران تأکيد مي‌کنند.
صنعت گيم اگرچه صنعتي جوان و نوپا به‌ويژه در قياس با ديگر زيرشاخه‌هاي صنايع فرهنگي در ايران محسوب مي‌شود اما شتاب پيشرفت و فراگيري اين صنعت چه در زمينه کيفيت توليدات و چه از منظر دامنه مخاطبان، وضعيت ويژه‌اي را براي آن رقم زده‌است.
همين مقدمه کوتاه کافي است تا اهميت راه‌اندازي و تمرکز مرکزي بر حوزه پژوهش ميداني و ابهام‌زدايي از اين بازار عيان شود. «دايرک» به‌عنوان بازوي پژوهشي بنياد ملي بازي‌هاي رايانه‌اي از تيرماه 1394 فعاليت رسمي خود را آغاز کرده و پس از گذشت دو سال، در ميزگردي به بررسي دستاوردها و برنامه‌هاي اين مرکز پرداخته‌ايم.
سيدمحمدعلي سيدحسيني معاون پژوهشي‌هاي بنياد ملي بازي‌هاي رايانه‌اي، حامد نصيري، معاون توسعه کسب‌وکار بنياد ملي بازي‌هاي رايانه‌اي و فرزانه شريفي، مسئول اطلاع‌رساني و امور بين‌الملل مرکز دايرک در اين ميزگرد حضور داشتند. در ادامه بخش نخست اين ميزگرد را با محوريت توضيحات سيدحسيني به‌عنوان مدير مرکز تحقيقات بازي هاي ديجيتال(دايرک) پيرامون اهميت فعاليت پژوهشي و آماري در حوزه بازي‌هاي رايانه‌اي، مي‌خوانيد.
* در مواجهه با بازار بازي‌هاي رايانه‌اي کشور برداشت اوليه اين است که ما با فضايي پرابهام مواجهيم شناخت جامعي از اين بازار نداريم. يعني پيش از اذعان به ضعف يا قوت، دچار جهليم نسبت به اين بازار. چقدر اين برداشت را صحيح مي‌دانيد؟
سيدحسيني: اگر بخواهيم نسبت به صنايع ديگر فعال در کشور بخواهيم قضاوتي داشته باشيم، ‌ به‌خصوص به نسبت صنايع سرگرمي، به نظرم بازي‌هاي رايانه‌اي در بسياري از زمينه‌ها به لحاظ آمار و اطلاعات جلوتر است. البته نسبت به سه تا چهار سال پيش. ولي اگر بخواهيم خودمان را با کشورهاي ديگر صاحب صنعت گيم مقايسه کنيم، از آنجايي که اساساً در تمام اين سال‌ها ما نگاه درستي به بازي‌ها نداشته‌ايم، عقب‌تريم. در قياس با کشورهايي که سال‌ها است در حوزه بازي‌هاي رايانه‌اي فعال هستند و صاحب صنعت محسوب مي‌شوند، حتماً از نظر صحت و جامعيت داده‌ها عقب‌تر هستيم. البته همين مقايسه هم صرفاً با کشورهاي پيشرفته است و در مقايسه با برخي کشورهاي منطقه مانند ترکيه بازهم ما پيش هستيم.
همين کشور ترکيه براي تحليل بازار توليد و عرضه خود از داده‌هاي شرکت نيوزو که يک شرکت بين‌المللي است استفاده مي‌کند اما ما اين داده‌ها را خودمان توليد مي‌کنيم. در کنار اين واقعيت ما راه‌هاي بسياري براي درک تحولات صنعت گيم در کشور داريم. بايد داده‌ها را به سمت منابع ثبتي سوق بدهيم و بتوانيم از تحليل منابع موجود، به اطلاعات جديد برسيم. در مجموع با توجه به اينکه ما سال‌هاي سال در اين حوزه گويي در اتاقي تاريک قرار داشتيم، امروز داده‌ها و اطلاعات پايه‌اي در اختيار داريم که علاوه‌بر کارکرد در حوزه پژوهش‌هاي دانشگاهي مي‌تواند مورد استفاده فعالان بازار بازي‌ها، بازي‌سازان و سياست‌گذاران قرار بگيرد و اين اتفاق مبارکي است.
* يعني به‌رغم تعدد مراکز آماري و نظرسنجي در کشور، تا پيش از آغاز به کار دايرک، هيچ پژوهشي و پايشي با موضوع بازي‌هاي رايانه‌اي براي اين قبيل مصارف که به آن اشاره کرديد صورت نگرفته بود؟
سيدحسيني: مراکز نظرسنجي و تحقيقات بازار که تا پيش از آن به‌طور خاص بر روي بازي‌هاي رايانه‌اي کاري نکرده بودند و تا به امروز هم کاري نداشته‌اند. اين در حالي است که کنسول‌ها و سخت‌افزارهاي مرتبط با بازي‌هاي رايانه‌اي بازار بسيار خوبي در کشور دارد اما مراکز تحقيقاتي سراغ آن نرفته‌اند چراکه تحقيقات در اين حوزه هزينه‌بر است. غير از اين مراکز اما زماني که بنده در اسرا بودم، دو پژوهش در اين حوزه داشتيم که البته به نسبت گزارش‌هاي بعدي دايرک خام‌تر بود.
سال 89 ما پيمايشي را با همکاري ايسپا در کليه مراکز استان‌هاي کشور اجرا کرديم. سال 92 همين پژوهش را با همکاري مرکز تحقيقات صداوسيما تکرار کرديم و اين‌ّبار روستاها و شهرهاي تابعه را هم در نظر گرفتيم. تفاوت اين دو پژوهش با پژوهشي که دايرک در سال 94 انجام داد و کار جامعي هم شد، از نظر پختگي فرم پرسش‌نامه‌ها و جمعيت آماري بود. اين يعني ما در بنياد اين تجربه‌ها را داشتيم و با افتتاح دايرک تلاش داريم اين پيمايش ملي را هر دو سال يک‌بار تکرار کنيم.

* اين بازه زماني دو ساله براي رصد وضعيت بازار بازي‌ها و به‌روز کردن اطلاعات چقدر بر استاندارد جهاني منطبق است؟
سيدحسيني: اين زمان‌بندي ارتباط مستقيم با ميزان تحولات اين صنعت در کشورهاي مختلف دارد. صنعت گيم در کشور ما هنوز خيلي دچار تحولات بنيادين در بازه‌هاي زماني کوتاه نيست...
* حتي در بازار مصرف؟
سيدحسيني: بله. حتي در بازار مصرف سرعت تحولات بالا نيست و به همين دليل مي‌توان هر دو سال يک‌بار اين سنجش آماري را انجام داد. در کشورهاي خيلي پيشرفته هم معمولاً هر يک سال يک‌بار اين آمارگيري انجام مي‌شود. برخي مؤسساتي که از اين حوزه درآمدزايي دارند هم در سريع‌ترين حالت به‌صورت فصلي اقدام به ارائه گزارش مي‌کنند. در کشورهاي منطقه ما اما اصلاً اين‌گونه نيست و بعضاً هر چند سال يک‌بار شايد چنين گزارش‌هاي آماري منتشر شود. با اين مختصات اينکه ما زمان‌بندي مشخص دو ساله براي ارائه و انتشار آمار در نظر گرفته‌ايم، يک وضعيت استاندارد است. البته توجه داشته باشيد که پيمايش و ارائه آمار صرفاً يکي از مأموريت‌ها و کارهايي است که در دايرک صورت مي‌گيرد.
ما در حوزه‌هاي توليد و توزيع تلاش کرده‌ايم داده‌هاي ثبتي دقيقي را استخراج کنيم اما از آنجا که بازار گيم در ايران مانند ديگر صنايع، يک بخش قانوني دارد و يک بخش غيرقانوني (و متأسفانه در بازار بازي‌ها زور بخش غيرقانوني به بخش قانوني مي‌چربد!)، نمي‌توانيم به اين داده‌هاي ثبتي اکتفا کنيم. به همين دليل برنامه‌هاي ديگري در نظر گرفته‌ايم که به‌خصوص در حوزه بازي‌هاي موبايلي که مصرف‌کننده بيشتري هم دارد، بتوانيم داده‌ها ديجيتالي استخراج کنيم. اين برنامه‌اي است که به‌صورت جامع در دستور کار داريم. فارغ از اين برنامه‌ريزي‌ها فعاليت‌هاي دايرک دو بخش کلي دارد، يکي شناخت مختصات بازار که سعي داريم به‌عنوان يک مرکز آماري مرجع در اين حوزه شناخته‌ شويم. بخش ديگر هم تمرکز بر تقويت پژوهش‌هاي دانشگاهي مرتبط است.
* چنين سرفصلي مرتبط با بازي‌هاي رايانه‌اي اساساً در سيستم دانشگاهي ايران تعريف شده است؟
سيدحسيني: امروز اگرچه ما يک رشته دانشگاهي قوي و منسجم با ارتباط مستقيم به حوزه بازي‌هاي ديجيتال در نظام دانشگاهي کشور نداريم اما خوشبختانه در حوزه‌هاي ميان‌رشته‌اي شاهد فعاليت تعداد قابل توجهي پژوهشگر در دانشگاه‌هاي مختلف کشور هستيم که روي اين مبحث مشغول فعاليت هستند. نکته اينجا است که اين پژوهشگران به‌صورت پراکنده فعاليت‌ مي‌کنند و هنوز تبديل به يک شبکه منسجم نشده‌اند و تلاش ما در دايرک اين است که با رونق‌ّبخشي به مطالعات دانشگاهي بتوانيم به سمت شبکه‌سازي و هم‌افزايي در اين حوزه حرکت کنيم.
نصيري: با اشراف آماري و دقت در جمع‌آوري داده‌ها مي‌توانيم به شناخت خود از فضاي حاکم کمک کنيم. واقعيت اين است که ما امروز حتي اگر صنعت بازي نداشته باشيم، قطعاً يک بازار جدي بازي در کشور داريم.به‌دنبال جا انداختن اين واقعيت هستيم که «بازي موضوعي جدي است.» هم به لحاظ فرهنگي، هم به لحاظ اقتصادي و هم به لحاظ هنري ما با پديده‌اي جدي مواجهيم که در حال حرکت بر روي مرزهاي تکنولوژي هستيم و ما مي‌خواهيم اهميت اين پديده را در کشور جا بيندازيم. مضاف بر اين‌ها از آنجا که بازي يک رسانه است و در تقسيم‌بندي رسانه‌هاي آينده در کنار پديده‌هاي ديگري مانند شبکه‌هاي اجتماعي در گروه رسانه‌هاي جديد قرار مي‌گيرد، ‌ قابليت‌هايي دارد که ما در مقام متولي پژوهشي اين حوزه در کشور سعي‌ مي‌کنيم سايرين را متوجه آن بکنيم.
* با توجه به اين توضيحات فکر مي‌کنيد امروز تصوير دقيقي از بازار بازي‌هاي ديجيتال کشور، در اختيار داريد؟سيدحسيني: تصوير دقيق نداريم به دلايل مختلف که تنها يکي از اين دلايل همان سهم بازارهاي غيرقانوني است که رصد آن‌ها هزينه بسيار بالايي نياز دارد. با اين وجود امروز به اندازه‌اي اطلاعات داريم که از نظر مصرف بتوانيم فرآيند توليد و توزيع بازي‌ها را کنترل کنيم. اطلاعاتي هم داريم که در برخي زيربخش‌هاي توليد و توزيع بسيار دقيق است و قابل صحت‌سنجي هست. اما به‌طور خاص در بخش توليد ما با مشکلاتي مواجه هستيم.
واقعيت اين است که ما در اين حوزه هيچ صنفي نداريم و شرکت‌هايي که در اين زمينه فعال هستند هم غالباً با عناويني غير از عناوين مستقيم مرتبط با بازي‌هاي رايانه‌اي ثبت شده‌اند. علاوه‌بر اين بيشتر فعالان بازي‌سازي، تيم‌هاي بازي‌ساز هستند که هيچ جا ثبت نشده و طبيعتاً براي فعاليت مجوز هم دريافت نکرده‌اند. احصا و استخراج آمارهاي مرتبط با فعاليت اين گروه طبيعتاً با دشواري‌ها و چالش‌هاي جدي مواجه بوديم. با اين وجود هم امروز تا حد قابل قبولي اطلاعات اين گروه‌ها را هم در اختيار داريم.
* اين وضعيتي که توصيف کرديد چقدر مختص ايران است؟ به نظر مي‌رسد در کشورهاي ديگر هم با اين ميزان فعاليت غيررسمي مواجه باشيم و تا حدودي ماهيت اين صنعت اينگونه است که مثلاً چهارنفر در يک خانه بتوانند جمع شوند و يک بازي بسازند.
سيدحسيني: در همه جاي دنيا بازي‌سازي تخصص‌هاي مختلف دارد و اينگونه نيست که يک نفر بتواند يک بازي بسازد. اما مهم اين است که همه فعالان در تخصص‌هاي مختلف بازي‌سازي به‌عنوان شاغل شناخته مي‌شوند و حرفه‌شان شغل محسوب مي‌شود. يعني حتي اگر به‌صورت پاره‌وقت هم کسي براي اين حوزه وقت مي‌گذارد به‌عنوان شغل محسوب مي‌شود و مي‌تواند از مزاياي شغلي و بيمه‌اي هم بهره‌مند شود و اينگونه نيست که فردي بدون هيچ حقوق و مزاياي قانوني صرفاً به‌دنبال اين باشد که يک بازي بسازد و اگر شد آن را منتشر هم بکند!
* ما اين عقبه حمايتي را نداريم و به همين دليل پراکندگي فعاليت‌ها بيشتر به چشم مي‌آيد...
سيدحسيني: بله. دقيقاً همين‌طور است.

نمونه‌اي از آمار منتشرشده از سوي دايرک درباره بازار بازي‌هاي رايانه‌اي ايران
* احتمالاً اگر گروه بازي‌سازي بخواهد فعاليت خود را رسمي بکند با مشکلات بيشتري مواجه مي‌شود و ترجيح مي‌دهد بي‌خيال حمايت‌هاي احتمالي هم بشود!
سيدحسيني: بهترين بازي‌هاي موبايلي ما که امروز به‌عنوان محصولات پرفروش شناخته مي‌شوند غالباً محصول همين جنس کارهاي تيمي هستند. اين اشکال درباره فرآيند توليد بازي‌هاي در ايران به‌صورت جدي وجود دارد.
در حوزه توزيع هم ما با يک دوگانگي و حتي چندگانگي مواجهيم. در کنار توزيع فيزيکي بازي‌ها ما توزيع ديجيتال را داريم که به‌نوعي شاهد انحصار توزيع ديجيتال هستيم. در توزيع فيزيکي هم ما سازوکار مويرگي و حساب‌شده‌اي نداريم! ‌ شايد بتوان تعبير توزيع چريکي را براي اين مدلي که در ايران شاهد هستيم به کار برد. در اين شرايط ما به دنبال روش‌هايي هستيم که بتوانيم با تخمين هرچه دقيق‌تر آمارهاي مرتبط با اين بخش‌ها را به دست بياوريم.
* با همين توضيحات مي‌توانيم اذعان کنيم که وضعيت صنعت گيم در ايران يک وضعيت استثنائي و خاص است؛ وضعيتي که گويي هيچ‌يک از اجزا در آن شفاف نيست. تلاش براي استخراج آمار و داده‌هاي قابل تحليل در چنين وضعيتي چقدر مي‌تواند به نتايج واقعي منتهي شود و فکر نمي‌کنيد حالت آب در هاون کوبيدن پيدا مي‌کند!؟
نصيري: اگر امروز 20 يا 30 کشور در دنيا داريم که در صنعت گيم حرفي براي گفتن دارند و در نمايشگاه‌هاي بين‌المللي غالباً شاهد حضورشان هستيم، در اين ميان صنعت ايران به‌ظاهر کوچک است اما در منطقه حتماً جزو کشورهاي مدعي هستيم و در مواردي حتي توليدمان پيش‌تر از کشوري مانند ترکيه است. پس اگر ما شاهد بازگشت سرمايه و سود اقتصادي در اين بازار نيستيم، ‌ مشکل جاي ديگري است و نمي‌توان توانايي توليد در کشور را زير سؤال برد. در ميان همين 20، 30 کشوري که گفتيم در اين حوزه توليد دارند، ‌ شايد 10 کشور هم نباشند که کار آماري در اين زمينه داشته باشند.
سيدحسيني: هرچند صنعت گيم در کشور نداريم اما قطعاً ظرفيت آن را در اختيار داريم. در تمام اين سال‌ها شاهد بوده‌ايم که تيم‌هاي بازي‌سازي جوان بدون هيچ حمايتي در نقاط مختلف کشور در حال شکل‌گيري هستند و بعضاً محصولاتي را ارائه مي‌کنند، که در بازار هم بسيار موفق است. اين دقيقاً معناي ظرفيت و پتانسيل موجود در کشور است.نکته مهم اما خصوصيت مردم خاورميانه به‌خصوص در کشور ما است که علاقه‌اي به ارائه اطلاعات نداريم. افشاي اطلاعات براي ما تابو است و به همين دليل به‌رغم اينکه در ترکيه سازماني براي استخراج آمار فعاليت‌ها وجود ندارد اما شرکت‌هاي فعال خودشان آمار فعاليت‌هاي خود را به‌صورت رسمي منتشر مي‌کنند اما در ايران اينگونه نيست. اين فرهنگ در کشورهاي ديگر وجود دارد که در صورت ارائه صحيح اطلاعات، خود ما هم مي‌توانيم از گردش اطلاعات سايرين سود ببريم و به همين دليل غالباً با فضاي روشن‌تري مواجه هستند. ما در خاورميانه حتي در صنايع ديگر، احساس مي‌کنيم افشاي اطلاعات خطرناک است.
از طرف ديگر هم اصولاً فراموش نکنيم که انتخاب ميان اصالت دادن به قهرمانان ملي و وابسته به حکومت براي توسعه صنعتي (مثل تجربه کشورهاي ژاپن و کره) يا توجه به تيم‌هاي مستقل و غيروابسته به حاکميت مانند تجربه استارت‌آپ‌ها در اروپا و آمريکا، يک مجادله جدي ميان صاحب‌نظران است و به‌راحتي نمي‌توان درباره آن حکم قطعي صادر کرد. در عين حال بايد توجه داشته باشيم درست است که در برخي کشورها گروه‌هاي مستقل در حال فعاليت در عرصه بازي‌سازي هستند اما همين گروه‌هاي مستقل هم بايد از حداقل حمايت‌ها بهره‌مند باشند.
در کشور ما هيچ‌يک از اين دو رويکرد وجود ندارد. نه شرکت‌هاي بزرگ و توانمند دولتي داريم که بتوانند نقش آن قهرمانان ملي در حوزه صنعت را ايفا کنند و نه شرکت‌هاي مستقل و کوچک توانايي حضور همه‌جانبه در بازار بازِي‌ها را دارند. يا تيم‌هاي فني‌ و توانمندي داريم که در عرصه انتشار دچار مشکل جدي هستند و يا بالعکس. در چنين فضاي مبهمي، آمار و اطلاعاتي که مرکز دايرک ارائه مي‌کند، اصلي‌ترين دستاوردش اثبات همين ابهام است. اصلاً خجالت نمي‌کشيم که در جايي رسماً اعلام کنيم که چنين داده‌هايي را در اختيار نداريم. اتفاقاً نقطه کور پيشرفت صنعت، همان نقاطي است که امکان استخراج آمار دقيق وجود ندارد. براي همين صراحتاً اعلام مي‌کنيم ما آمار شرکت‌هاي ثبتي فعال در حوزه بازي‌ها را در اختيار داريم اما هيچ آمار دقيقي از گروه‌هاي مستقل فعال در اين زمينه در اختيارمان نيست.
* راهکارتان براي خروج از شرايط چيست؟
نصيري: بايد به‌دنبال راهکارهاي بزرگ و اقدامات نهادي کلان براي عبور از اين شرايط برويم. بايد اين تيم‌هاي سامان‌دهي شوند. تيم‌هاي کوچک يا بايد خود قدرتمند شوند يا بايد راهي پيش روي‌شان قرار بگيرد که به شرکت‌هاي بزرگ و باقدرت بپيوندند.

شايد بد نباشد بدانيد در صنعت گيم جهان حتي شاهد افتتاح شرکت‌هاي کوچکي هستيم که از آغاز براي پيوستن به قول‌هاي بزرگ آغاز به کار مي‌کنند. يک شرکت کوچک با تمرکز بر تکنولوژي VR (واقعيت مجازي) فعاليت خود را آغاز مي‌کند و اصلاً هم نمي‌خواهد آن را در بازار به‌صورت تجاري عرضه کند، بلکه محصول فني خود را در اختيار شرکت‌هاي بزرگ‌تر قرار مي‌دهد. در ايران بايد به اين سمت حرکت کنيم. براي رسيدن به اين نقطه هم بد نيست که روي نقاط مبهم اطلاعاتي و آماري خود مانور دهيم و بدانيم که کجا دچار نقص هستيم.
* اتفاقاً برخي از همين زاويه نگاه مي‌گويند ازآنجا که در ايران صنعت گيم نداريم، لزومي هم به هزينه کردن براي استخراج داده و آمار نيست چرا که هيچ چيز در اين فضا قطعي نيست!
نصيري: من نگاهم عکس اين است. من مي‌گويم با اشراف آماري و دقت در جمع‌آوري داده‌ها مي‌توانيم به شناخت خود از فضاي حاکم کمک کنيم. واقعيت اين است که ما امروز حتي اگر صنعت بازي نداشته باشيم، قطعاً يک بازار جدي بازي در کشور داريم. بازار به‌عنوان يکي از حلقه‌ها و شاخص‌هاي شکل‌گيري صنعت در کشور ما وجود دارد و همين مي‌تواند ديگر شاخه‌ها را هم به‌تبع خود شکل دهد. اين وسط ما هستيم که مي‌توانيم براي نسبت اين زيرشاخه‌ها تعيين‌کننده باشيم.
سيدحسيني: درباره اينکه ما در ايران صنعت گيم داريم يا خير، استدلال رايج اين است که اگر صنعت نداريم، پس کار در اين حوزه را رها کنيم. به‌زعم من اما ما هرچند صنعت گيم در کشور نداريم اما قطعاً ظرفيت آن را در اختيار داريم. در تمام اين سال‌ها شاهد بوده‌ايم که تيم‌هاي بازي‌سازي جوان بدون هيچ حمايتي در نقاط مختلف کشور در حال شکل‌گيري هستند و بعضاً محصولاتي را ارائه مي‌کنند، که در بازار هم بسيار موفق است. اين دقيقاً معناي ظرفيت و پتانسيل موجود در کشور است. وقتي دولت هيچ دخالت خاصي در اين زمينه ندارد و در عين حال شاهد رشد اين گروه‌ها هستيم يعني اين استعداد در کشور موجود است. اما چرا بايد سراغ گردآوري داده و آمار در اين حوزه برويم؟
هر چيزي در آغاز با نوعي هرج‌ومرج عجين است، امروز وقتي به انسان‌هاي اوليه هم فکر مي‌کنيد همه‌چيز در اطراف آن‌ها هرج‌ومرج داشته است. ولي زماني که سرنخ‌هايي براي شناخت الگوها پيدا مي‌کند، ‌ آرام‌آرام به يک منظومه مي‌رسد، اين منظومه در حوزه بازي‌ها مي‌تواند الگوي اوليه صنعت گيم ايران باشد. الگويي که همين امروز براي بسياري پول‌ساز است و شک نکنيد اگر اين پول‌سازي نبود، به‌طور کامل شاهد تعطيلي اين حوزه در کشور بوديم. به‌خصوص که نگاه غالب به بازار صنعت گيم در کشور ما هشداري و منفي است. اتفاقاً نکته هم اينجاست که پول‌سازي در اين بازار از جنس دلالي هم نيست و کاملاً از جنس توليد و خلق استعدادها است...
* البته منظورتان اين است که «صرفاً» دلالي نيست ديگر! وگرنه حجم گردش مالي دلال‌ها در اين بازار قابل چشم‌پوشي نيست!
سيدحسيني: به اين بخش هم مي‌پردازم. اما در دورنماي آينده اين صنعت در کشور حتماً پول‌سازي از جنس توليد است. به‌خصوص که تمرکز بازار ما بيشتر بر روي عرضه ديجيتال است و دلالي‌ها بيشتر مربوط به بازار عرضه فيزيکي است. به همين دليل مي‌توان در دورنما ديد که اين جنس دلالي‌ها هم در کشور ضعيف خواهد شد و آنچه قوت مي‌گيرد و برقرار مي‌ماند همين فرآيند توليد و درآمد از بازار واقعي است. به تعبيري با راه‌اندازي دايرک ما به‌دنبال ساخت آينده صنعت بازي‌ها در کشور هستيم، به‌جاي آنکه بخواهيم منتظر بمانيم و تا بعد در واکنش به هرچه پيش‌آمد بخواهيم براي خود تعيين تکليف کنيم.
ادامه دارد...

کلیدواژه: بازی های رایانه ای | بازی های دیجیتال | صنعت گیم در کشور | اختیار داریم | حوزه بازی ها | همین دلیل | بازار بازی ها | حوزه بازی | استخراج آمار | داشته باشیم | کشور ما | سال یک بار | فعالیت ها | بازی سازی | داریم اما | صنعت بازی | گروه ها | داده ها | سال ها | دو سال

منبع: خبرگزاری آریا

منبع این خبر، وبسایت www.aryanews.com است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۱۴۶۹۳۲۱۲ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.

شهادت یکی از نیروهای ارتش در حین امدادرسانی به زلزله‌زدگان

حاکمیت، رفتار ناشیانه احمدی‌نژاد را بیش از این تحمل نمی‌کند/اپوزوسیون سیاه باز؛ راه خروج را از حاکمیت هدف گرفته است

آخرین‌ اخبار و آمار از زلزله کرمانشاه/افزایش شمار کشته‌‌شده‌ها؛ ۴۳۷ نفر/۹۳۹۷ نفر مصدوم/جزئیات وام کمکی دولت/نیاز به نایلون برای پوشش چادرها در مناطق زلزله‌زده+فیلم و عکس

در همین زمینه