خبرگزاري آريا - برترين ها:
نام: هانيبال الخاص
زادروز: 26 خرداد 1309 - ايران کرمانشاه
درگذشت: 23 شهريور 1389 (80 سال) - ايالات متحده آمريکا تورلاک، کاليفرنيا
مليت: ايراني
پيشه: نقاش، منتقد و مدرس هنري، مترجم و نويسنده
مذهب: مسيحيت، کاتوليک
هانيبال الخاص (زاده 26 خرداد 1309 برابر 15 ژوئن 1930 در کرمانشاه - درگذشته 23 شهريور 1389 برابر 14 سپتامبر2010 در کاليفرنيا)، نقاش، منتقد و مدرس هنري، مترجم و نويسنده ايراني بود.

الخاص از نقاشان نوگراي معاصر ايران بود که بيش از سي و پنج سال از زندگيش را در آموزش سپري کرد اما همواره نقاشي بر کارهاي ديگرش سايه افکنده بود. وي که آغازگر طراحي فيگوراتيو در نقاشي نوگراست و يکي از تاثيرگذارترين نقاشان و مدرسان هنري برجريان هنر معاصر نقاشي ايران بود.
زندگي
او در 1309 از پدر و مادري آشوري در کرمانشاه به دنيا آمد ولي چون پدرش کارمند گمرک بود، هر چند وقت يکبار از شهري به شهري ديگر مي‌رفت. تحصيلات متوسطه خود را در دبيرستان فيروزبهرام گذراند.
فعاليت هنري
در چهارده‌سالگي براي اولين بار توسط جواني به نام آلکسي گيورگيز که نقاشي را در روسيه فرا گرفته بود، با رنگ و روغن آشنا شد. هانيبال با اشتياق به نزد او مي‌رفت و پالت (تخته شستي) او را پاک مي‌کرد. رنگ‌ها را برايش مي‌چيد و به نقاشي‌هايش نگاه مي‌کرد؛ و به گفتهٔ خودش «گاهي هم کاغذ و رنگ به من مي‌داد و مي‌گفت نقاشي کن.»
بعدها او نقاشي را به صورت جدي نزد استاد جعفر پتگر دنبال کرد. وي دو سال و نيم در کلاس پتگر آموزش کلاسيک نقاشي ديد و سپس به آمريکا رفت. او در آنجا مشغول تحصيل در رشتهٔ طب شد، اما اين رشته رها کرد و ابتدا فلسفه و سپس نقاشي خواند و در رشته ايلوستراسيون (تصويرسازي) ليسانس و فوق ليسانس گرفت. در سال 1956 ميلادي ليسانس هنرهاي تجسمي و در سال 1958 فوق ليسانس همين رشته را از انستيتوي هنر شيکاگو (ايلي نوي) گرفت.
سبک هنري
از همان آغاز کار، هانيبال احساس کرد که انسان براي او از هر موضوع ديگري جالب‌تر است: «خيلي دوست داشتم به قيافه و نگاه آدم‌ها فکر کنم و عمق عواطف، اندوه، تکبر، خودخواهي، مهرباني آنها را دريابم.» و همچنين او گفته بود: «در دانشگاه، از کلاس کشيدن اندام انسان‌ها لذت مي‌بردم. بيشتر دوست داشتم بروم در کلاس‌هاي مدل زنده، نقاشي کنم. در همان کلاس بود که براي اولين بار کارهاي ذهني کردم. آن کار ذهني پر از صورت‌هاي آدم بود. تخيلات بيشتر روي کارهايي بود که در آن اندام انسان و چهرهٔ انسان بود، ولي اولين باري که در کارهايم موضوعي را نگه داشتم و تکرارش کردم و بعدها به صورت امضاء کارهاي من شد، وفور آدم بود.»
به گفتهٔ خودش، او در آغاز کار خيلي بي‌برنامه بود: «يک صورت اينجا و يک صورت آنجا مي‌گذاشتم؛ يک اندام را اينجا و يک اندام را آنجا. بعد کم‌کم پرداختم به پيوند آنها، اولين رابطه‌اي که در ايران زياد به آن برخوردم، صف بود. آدم‌هاي پشت سر هم ايستاده، صف دراز آدم‌ها. از اينجا تا ابتدا و تا بي‌نهايت، تا قيامت دارند مي‌روند و حتي يک زماني تابلوهايي داشتم که چيزي نبود جز صف‌هاي مختلف آدم. چپ و راست مي‌رفتند تا ناپديد مي‌شدند.»
تدريس
الخاص در هنرستان پسران، دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران، دانشکدهٔ مانتيسلو ايالت ايلينويز آمريکا و دانشگاه آزاد درس داد. هانيبال الخاص چهار کتاب در زمينهٔ آموزش هنر تأليف کرد و براي ده‌ها کتاب طرح روي جلد کشيد. او عضو دوره‌هاي مختلف دوسالانه نقاشي معاصر ايران در دهه 30 و 40 بود و مدت دو سال گالري گيل گمش را که از اولين گالري‌هاي معاصر ايران بود، اداره کرد. در دهه پنجاه نيز چهار سال در روزنامه کيهان نقدي هنري نوشت.
بعد از انقلاب به عضويت شوراي هنرمندان و نويسندگان ايران درآمد و در سال 1358 عضو هيئت اجرائي آن شد. او به همراه عده‌اي از هنرمنداني که به حزب توده گرايش داشتند، ديوارهاي سفارت آمريکا در تهران را که توسط دانشجويان پيرو خط امام اشغال شده بود با طرح‌ها و نگاره‌هاي ضدامپرياليستي نقاشي کرد. در سال 1364 به‌دنبال مشکلاتي که در دهه 60 براي روشنفکران و هنرمندان به‌وجود آمده بود از ايران خارج شد و در آمريکا به زندگي خود ادامه داد. سواي هنر نقاشي که دلمشغولي اصلي او بود، هانيبال الخاص به شعر هم عشق مي‌ورزيد.
از نام آورترين شاگردان او مي‌شود به مسعود سعدالدين، نصرالله مسلميان، نيلوفر قادري نژاد، بهرام دبيري، هادي ضياالديني و محمدعلي بني اسدي اشاره کرد.

فعاليت‌هاي کاري
توليد صدها متر نقاشي بر روي بوم، کاغذ و نقاشي ديواري
برپايي بيش از 100 نمايشگاه خصوصي و 200 نمايشگاه گروهي در ايران، اروپا، کانادا، آمريکا و استراليا
وي 35 سال به تدريس مشغول بود از جمله:
5 سال در هنرستان پسران
6 سال در دانشکدهٔ مانتيسلو ايالت ايلينويز آمريکا با سمت مديرگروه و دانشيار
17 سال در دانشکدهٔ هنرهاي زيباي دانشگاه تهران
7 سال به طور موقت در دانشکده هنر دانشگاه آزاد تدريس کرد.
افزون بر تدريس نقاشي او:
در سال 1359 نگارخانه گيلگمش را که يکي از نخستين نگارخانه‌هاي معاصر ايران بود در تهران تأسيس کرد و 2 سال مدير آن بود.
از سال 1353 به مدت 4 سال در روزنامه کيهان نقد هنري نوشت.
طراحي روي جلد ده‌ها کتاب و مصور سازي اشعار مختلف را انجام داد.
4 کتاب در بارهٔ آموزش هنر تأليف کرد و چندين کتاب به زبان فارسي يا آشوري ترجمه کرد.
آثار
الخاص تاکنون به جز هزاران تابلوي کوچک و بزرگ، 300 متر مربع نقاشي ديواري و نيز 3 پردهٔ 15 قطعه‌اي و 4 پردهٔ 8 قطعه‌اي آفريده‌است. يکي از مهم‌ترين آثار هانيبال تابلوي 15 قطعه‌اي آفرينش مي‌باشد. وي در سال 1381 در موزهٔ آزادي 50 سال نقاشي خود را (3 سال ديرتر) جشن گرفت.
وي که تا کنون براي ده‌ها کتاب روي جلد کشيده و شعر مصور کرده، خود نيز 4 کتاب در آموزش هنري تأليف کرده‌است.
الخاص علاوه بر نقاشي به ادبيات نيز توجه داشته، چون پدر و عمويش هم هر دو از شعراي بنام زبان آشورياند. به همين علت، پس از مراجعت به ايران و از اوايل دهه چهل شمسي از طريق جلال آل احمد به جامعه ادبي کشور معرفي شد و به جمع روشنفکران فعال کشور پيوست و اين روابط را تا پايان عمر نيز حفظ کرد. او هزاران بيت، دوبيتي، هايکو، قصيده، منظومه و غزل سروده و 150 غزل حافظ را به زبان آشوري، (همراه با بيش از 50 تصوير از آثار خودش) با حفظ وزن و قافيه و معنا و طنز، ترجمه کرده‌است که حاصل سي سال تلاش پيگير اوست. از نيما يوشيج، ايرج ميرزا، ميرزاده عشقي و پروين اعتصامي نيز آثاري را به آشوري برگردانده‌است.

نمايشگاه‌ها
تا کنون بيش از 100 نمايشگاه اختصاصي و بيش از 200 نمايشگاه گروهي در ايران، اروپا، کانادا، آمريکا و استراليا داشته‌است. خرداد 1384 گالري هما در تهران هفتاد و پنجمين سال تولد اين هنرمند را همراه با مروري بر آثار او برگزار کرد. شهروز نظري منتقد هنري درزمان اين نمايش در کفتگو با ايسنا مي‌گويد :حضورالخاص را بايد بسيار فراتر از نقش نقاشانه در مقام يک مصلح اجتماعي تحليل کرد، همين جايگاه سبب شده تا همهٔ هنرمندان انقلابي چه با گرايش مذهبي و چه لاييک از جريان آموزشي او بيرون آمده باشند.
هانيبال در نمايشگاه‌هايش با طنز و ابتکارهاي مختلف مانند: برقراري هپنينگ‌ها، انتخاب محيط انبار براي نمايشگاه، حواله کردن بيل(!)، نقاشي‌هاي پر از هزليات عبيد زاکاني و مولوي کوشيده تا سليقهٔ نمايشگاه روهاي مقرراتي را به هم بزند.
چند جمله از هانيبال الخاص
غرب را بي فرهنگانه تقليد نکنيد، آخرين ايسم مهم‌ترين يا بادوام‌ترين شيوه نيست.
دروغ کم گفته‌ام و اين بزرگ‌ترين دروغم است!
از سوسياليستي که پس از مرگ عموي ثروتمندش مي‌فهمد پول حلال مشکلات است خوشم نمي‌آيد.
من در نقاشي خود را رنگ شناس مي‌دانم.
از کساني که واژه‌هاي دهاتي و عمله را به جاي ناسزا به کار مي‌برند بيزارم.
اگر من در اروپا 60 سال يک نانواي موفق بودم، احتمالاً براي بزرگداشت من دکاني را با تنوري زيبا هديه مي‌دادند!
بياييد لا اقل در اروميه از ساختمان‌هاي خرابه‌تان يا زمين‌هاي متروک، چهارديواري دورش بکشيد و تابلوهاي مرا آنجا بگذاريد، من تابلوهاي زيادي دارم که به آنجا هديه کنم.
هر وقت نگاه مي‌کنم که چطور شده که من نقاش شده‌ام، مي‌بينم تصادف‌هايي بوده، امکاناتي در کنار من بوده که چه بسا دست خود من هم نبوده، يعني اتفاق افتاده و من شده‌ام نقاش.
مردم از آويزان کردن نقاشي چهره ترس رواني دارند. بايد اين ترس را از بين برد. ما بايد به فرهنگ ديواري خود که سطح بسيار نازلي دارد بينديشيم.
مرگ

هانيبال الخاص روز سه شنبه، 23 شهريور سال 1389، در سن 80 سالگي درگذشت.
او خرداد ماه 1389 به دليل بزرگداشتي که شاگردانش در خانه هنرمندان ايران براي وي برگزار کرده بودند، به ايران سفر کرد و تمايل داشت در صورت تأمين هزينه‌هاي بيماري و بيمه شدن در کشور خود بماند اما به دليل محقق نشدن اين امر، مرداد ماه به آمريکا بازگشت و 23 شهريور به دليل حاد شدن بيماري سرطانش و کهولت سن در ايالت کاليفرنياي آمريکا در گذشت. درگذشت هانيبال الخاص از قضا با برپايي نمايشگاه «هنر معاصر ايران» در گالري ماه مهر تهران مصادف شد که آثار او را نيز دربر دارد.
وي در مصاحبه‌اي زندگي در هشتمين دهه زندگي خود را معجزه دانسته بود: "معجزه‌اي است چون تعداد بيماريهاي من بسيار زياد است ولي تا اين سن رسيده‌ام. تا به حال سه بار قلبم را جراحي کرده‌ام. در کودکي مالاريا گرفتم. کلا از کودکي خيلي آدم سالمي نبودم. ميانگين عمر افراد خانواده‌ام 65 سال بوده و من فعلاً 15 سال بيشتر عمر کرده‌ام. خوب اين خيلي خوب است."

کلیدواژه: هانیبال الخاص | معاصر ایران | ایران بود

منبع: خبرگزاری آریا

منبع این خبر، وبسایت www.aryanews.com است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۱۴۷۲۳۸۶۲ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.

آخرین‌ اخبار و آمار از زلزله کرمانشاه/افزایش شمار کشته‌‌شده‌ها؛ ۴۳۶ نفر/۹۳۹۷ نفر مصدوم/جزئیات وام کمکی دولت/نیاز به نایلون برای پوشش چادرها در مناطق زلزله‌زده+فیلم و عکس

آخرین‌ اخبار و آمار از زلزله کرمانشاه/افزایش شمار کشته‌‌شده‌ها؛ ۴۷۴ نفر/۹۳۹۷ نفر مصدوم/جزئیات وام کمکی دولت/نیاز به نایلون برای پوشش چادرها در مناطق زلزله‌زده+فیلم و عکس

آخرین‌ اخبار و آمار از زلزله کرمانشاه/افزایش شمار کشته‌‌شده‌ها؛ ۴۷۴ نفر/۹۳۹۷ نفر مصدوم/جزئیات وام کمکی دولت+فیلم و عکس

در همین زمینه