ابن خلدون (732-808 ه.ق / 1332-1406 م)، تاریخ ­نگار، جامعه­ شناس، مردم­ شناس، تمدن­ پژوه و سیاست­مدار مسلمان است. وی را از پیشگامان تاریخ­ نگاری به شیوۀ علمی و از پیشگامان علم جامعه­ شناختی می­ دانند که او این علم جدید را «عمران» نام نهاد. ابن خلدون صاحب کتاب معروف «العبر و دیوان المبتداء و الخبر فی ایام العرب و العجم و البربر» است.


ابن خلدون، با دانش گسترده و عمیق خود، دست به تلاشی گسترده زد تا با خلق اثری عظیم، مراحل گوناگون شکل­ گیری تمدن ­ها را دریابد تا بلکه بتواند مسلمانان را از انحطاط چندقرنه، نجات بخشد. وی در کتاب مقدمه در پی آن است که با مراجعه به تاریخ و رجوع به تمدن­ های موفق (مانند ایران باستان)، راز ماندگاری و دوام تمدن­ ها را کشف کند. ابن خلدون این مهم را از طریق پایه ­گذاری علم عمران انجام می­ دهد. وی در این باره می­ نویسد:

«چون کتاب­های مورّخان را مطالعه کردم و به عمق حوادث گذشته و حال رسیدم ... کتابی ... نگاشتم که در آن حجاب از روی سرگذشت نسل­ ها برداشتم و در آن، علل و اسباب شروع دولت­ها و عمران (جوامع) را روشن ساختم ... و در آن حال، عمران و تمدن و هر آنچه را از عوارض ذاتیه در اجتماع بشری روی می دهد تشریح کردم؛ عوارضی که تو را از علل و اسباب موجودات بهره مند می سازد».

از دیدگاه ابن خلدون، اعتدال و عدالت زیربنای اصلی شکل ­گیری و شکوفایی تمدن و عمران است. او در علت ­یابی انحطاط تمدن اسلامی، ابتدا به این اصل کلی رسید که تمدن اسلامی از اعتدال خارج شده است و به همین دلیل از حیث عمران و اجتماع دچار انحطاط و رکود شده است. ابن خلدون دیدگاه جدیدی را برای ایجاد اعتدال فکری و در نتیجۀ شکوفایی مجدد تمدن اسلامی مطرح کرد.

از نظر ابن خلدون، می­ توان با فهم گذشته و عبرت گرفتن و درس آموختن از آن، اوضاع حال و آینده را بر مبنای تجربیات به دست آمده از گذشته سر و سامان داد و بهبود بخشید. به همین جهت، در اندیشه ابن خلدون، رابطه ­ای تنگاتنگ بین مطالعه و فهم دقیق تاریخ از یکسو و تأسیس علم عمران از سوی دیگر شکل می ­گیرد. می ­توان گفت تلاش ابن خلدون در بررسی وقایع تاریخی و نیز تأسیس علم عمران، ایجاد و برقراری رابطه ­ای دوجانبه بین این دو و استفاده از نتایج سودمند هر یک از آنها در دیگری است.

ابن خلدون با پی ­ریزی علم عمران و با بررسی روابط انسانی در بستر اجتماع، به صورتی مستقیم به تمدن پرداخته و از طرف دیگر، از طریق بررسی تاریخ و درس گرفتن از آن، از تاریخ در امر تمدن­ سازی یاری می ­گیرد. بنابراین، می­ توان هدف ابن خلدون در پرداختن به فلسفه تاریخ و نیز تأسیس علم عمران و رابطه این دو با احیای تمدن اسلامی را به ترتیب زیر نشان داد:

1. تأسیس علم عمران (به جهت شناخت اصول حاکم همیشگی بر زندگی جمعی بشر)؛

2. استفاده از این شناخت در بررسی و تعیین صحت و سقم رویدادهای تاریخی؛

3. درس گرفتن از روایات صحیح تاریخی و پی بردن به اصول و مؤلفه­ های تمدن­ساز؛

4. به کار گرفتن این اصول در جهت احیای تمدن اسلامی.


 

منبع: تقریب

خبر بعدی:

یادداشت| گام دوم انقلاب؛ حرکت در مسیر تمدن نوین اسلامی

در این خصوص واضح است که ایران اسلامی در طی ۴۰ سال گذشته با مشکلات بسیار بیشتری نسبت به حرکت در گام دوم مواجه بود، چرا که ۴۰ سال پیشرفت و توسعه و تثبیت آرمان‌ها، حرکت در مسیر آینده را هموارتر کرده است. ۰۲ اسفند ۱۳۹۷ - ۱۴:۱۶ فرهنگی دین ، قرآن و اندیشه نظرات - اخبار فرهنگی -

خبرگزاری تسنیم- داود عامری

گذشته چراغ راه آینده است و در آینده پژوهی نیز، با رصد  وبازسازی و شناخت مسیر گذشته، می‌توان روند آینده را بازشناسی و مسیرهای مورد نظر را ترسیم کرد و آینده را براساس اهداف مشخص ساخت. از این رو رهبر معظم انقلاب، آغاز چله دوم حیات انقلاب را "گام دوم انقلاب " خطاب کرده و مسیر اصلی حرکت انقلاب در آینده را ترسیم فرمودند.

 طبیعتاً معظم له بر اساس سرگذشت چهار دهه حیات مقاومت و پیروزی انقلاب و با نگاه به پیشرفت ها، دستاوردها و در مواردی کاستی‌ها، اقدام به صدور بیانیه مهم خود کرده‌اند که آن را می توان به عنوان پشتوانه نظری و ادبیات آینده سازی انقلاب اسلامی یاد کرد، به طوری که در خصوص 40 سال تجربه انقلاب اسلامی و گام اول، ابتدا با عباراتی مثل، نبود تجربه، وجود دشمنان بی شمار، نحوه ترکیب جمهوریت و اسلامیت و ... به عنوان مسایل مهم ابتدای شکل گیری جمهوری اسلامی یاد کرده و با امیدواری به دستاوردها، جوانان را مخاطبان اصلی خود قرار دادند تا جدیت و محوریت را بر اساس نگاه به پیشرو معطوف نمایند که همان ایجاد تمدن نوین اسلامی است. ایشان طی سال های اخیر ایجاد تمدن نوین اسلامی را به عنوان مسیر و پیامد اصلی نظام مقدس جمهوری اسلامی تعریف و تبیین کرده‌اند. حال در این یادداشت تلاش داریم با نگاه به بیانیه « گام دوم انقلاب» رهبر معظم انقلاب، به چرایی و چگونگی ایجاد تمدن نوین اسلامی در این برهه از زمان با استفاده از کلید واژه های بیانیه معظم له در حد بضاعت خود بپردازیم.

الف- چرایی اهمیت ایجاد تمدن نوین اسلامی در بیانه دوم

 1-ضرورت تاریخی؛ ایران اسلامی در طول تاریخ پر فراز و نشیب خود همواره به عنوان یک قطب بزرگ و مقتدر فرهنگی، اجتماعی،اقتصادی و دفاعی بوده و در منطقه و جهان از تاثیرگذارترین کشور ها  است و انقلاب اسلامی نیز در طی این چهل سال توانسته، این اقتدار را در حوزه‌های مختلف از جمله حضور در صحنه های ملی یا بین المللی و استکبارستیزی به اوج برساند. بنابراین همانطور که معظم له فرمودند «اگر چالش آن روز بر سر کوتاه کردن دست عمال بیگانه یا تعطیلی سفارت رژیم صهیونیستی یا رسوا کردن لانه جاسوسی بود؛ امروز چالش بر سر حضور ایران در مرزهای رژیم صهیونیستی و برچیدن نفوذ آمریکا از منطقه و حمایت از مجاهدان فلسطین و دفاع از حزب الله و مقاومت است.

مشکل دیروز غرب جلوگیری از خریدن تسلیحات ابتدایی برای ایران بود، امروز مشکل جلوگیری از صدور و انتقال سلاح های پیشرفته ایرانی است.» بنابراین امروز ایران اسلامی بر اساس هویت فرهنگی، تاریخی و آرمان های خود به اقتدار لازم برای حرکت شتابان در مسیر تمدن نوین اسلامی رسیده است و از لحاظ ظرفیت‌های انسانی، علمی و غنای فرهنگی به پشتوانه‌های لازم درونی جهت حرکت موثر در مسیر این تمدن بزرگ در طی 40 سال گذشته دست یافته، لذا از لحاظ تاریخی، زمان مناسبی برای حرکت موثر در پی ریزی تمدن نوین اسلامی است و این می تواند هدف بزرگی برای گام دوم جامعه و حکومت اسلامی باشد.

2- راه برون رفت از چالش ها؛ در شرایط امروز و با توجه به پیشرفت ها و توانمندی هایی که ایران اسلامی در طی 40 سال به دست آورده است، دشمن تنها راه مواجهه با ایران اسلامی را در تحریم اقتصادی جستجو می‌کند ،لذا رهبر معظم انقلاب در این خصوص ضمن برشمردن مزیت‌های اقتصادی کشور که عبارتند از «منابع عظیم زیرزمینی»، «موقعیت استثنایی جغرافیایی»، «بازار بزرگ ملی»، «بازار بزرگ منطقه ای»، «سواحل دریایی طولانی»، «حاصلخیزی زمین» و «تنوع محصولات زراعی و باغی» و «اقتصاد بزرگ و متنوع»، چالش های پیش روی اقتصاد کشور را در دو حوزه ی بیرونی( تحریم ها) و درونی( عیوب ساختاری و ضعف‌های مدیریتی)برشمرده و راه حل برون رفت از چالشها را اصلاح مشکلات درونی عنوان کردند که بی‌تردید اصلاح ساختارهای معیوب و ضعف‌های مدیریتی در درون کشور، نه‌تنها تحریم و اثرات آن را ناکارآمد خواهد کرد، بلکه به درون زایی اقتصاد ملی که یکی از مولفه های اقتصاد مقاومتی است، کمک خواهد کرد. بنابراین باید گفت که گام دوم انقلاب، برون رفت از چالش‌های درونی و بیرونی و حرکت شتابان تر در مسیر تمدن بزرگ اسلامی است.

مرور سخنان رهبر معظم انقلاب نشان می دهد که ایشان به راه حل های عملیاتی نیز در این زمینه اشاره کرده اند. رهبر انقلاب در خصوص برون رفت از چالش های پیش رو با تکیه بر تجربیات ارزشمند 40 سال گذشته به مواردی همچون« مدیریت جهادی»،« پیشرفت سریع»،« استقرار عدالت» و « پیشرفت در علم و دانش» اشاره کرده اند.

«راه طی شده فقط قطعه ای از مسیر افتخارآمیز به سوی آرمان‌های بلند نظام جمهوری اسلامی است و مبنای این مسیر که به گمانِ زیاد، به دشواری گذشته ها نیست، باید با همت و هشیاری و سرعت عمل و ابتکار شما جوانان طی شود.» حال تفکر حرکت شتابان به سوی قله های رفیع تر برای حضور هنجار ساز و تاثیرگذار در سطح بین الملل، مقدمه ای برای ظهور یک تمدن تاثیرگذار در سرنوشت بشری و آیندگان است، موتور محرکی که کمک خواهد کرد با این حرکت انقلابی و آرمانی چالش های پیشروی ملت نیز برداشته شود.

3-حرکت در مسیر آینده با پایبندی به آرمان های انقلاب اسلامی؛ «انقلاب پرشکوه ملت ایران که بزرگترین و مردمی ترین انقلاب عصر جدید است،تنها انقلابی است که چهار دهه پر افتخار را بدون خیانت به آرمانهایش پشت سر نهاده  و در برابر همه وسوسه هایی که غیر قابل مقاومت به نظر می رسیدند، از کرامت خود و اصالت شعارهایش صیانت کرده و اینک وارد دومین مرحله خودسازی و جامعه پردازی و تمدن سازی شده است.... برای همه چیز می توان طول عمر مفید و تاریخ مصرف  فرض کرد، اما شعار های جهانی این انقلاب دینی از این قاعده مستثنا است... جمهوری اسلامی، متحجر و در برابر پدیده ها و موقعیت های نو به نو، فاقد احساس و ادراک نیست، اما به اصول خود به شدت پایبند و به مرزهای خود با رقیبان و دشمنان به شدت حساس است.»

این بیانات به وضوح و بی هیچ توضیحی، مسیر آینده انقلاب را در گام دوم برای ایجاد تمدن نوین اسلامی تبیین کرده است و آن پایبندی به آرمان‌های اصیل انقلاب اسلامی و تعامل فعال و اثر بخش با تغییرات جهان آینده است.

 ب- چگونگی حرکت موثر در مسیر تمدن نوین اسلامی در گام دوم انقلاب

 در این حوزه نگاه به بیانیه رهبر معظم انقلاب نشان می دهد که این بیانیه در این حوزه یک نگاه واقع گرایانه و عملیاتی دارد و بیشتر از آنکه یک ترسیم شعاری باشد، عمل گرایانه و برنامه محور است و با برشماری ظرفیت‌های قابل تحقق، ایجاد تمدن نوین اسلامی را در گام دوم انقلاب اسلامی مورد توجه قرار می دهد.

 رهبر انقلاب در این حوزه ابتدا مروری بر راه طی شده در 40 سال اول انقلاب به خصوص اولین روزهای پیروزی می نمایند که در این خصوص به اجماع دشمنی معاندان و مخالفان نظام اسلامی، نبود تجربه، پیچیدگی های نظری و عملی ترکیب جمهوریت و اسلامیت بدون داشتن پشتوانه های نظری و تاریخی اشاره می کنند.

 در این خصوص واضح است که ایران اسلامی در طی 40 سال گذشته با مشکلات بسیار بیشتری نسبت به حرکت در گام دوم مواجه بود، چرا که 40 سال پیشرفت و توسعه و تثبیت آرمان‌ها، حرکت در مسیر آینده را هموارتر کرده است.

امام خامنه ای(مدظله العالی) با اشاره به ظرفیت های ایجاد شده و دستاوردهای ارزشمند در 40 سال حیات انقلاب اسلامی به توانمندی های موجود ازجمله «ظرفیت انسانی»، «رتبه دوم جهان در دانش آموختگان علوم و مهندسی»، «وجود جوانان محقق»، «جوانان با روحیه انقلابی و آماده تلاش جهادی» و «پیشرفت های علمی» در کشور و پیش از همه به ظرفیت فرهنگی و هویتی اشاره کرده و آنها را سرمایه مهمی برای حرکت به سوی تمدن نوین اسلامی برشمردند.

لذا می‌توان ادعا کرد که زمینه و امکانات مادی و معنوی لازم برایاین اقدام تاریخی و سعادت بخش در گام دوم انقلاب، بسیار فراهم تر از 40 سال گذشته است و ان شاءالله با تکیه بر آرمان‌های اصیل انقلاب و مدیریت های جهادی الهام گرفته از ایمان اسلامی و اعتقادی به اصل « ما میتوانیم» که امام بزرگوار به ما آموخت، و رهبر حکیم انقلاب اسلامی ما را به آن ترغیب کرد، ایران را به عزت و پیشرفت در همه عرصه‌ها برسانیم. و شاهد تحقق تمدن نوین اسلامی که هدف آن سعادت همه انسان های نیک سرشت است، با سرافرازی تمام در جهان باشیم.

انتهای پیام/

R1439/P/S4,37/CT4 واژه های کاربردی مرتبط چهل سالگی انقلاب اخبار ایران (بین‌الملل)

احمد توکلی: اگر تحریم نبودیم و مردم مرفه بودند، FATF را نمی‌پذیرفتیم

در پی تعویق در تصویب لایحه "پالرمو" رقم خورد| قله‌های جدید برای دلار و سکه

رامین مهمانپرست و مریم کاویانی / رامین مهمانپرست همسر مریم کاویانی کیست؟

منبع این خبر، وبسایت taghribnews.com است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۱۶۰۵۷۱۲۴ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.

دیگر خبرها

  • کمیسیون عمران از قیمت بلیت اتوبوس، قطار و هواپیما خبر داد
  • جهان در آستانه ظهور تمدن اسلامی است
  • جهان در آستانه ظهور تمدن ناب اسلامی است
  • مسابقات ملی خلاقیت دانش‌آموزی ابن‌سینا در شیراز برگزار می‌شود
  • برگزاری جشنواره منطقه‌ای شعر ابن حسام در خراسان جنوبی
  • ارسال ۴۰۰ اثر به جشنواره منطقه‌ای شعر ابن حسام
  • یک اختلاس کلان دیگر این بار در سازمان عمران شهرداری
  • نقش امام رضا(ع) در جریان تمدن سازی بر مبنای رفتار الهی بوده است
  • خبرهای کوتاه رادیو و تلویزیون| استفاده از یک چهره اینستاگرامی در یک سریال تلویزیونی/ تجلیل از یک رادیویی قدیمی در فرهنگسرای ابن‌سینا
  • تحقق تمدن اسلامی در قالب فعالیت‌های علمی/ انتشار ۱۰ جلد مقاله با هدف تحقق جامعه اسلامی
  • فتاوای آیت الله العظمی نوری همدانی (مدظله) در مورد گرفتن جا در مسجد
  • اختلاس احتمالی 170 میلیاردی سازمان عمران شهرداری ساری
  • ۴۰۰ اثر به جشنواره شعر ابن‌حسام در خراسان جنوبی ارسال شد
  • اذغان رسانه‌های بیگانه به بیانیه واقع‌بینانه رهبر انقلاب
  • برگزاری پنجمین جشنواره دانشجویی ابن‌سینا در ۷ اسفند
  • زمان برگزاری پنجمین جشنواره دانشجویی ابن‌سینا
  • پنجمین جشنواره دانشجویی ابن‌سینا ۷ اسفند برگزار می شود
  • بیانیه «گام دوم انقلاب»؛ راهبرد راهبری جامعه از جهاد اصغر تا تحقق تمدن‌سازی اسلامی
  • یادمان عاشق و واله کتاب