پنج سال پس از جوانمرگ شدن «بخشو» بر اثر سکته قلبی در شیراز و در مسیر بازگشت از مشهد، یعنی درست در اولین سالگرد شهادت محمد جهان آرا، یکی از نوحه های معروفی که با صدای این اعجوبه ی موسیقی مذهبی جنوب در خاطره ها مانده بود، توسط حسین فخری (نوحه خوان) و جواد عزیزی (شاعر) و بعدها توسط غلامعلی کویتی پور کاور شد


به گزارش خبرنگار ایلنا، پنج سال پس از جوانمرگ شدن «بخشو» بر اثر سکته قلبی در شیراز و در مسیر بازگشت از مشهد، یعنی درست در اولین سالگرد شهادت محمد جهان‌آرا، یکی از نوحه‌های معروفی که با صدای این اعجوبه‌ی موسیقی مذهبی جنوب در خاطره‌ها مانده بود، توسط حسین فخری (نوحه‌خوان) و جواد عزیزی (شاعر) و بعدها توسط غلامعلی کویتی‌پور کاور شد.

قطعه‌ای که بعدها به نام «ممد نبودی» معروف شد و یک ویژگی بسیار خاص در ساختار موسیقی‌اش داشت که آن را در حافظ تاریخی مردم ایران جاودانه کرد. این ویژگی به تضادی عجیب مربوط می‌شد که اصطلاحا مو به تن شنونده راست می‌کرد و شنونده طی آن ابتدا با یک قطعه حماسی روبرو می‌شد اما در ادامه، با یک پاساژ ناگهانی قطعه تبدیل به یک مرثیه و سوگ می‌شد؛ اتفاق و تضادی عجیب که از قضا به مناسب‌ترین شکل ممکن روی داده بود و تاثیری بسیار عمیق بر شنونده می‌گذاشت.

ماجرای ساخته شدن «ممد نبودی» به شهادت محمد جهان‌آرا (یکی از فرماندهان خرمشهر) مربوط می‌شد که در سانحه سقوط هماپیما سی130 در کهریزک تهران جان خود را از دست داد. داستان از آنجا شروع شد که مهر ماه 1361 گروهی از دوستان و یاران جهان‌آرا برای مراسم سالگرد شهادت او راهی تهران شدند و در طول این مسیر، قطعه ممد نبودی را ساختند. جواد عزیزی که شعر «ممد نبودی» را روی یک نوحه قدیمی ساخته است سال‌ها قبل در صداوسیمای آبادان درباره شکل‌گیری این قطعه گفته بود: یک‌سال از شهادت جهان‌آرا گذشته بود؛ جمع شدیم که به تهران برویم و اولین سالگرد جهان‌آرا را برگزار کنیم. بچه‌ها دوست داشتند که نوحه‌ای را در بهشت‌زهرا(س) اجرا کنیم. در مسیر هر تک بیتی که می‌گفتیم با بچه‌ها دم می‌گرفتیم و می‌خواندیم. خیلی کلنجار رفتم که محمد بگویم یا ممد بگویم. آمدم بگویم «محمد نبودی ببینی» دیدم هر کاری می‌کنم چفت نمی‌شود. نزدیکی‌های اراک، سرودن نوحه را تمام کردم و خودم با بچه‌ها شروع به خواندن آن کردم. در آن سفر برنامه طوری شد که نتوانستیم این نوحه را سر مزار جهان‌آرا بخوانیم؛ اما چند وقت بعد این نوحه را به آقای حسین فخری دادم و او یک بار این شعر را‌ خواند و بعد به غلام کویتی‌پور داد.

فایل صوتی اجرای اولیه «ممد نبودی»  اجرای غلامعلی کویتی‌پور را از اینجا می‌توانید بشنوید:

بعدها محمدرضا علیقلی به واسطه یکی از دوستان‌اش در صداوسیما با جواد عزیزی تماس گرفت و از قصد خود برای تبدیل این نوحه به یک قطعه موسیقی گفت و از عزیزی درخواست کرد یکی دو بیت به آن اضافه کند؛ در نتیجه حاصل کار قطعه‌ای شد که پس از آن بارها همزمان با آزادسازی خرمشهر از صداوسیما پخش شده است.

قطعه «ممد نبودی» از روی یک نوحه قدیمی با عنوان «لیلا بگفتا ای شه» ساخته شده که با صدای «بخشو» یا همان جهانبخش کردی‌زاده در خاطره‌ها مانده بود. سال 1349 ناصر تقوایی جوان راهی جنوب شد تا مستندی را با عنوان «اربعین» درباره موسیقی و مراسم سوگ مردم بوشهر در ماه محرم بسازد. تقوایی به سراغ مهمترین مجری موسیقی مذهبی جنوب ایران یعنی «بخشو» رفت. در آن زمان بخشو 34 ساله بود و صدایی پرحجم و گیرا داشت که علاوه بر موسیقی مذهبی، در زمینه اجرای سایر بخش‌های موسیقی جنوب مانند خیام‌خوانی نیز به قدری با مهارت بود که به عنوان متر و معیار شناخته می‌شد.

این فیلم را سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران سفارش داده بود و مهرداد فخیمی به عنوان فیلمبردار تقوایی را همراهی کرده بود. در این فیلم مستند که حدود 21 دقیقه است، مراسم سینه‌زنی هیئت عزاداران مسجد دهدشتی، سنج و دمام هیئت عزاداران مسجد بهبهانی و نوحه‌خوانی بخشو روی نگاتیو 16 میلیمتری ثبت شده است.

در اینجا می‌توانید بخشی از مستند «اربعین» ساخته ناصر تقوایی در سال 1349 را با اجرای بخشو ببینید:

فایل صوتی دیگری از اجرای نوحه «لیلا بگفتا ای شه» بخشو که از کیفیت چندان بالایی نیز برخوردار نیست را می‌توانید در اینجا بشنوید:

متن کامل نوحه «لیلا بگفتا ای شه» به این شرح است:

لیلا بگفتا ای شه لب تشنه کامان

دستم به دامان آقا الامان

رودم به میدان می رود در چنگ گرگان

از هجر اکبر مشکل برم جان

آه و واویلا کو اکبر من

نور دو چشمان تر من

شب‌ها نخفتم تا سحر پای گهواره

تا تو را کردم هیجده ساله

کردی امیدم نا امید این بود خیالت

رفتی ز دنیا شیرم حلالت

آه و واویلا کو اکبر من

نور دو چشمان تر من

دارم امیدی از خدا یک بار دیگر

در برم آید نوجوان اکبر

گردم به دور قامتش دستی به گردن

بوسم دو چشم شهلای اکبر

آه و واویلا کو اکبر من

نور دو چشمان تر من

ای زینب محزون بیا کن تو امدای

تا بُریم امشب رخت دامادی

اهل حرم گویند سرود اندر این وادی

از بهر اکبر تا کنیم شادی

آه و واویلا کو اکبر من

نور دو چشمان تر من

«محزون» سرو سینه زند از بهر اکبر

می‌کند نوحه با دو چشم تر

گردد شفیعت ای جوان در صف محشر

از سر جرمت بگذرند دیگر

آه و واویلا کو اکبر من

نور دو چشمان تر من

بسیاری از مردم جنوب نوحه «لیلا بگفتا ای شه» را که قطعه «ممد نبودی» از روی آن ساخته شده را از ساخته‌های خود بخشو می‌دانند؛ اما محمدرضا بلادی (پژوهشگر موسیقی بوشهر) که در فرانسه زندگی می‌کند؛ در این باره به خبرنگار ایلنا گفت: «ریشه این نوحه به فردی به نام سیدمحمد محزون مربوط می‌شود؛ طی تحقیقی که در مورد سیدمحمد محزون داشتم، ایشان قبل از مرحوم بخشو زندگی می‌کردند ولی تاریخ دقیق زمان حیات ایشان را به دست نیاوردم. مرحوم جهانبخش کردی‌زاده یا همان «بخشو» این نوحه را اجرا کرده و در فیلم اربعین ناصر تقوایی ثبت و ماندگار شده است. در واقع این نوحه با صدای ویژه بخشو شناسانده شده است.

بلادی در مورد خود بخشو عنوان کرد: مردم بوشهر جهانبخش کردی‌زاده را به اسم بخشو می‌شناخته‌اند. امروزه در بوشهر و در کل ایران، موسیقی عزاداری جنوبی را با بخشو می‌شناسند. بخشو با آن صدای جادویی‌اش توانست نقطه عطفی برای سبکی از موسیقی و این نوع از عزاداری باشد. ولی در واقعیت بخشو میراث‌دار فرهنگ بزرگی بود که از پیشینیانش مانند ناخدا عباس و محمد شریفیان و مهیمنیان به او به ارث رسیده بود. ناخدا عباس یکی از کسانی‌ است که شکل‌دهنده اصلی این گونه سبک از عزاداری است. قبل از او شکل‌های دیگری از عزاداری بوده و ناخدا عباس نقطه عطف در شکل‌گیری این نوع از عزاداری محسوب می‌شود.

بخشو تحریرهای بکری را که مخصوص موسیقی جنوب و فواصل خاص آن را به بهترین شکل اجرا کرد و اینها شاخصه‌هایی محسوب می‌شود که شما را در هنگام شنیدن آنها قادر به تشخیص موسیقی و عزاداری جنوبی می‌کند. حیات بخشو هزمان با دورانی است که امکانات ضبط صدا به وجود آمده است. بخشو حتما ناخدا عباس و بسیاری از بزرگان این عرصه را ملاقات کرده است.

کردی‌زاده برخلاف نوحه خوان‌هایی مانند ناخدا عباس و محمد شریفیان و مهیمنیان که ضمن نوحه‌خوانی، نوحه‌سازی و نوحه‌سرایی نیز انجام می‌داده‌اند بیشتر روایت کننده بوده؛ سبک شروه خوانی بخشو بسیار معروف است؛ او هم در آوازهای مذهبی و عزاداری و هم در آوازهای سنتی سبک خاصی برای اجرا داشت که میان مردم شناخته شده است. بخشو در واقع به نوعی معیار نیز تبدیل شده که مردم به هر نوحه‌خوانی بخواهند نمره بدهند او را با بخشو قیاس می‌کنند.»

اما آنچه این نوحه «لیلا بگفتا ای شه» و «ممد نبودی ببینی» را از سایر قطعات نوحه و موسیقی متمایز کرده قرار گرفتن دو حس متضاد «حماسه» و «سوگ و اندوه» در کنار یکدیگر است؛ سروش قهرمانلو (آهنگساز و عضو گروه موسیقی نیوش) درباره این تضاد به خبرنگار ایلنا گفت: «این نوحه به دو بخش تقسیم می‌شود که در آن فارغ از آنچه در کلام روی می‌دهد در موسیقی آن، هم حس حماسی وجود دارد و هم حس اندوه از دست دادن یار. در بخشی از این نوحه که حس حماسی دارد، سینه‌زنی با کارکرد ساز ریتمیک حضور دارد و در جایی که حالت اندوه وجود دارد سینه‌زنی قطع می‌شود و حتی کلام «ممد نبودی» در هر دو حالت خوانده می‌شود. یعنی دو برداشت از یک کلام ارائه می‌شود. چنین تضادی در موسیقی که با عنوان راک پیشرو شناخته می‌شود نیز وجود دارد.»

محمدرضا بلادی اما به گونه‌ای دیگر به این تضاد درونی قطعه مذکور نگاه می‌کند و معتقد است ریشه این تضاد در خود فرهنگ موسیقی‌ و عزاداری جنوب ایران نهفته است؛ او می‌گوید: «در موسیقی و عزاداری بوشهر هنر و مذهب به‌طور جدی در هم آمیخته شده‌اند و تضادی که به آن اشاره کردید در موسیقی‌مان نیز شاهد آن هستیم. برای مثال در عزاداری سرپایی زن‌ها که اوج عزاداری زنانه محسوب می‌شود شما می‌بینید که برخی از زن‌ها ضمن عزادری و سینه‌زنی، دست می‌زنند یا کل می‌کشند و یا گوشه روسری خود را می‌گیرند و نوعی رقص عرفانی و سماع‌گونه انجام می‌دهند. اینها نشانه‌هایی از شادمانی محسوب می‌شوند اما در مراسم عزاداری استفاده می‌شوند و این همان تضادی است که شما در اجرا هم می‌توانید شاهد آن باشید. این حرکات زمانی انجام می‌شود که مثلا نوحه حضرت قاسم یا همان نوحه داماد کربلا خوانده می‌شود و انگار عزاداری به شادی شیفت می‌شود اما شادی که با حزن و اندوه همراه است. یعنی ضمن اینکه شیون می‌کنند دست می‌زنند و کل می‌کشند. و این تضاد را شما در خود موسیقی هم می‌توانید ببینید؛ یعنی شما از یک طرف ریتم تند و شادی‌آوری را شاهد هستید و از طرف دیگر به واسطه حزنی که در آن وجود دارد اصطلاحا مو بر تن‌تان راست می‌شود، و این تضاد به بهترین شکل ممکن در همان جایی قرار دارد که می‌بایست باشد و تاثیر بسیار ویژه‌ای را بر جای می‌گذارد.»

برای درک بهتر آنچه محمدرضا بلادی به آن اشاره می‌کند فیلم بخشی از عزاداری بانوان شیعه عراق که بسیار شبیه به عزاداری زنان بوشهری است در اینجا آورده می‌شود؛ این فیلم را بلادی در اختیار ایلنا قرار داده است:

بلادی همچنین نمونه‌ای صوتی از عزاداری زنان بوشهری را نیز در اختیار ایلنا قرار داده که در ادامه می‌توانید آن را در اینجا بشنوید:

پس از انتشار قطعه «ممد نبودی» از صداوسیما در سال‌های ابتدایی دهه شصت، این اثر بسیار مورد توجه قرار گرفت و بعدها این قطعه با تنظیم‌های مختلفی مجددا اجرا شد؛ سال 1390 نیز هوشنگ کامکار پوئم سمفونی خرمشهر را با الهام از موسیقی این قطعه و همچنین با تمرکز بر نسخه‌ای از اجرای «لیلا به گفتا ای شه» توسط «بخشو» منتشر کرد. کامکار در جلسه نقد پوئم سمفونی خرمشهر گفته بود: «هسته اصلی این کار روی نوحه‌ای که ریشه در موسیقی محلی بوشهری دارد است. این نوحه را برای اولین بار استاد بخشو اجرا کرده و بعدها در زمان جنگ، از ملودی آن با شعر دیگری استفاده شد که به«ممد نبودی ببینی» مشهور شده است. منتهی من ورژن اصلی این نوحه را روی آواز استفاده کرده‌ام. تم این نوحه در پوئم سمفونی خرمشهر شکسته شده و در بخش‌هایی از کار توسط ارکستر و سازهای مختلف اجرا شده است. در واقع با این تضاد سعی کرده‌ام تضاد غم و اندوه و زجر و شجاعت مردم خرمشهر را تصویر کنم.»

متن شعر قطعه «ممد نبودی» نیز که توسط جواد عزیزی سروده شده از این قرار است:

ممد نبودی ببینی شهر آزاد گشته

خون یارا نت پر ثمر گشته

ممد نبودی ببینی شهر آزاد گشته

خون یارا نت پر ثمر گشته

آه و واویلا… کو جهان آرا

نور دوچشمان تر ما

ممد نبودی ببینی شهر آزاد گشته

خون یارا نت پر ثمر گشته

ممد نبودی ببینی شهر آزاد گشته

خون یارا نت پر ثمر گشته

آه و واویلا… کو جهان آرا

نور دوچشمان تر ما

ممد نبودی ببینی شهر آزاد گشته

خون یارا نت پر ثمر گشته

ممد نبودی ببینی شهر آزاد گشته

خون یارا نت پر ثمر گشته

آه و و ا و یلا… کو جهان آرا نور دوچشمان تر ما»

ممد نبودی ببینی شهر آزاد گشته

خون یارانت پر ثمر گشته

آه و واویلا کو جهان آرا

نور دو چشمان تر ما

امیدم گشته ناامید بعد از هجر تو

یاران می‌آیند اندر پی تو

موسوی آمد پی تو استقبالش کن

بر کوی رضوان تو مهمانش کن

آه و واویلا کو جهان آرا

نور دو چشمان تر ما

از هجرت‌ای سردار دل گل‌ها پژمردند

نخل‌های شهر ما بی‌سر می‌مردند

در دست مردان خدا جامت می‌ماند

در یاد مستان نامت می‌ماند

متن و صوت/ لیلا بگفتا ای شه تشنه لب کامان از حسین کشتکار بوشهری

 گزارش: سعید اداک

منبع: ایلنا

خبر بعدی:

◄ حمایت از قطعه‌سازی برای داخلی‌سازی قطعات خودرو

تین‌نیوز | 

بالاخره به‌نظر می‌رسد مسئولان وزارت صنعت به این مسئله پی بردند که حمایت از خودروسازان و فراموش کردن نقش بالای قطعه‌سازان در تولید خودرو به‌عنوان محصول نهایی چقدر زیان‌بار است و به همین دلیل حمایت و پشتیبانی مالی و معنوی از قطعه‌سازان در هفته‌های اخیر در دستورکار مسئولان وزارت صنعت قرارگرفته است تا این‌بار با کمک قطعه‌سازان خودروسازان سرپا نگه‌داشته شوند.

به‌گزارش تین‌نیوز به نقل از دنیای اقتصاد، در برنامه ۱۰گانه بهبود وضعیت خودروسازان که چهارشنبه گذشته از سوی معاون وزیر صمت رونمایی شد، از دو خودروساز بزرگ کشور خواسته‌شده که در راستای داخلی‌سازی قطعات وارداتی از قطعه‌سازان حمایت کنند. آنچه مشخص است یکی از اهداف وزارت صمت در برنامه ۱۰ گانه، توسعه عمق ساخت داخل یا به‌نوعی داخلی‌سازی قطعات وارداتی برای ادامه حیات خودروسازی کشور است. با توجه به اعمال تحریم‌های بین‌المللی ورود بسیاری از قطعات به کشور با دشواری‌هایی همراه است. این دشواری هم‌اکنون خطوط تولید برخی از خودروها را متوقف کرده حال‌آنکه برخی از متصدیان صنعت خودرو معتقدند که در سال آینده تولید محصولات خودروسازان تأثیرپذیری بیشتری از ورود قطعات اصلی خواهد داشت. به‌این‌ترتیب وزارت صنعت، معدن و تجارت از خودروسازان خواسته که هم قطعه‌سازان وابسته به این شرکت‌ها در این زمینه فعال کنند و هم قطعه‌سازان کشور را موردحمایت قرار دهند. درحال‌حاضر دو شرکت تأمین قطعه ساپکو و سازه‌گستر با برگزاری نمایشگاهی در این زمینه، قطعات وارداتی را به‌منظور داخلی‌سازی در معرض دید قطعه‌سازان و فعالان این حوزه قرار داده‌اند تا اگر توانمندی در این مسیر وجود دارد، موردحمایت قرار دهند.

در این حین به‌نظر می‌رسد به‌کارگیری این رویه وزارت صنعت، اگرچه قطعه‌سازی کشور را به سمت داخلی‌سازی هدایت می‌کند، اما نقطه کوری در دل خود دارد که همان موضوع افت کیفیت است. آنچه طی دهه‌های گذشته خودروسازی کشور را با چالش همراه کرده افزایش داخلی‌سازی همراه با افت کیفیت بوده است؛ به‌طوری‌که هر خودرویی هرچه از قطعات ساخت داخل بهره برده با افت کیفیت مواجه شده است. در دور پیشین تحریم‌ها نیز شاهد بودیم که تیراژ و کیفیت دومؤلفه‌ای بودند که دست در دست یکدیگر روند نزولی را طی کردند. این درحالی است که طی آن دوره شرکت‌های خودروساز به‌واسطه تحریم‌ها مجبور بودند برای تأمین قطعات وارداتی موردنیاز خود منابع تأمین خود را تغییر دهند و تولید‌کنندگان درجه‌دو و سه چینی را جایگزین شرکت‌های اصلی کنند. درهرصورت به‌نظر می‌رسد که دور جدید تحریم‌ها که از اواسط مردادماه سال‌جاری آغاز و با تکمیل حلقه آن در آبان‌ماه گذشته، هوشمندانه‌تر از دوره پیشین است منجر به آن شده که وزارت صنعت به‌دنبال تغییر رویه خود برای نجات زنجیره خودروسازی در دور جدید تحریم‌ها باشد.

در این زمینه فرشاد مقیمی، معاون امور صنایع وزارت صنعت، معدن و تجارت با تبیین برنامه ۱۰‌گانه این وزارتخانه تأکید داشته در شرایطی که دشمن زنجیره خودروسازی کشور را زیر فشار قرار داده، باید با تلاش در افزایش عمق ساخت داخل به‌ویژه در صنعت قطعه بتوانیم وابستگی این صنعت به خارج را کاهش دهیم. وی ارائه برنامه عملیاتی دو خودروساز بزرگ کشور برای داخلی‌سازی قطعات خودرو را خواستار شده و عنوان کرده که تولیدکنندگان باید با شناسایی توانمندی‌های قطعه‌سازان به برنامه‌ریزی برای توسعه تولید این قطعات اقدام کنند. با توجه به اظهارات فرشاد مقیمی وزارت صنعت بالاجبار به‌دنبال داخلی‌سازی قطعات وارداتی است تا مانع از توقف خطوط تولیدی خودروهایی شود که به قطعات وارداتی وابسته هستند.

اگرچه داخلی‌سازی این قطعات می‌توانست در شرایط مهیاتری صورت بگیرد تا از افت کیفی آنها جلوگیری شود، اما ظاهراً مسئولان صنعتی کشور بیشتر به‌دنبال تولید این قطعات آن‌هم با هر کیفیتی هستند. به گفته برخی از فعالان صنعت قطعه هم‌اکنون ۳۵ درصد قطعات در خطوط تولیدی خودروسازان وارداتی است، بنابراین تولید‌کنندگان خودرو به دستور وزارت صنعت، معدن و تجارت به‌دنبال داخلی‌سازی این قطعات هستند. آنچه مشخص است به‌دلیل انحصاری که در صنعت خودرو و قطعه وجود دارد و همچنین دولتی بودن خودروسازی‌های کشور، هیچ‌گاه اراده‌ای برای عمق بخشیدن به میزان داخلی‌سازی قطعات نبوده، هرچند که  واردات برخی قطعات برای بعضی از افراد و شرکت‌ها نیز ایجاد نفع می‌کرده برای همین اراده‌ای برای داخلی‌سازی هیچ‌گاه وجود نداشته است. حال با توجه به اینکه دروازه ورود بسیاری از قطعات به کشور مسدود شده این سؤال مطرح می‌شود که داخلی‌سازی قطعات وارداتی چه شرایطی باید داشته باشد و در این میان چگونه می‌توان کیفیت را حداقل در سطح فعلی حفظ کرد؟

در این زمینه برخی از کارشناسان تصمیم به داخلی‌سازی آن‌هم در شرایط کنونی را برای حفظ بقای صنعت خودرو اقدامی مثبت می‌خوانند اما الزاماتی را برای آن تعریف می‌کنند؛ به‌طوری‌که در وهله اول باید توجیه اقتصادی داخلی‌سازی این قطعات نادیده گرفته شود زیرا تولید این قطعات درصورتی توجیه اقتصادی دارند که در تیراژ انبوه باشند، بنابراین در این شرایط که تیراژ خودرو داخلی به نسبت گذشته روند نزولی به خود گرفته است، قطعاً داخلی‌سازی این قطعات توجیه اقتصادی ندارد؛ اما چنانچه نگاه اقتصادی را کنار گذاشته و تمرکز بر ادامه حیات زنجیره خودروسازی در شرایط تحریم متمرکز شود، این اقدام توجیه‌پذیر خواهد بود.

این کارشناسان تأکیددارند که باید به این مسئله به‌صورت یک پروسه نگاه شود، نه یک پروژه. چنانچه به بحث داخلی‌سازی قطعات نگاه بلندمدتی داشته باشیم، این اتفاق می‌تواند منجر به ایجاد یک جریان پایدار در داخلی‌سازی قطعات شود. امانگاه کوتاه‌مدت به داخلی‌سازی و صرفاً برای عبور از تحریم‌ها می‌تواند تمام سرمایه‌گذاری‌های صورت‌گرفته در این بخش را هدر دهد. مسئله دیگر این است که برای داخلی‌سازی قطعات نیازمند سرمایه‌گذاری روی خطوط تولید هستیم زیرا برای تولید آنها نیاز به ابزار دقیق داریم که این امکان در شرکت‌های قطعه‌ساز به‌دلیل واردات ایجاد نشده و در شرایط تحریمی دستیابی به ماشین‌آلات با چالش‌هایی همراه است؛ بنابراین نیاز است تا مجموعه دولت در این بخش به حمایت از شرکت‌های قطعه‌ساز پرداخته و این امکان را فراهم کند تا خطوط تولید قطعه‌سازان به این ماشین‌آلات مجهز شود. پیشنهاد دیگر کارشناسان این است که در گام اول تعداد محدودی خودرو که عمق داخلی‌سازی بیشتری دارند به‌عنوان نمونه موردبررسی قرار بگیرند و کمبود قطعات این خودروها داخلی‌سازی شود و چنانچه این مدل موفق بود به سمت داخلی‌سازی محصولات دیگر برویم. آنها تأکید می‌کنند این امکان وجود دارد که تلاش برای داخلی‌سازی تمام محصولات در یک بازه زمانی مشخص منجر به شکست پروژه داخلی‌سازی شود و در این میان سرمایه‌گذاری‌های صورت‌گرفته به‌دلیل عدم‌تغییر مناسب هدر رود. در ارتباط با بحث کیفی هم کارشناسان تأکید می‌کنند که بی‌تردید در ابتدای راه شاهد کاهش کیفیت خواهیم بود، اما چنانچه این مسیر ادامه‌دار باشد و همان‌‌طور که وزارتخانه تأکید کرده نظارت روی آن با دقت انجام شود، می‌تواند کیفیت پله‌پله افزایش یابد.

 چرایی حرکت به سمت تولید داخلی

داخلی‌سازی خودرو با توجه به شعار خودروهای ملی توسط دو شرکت خودروساز کشو در بازه‌های زمانی مختلف مطرح بوده است؛ اما از شروع دهه ۹۰  و به‌دنبال اعمال تحریم‌های بین‌المللی بیش از گذشته موردتوجه قرار گرفت. دراین‌بین هرچند زنجیره خودروسازی کشور در تحریم‌های اولیه هسته‌ای طعم تلخ نبود قطعه در خطوط تولید را چشیدند؛ چراکه دروازه ورود قطعات به کشور مسدود شده بود، اما با لغو تحریم‌ها هیچ فعالیتی برای داخلی‌سازی انجام ندادند. حال که تحریم‌های ثانویه هسته‌ای با شدت بیشتری از سوی ایالات‌متحده آمریکا اعمال‌شده متصدیان صنعت خودرو با هدایت وزارت صمت در اندیشه و رؤیای داخلی‌سازی قطعات خودرو هستند. البته پیش‌ازاینکه تحریم صنعت خودرو اتفاق بیفتد، در مقاطعی با نظر برخی مدیران خودروساز شاهد بودیم که نگاه ویژه‌ای به داخلی‌سازی قطعات صورت گرفت. به‌خصوص در زمان مدیریت رضا ویسه که نگاه ویژه‌ای به داخلی‌سازی بسیاری از قطعات شد؛ بنابراین می‌توان این‌طور جمع‌بندی کرد که افزایش عمق داخلی‌سازی قطعات در داخل یا براساس یک نیاز، مانند تحریم، شکل‌گرفته یا نوع نگاه مدیران خودروساز باعث شده است که ضریب داخلی‌سازی قطعات افزایش یابد.

بااین‌حال هیچ‌یک از این دو دیدگاه سبب نشده که داخلی‌سازی قطعات روند پایداری داشته باشد. تغییر مدیریت شرکت‌های خودروساز و همچنین رفع تحریم‌های این صنعت در سایه برجام شرایطی را فراهم کرد تا مباحث مرتبط با افزایش عمق داخلی‌سازی قطعات به حاشیه برود. افزایش تیراژ خودروسازان بعد از نهایی شدن برجام و همچنین نگاه شرکت‌های خودروساز به شرکای بین‌المللی خود برای تأمین قطعات، این مسئله را تشدید کرد. در کنار این مسئله، تفکری هم که به‌نوعی ترمز داخلی‌سازی قطعات را کشیده است، بی‌اعتمادی به کیفیت قطعات داخلی است. با این شرایط بسیاری از کارشناسان تأکیددارند باوجود  سایه سنگین تحریم‌ها و موضوع افزایش عمق داخلی‌سازی قطعات باید به سمتی برویم که نگاه بلندمدت در این بخش را مدنظر قرار دهیم.

 چگونگی افزایش داخلی‌سازی

نیاز به تغییر دیدگاه درزمینهٔ داخلی‌سازی قطعات موردتوجه حسن کریمی‌سنجری نیز قرارگرفته است. این کارشناس خودرو، به «دنیای اقتصاد» می‌گوید: داخلی‌سازی قطعاتی که تا پیش‌ازاین وارد می‌شده، نیازمند سرمایه‌گذاری است؛ بنابراین پیش‌ازاین که در این زمینه سرمایه‌گذاری صورت بگیرد باید به‌دنبال نگاه بلندمدت در این زمینه باشیم. اشاره این کارشناس به تغییر نگاه به بحث داخلی‌سازی درواقع پرده از یک حلقه مغفول مانده در زنجیره خودروسازی برمی‌دارد. پیش‌ازاین هرگز یک برنامه‌ریزی منسجم در این زمینه وجود نداشته است. در دوره اول تحریم‌ها این بحث مطرح شد و زنجیره خودروسازی به‌صورت جزیره‌ای و غیر‌منسجم اقداماتی انجام داد، اما با نهایی شدن برجام، به‌نوعی تمام آن اقدامات به حاشیه رفت و بار دیگر نگاه مدیران خودروساز به شرکای بین‌المللی معطوف شد. کریمی‌سنجری معتقد است در کنار تغییر دیدگاه باید اتفاقات دیگری هم در زنجیره خودروسازی بیفتد. افزایش توان بهره‌وری در زنجیره خودروسازی، استفاده از استعدادها و توانمندی‌های موجود در کشور به‌جای استعدادکشی و تغییر نگاه مدیران خودروساز می‌تواند سبب شود تا افزایش عمق داخلی‌سازی در زنجیره خودروسازی تسریع شود.

وی در پاسخ به این سؤال که چه اتفاقی برای کیفیت محصولات داخلی درصورت افزایش داخلی‌سازی خواهد افتاد؟ می‌گوید: قطعاً در کوتاه‌مدت کیفیت روند کاهشی خواهد داشت، اما همان‌طور که اشاره شد چنانچه نگاه بلندمدت به داخلی‌سازی داشته باشیم، به‌تدریج نمودار نزولی کیفیت محصولات، صعودی خواهد شد. امیرحسن کاکایی، کارشناس خودرو نیز با کریمی‌سنجری در ارتباط با کاهش کیفیت محصولات درصورت داخلی‌سازی قطعات موافق است. این کارشناس خودرو به خبرنگار ما می‌گوید: در شرایط فعلی که با تحریم‌های هوشمندانه به نسبت دوره قبل مواجه هستیم و به‌نوعی تمام راه‌ها برای تأمین قطعات موردنیاز از منابع تأمین خارجی مسدود شده است، چاره‌ای نداریم که با افزایش عمق داخلی‌سازی زمینه را برای ادامه حیات زنجیره خودروسازی مهیا کنیم.

به عقیده این کارشناس برای مهیا شدن این شرایط باید برنامه‌ریزی مناسب در کنار ایجاد یک نقشه راه فناورانه در دستورکار متصدیان زنجیره خودروسازی قرار گیرد.  کاکایی تأکید می‌کند باید برای دستیابی به این مهم، صبر و پشتکار وجود داشته باشد. وی پیشنهاد می‌کند با توجه به تعدد محصولات داخلی و میزان نیاز متفاوت هر یک از این محصولات به قطعات وارداتی، بهتر است ابتدا دو محصول را که از عمق داخلی‌سازی بیشتری برخوردارند، داخلی‌سازی کنیم و درصورتی‌که این مسئله جواب داد با توجه به میزان نیاز کمتر به واردات قطعات به‌تدریج داخلی‌سازی محصولات دیگر را هم در دستورکار قرار دهیم. این کارشناس دلیل این مسئله را جلوگیری از هدررفت منابع می‌داند. رضا نجفی‌منش، رئیس انجمن صنایع همگن قطعه‌سازی نیز عنوان می‌کند که در این زمینه می‌توان از شرکت‌های دانش‌بنیان کمک گرفت و قطعات وارداتی را داخلی‌سازی کرد. وی همچنین تأکید می‌کند که درحال‌حاضر ۳ هزار و ۸۰۰ شرکت دانش‌بنیان در کشور وجود دارد که می‌توان درزمینهٔ داخلی‌سازی قطعات به زنجیره خودروسازی یاری دهد.

بازی تندروهای ایران در زمین ترامپ و پیامک‌باران مصلحت نظام| اگر برجام نبود و اگر FATF نباشد

قیمت جدید محصولات سایپا اعلام شد| آغاز مرحله جدید پیش‌فروش محصولات ایران‌خودرو+جدول

مدارس کدام استان‌ها فردا شنبه ۲۷ بهمن ماه تعطیل است؟

منبع این خبر، وبسایت www.ilnanews.com است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۱۷۴۸۸۴۸۹ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.

دیگر خبرها

  • کاشی ماندگار بر سر در خانه استاد اسحاقی در بهشهر نصب شد
  • اجرای هنرمند ۸۷ ساله قوچانی در جشنواره موسیقی فجر
  • تولید ماهانه ۵ هزار قطعه خودرو در روستای چورمق
  • کاشی ماندگار بر درب منزل خنیاگر موسیقی نواحی نصب شد
  • کشف یک‌هزار قطعه مرغ قاچاق در فامنین
  • 109 قطعه اشیای عتیقه لو رفت
  • بزم شادی ارشاد لرستان در عزای مردم داغدیده
  • آذرنیا: هواداران تبریزی با حضور ۱۲۰ هزار نفری حماسه آفریدند/ دژاگه در حد و اندازه گل شادی کرد
  • تصمیم‌های داور در شکست استقلال مقابل تراکتورسازی نقشی نداشت/ شادی گل دژاگه اخطار نداشت/ داوران در هفته هجدهم اشتباه تاثیرگذار نداشتند
  • تصمیم‌های داور در شکست استقلال مقابل تراکتورسازی تاثیرگذار نبود/ شادی گل دژاگه اخطار نداشت/ داوران در هفته هجدهم اشتباه تاثیرگذار نداشتند
  • فوتبال جهان| حمایت کریستیانو رونالدو از دیبالا با تقلید شادی گلش + عکس
  • سومین شب جشنواره موسیقی فجر با طعم انتقاد
  • سومین شب موسیقی فجر| قطعه‌ای دیگر برای محمدرضا شجریان
  • قطعه‌ای دیگر برای محمدرضا شجریان در جشنواره موسیقی 
  • شادی گل دژاگه به سبک انگلیسی + تصاویر
  • قطعه «راضي‌ام» با صداي «مجيد تربتي» منتشر شد
  • همدردی با قربانیان ترور در «موسیقی فجر»/ خارجی‌ها حرف تازه ندارند
  • از خواندن ترانه هایی با اشعار ابتهاج تا«اوبد» که نام قطعه برایش اهمییت ندارد
  • از ابراز همدردی با حادثه تروریستی تا تقدیم یک قطعه به محمدرضا شجریان