ایران کاروانسرا‌های تاریخی زیادی دارد که در گذشته به عنوان مامنی امن اقامتگاهی راحت برای مسافران خسته در راه ایجاد می‌کردند. یکی از کاروانسرا‌های تماشایی ایران در استان اصفهان قرار گرفته: کاروانسرای شیخ علیخان که از کاروانسرا‌های مجلل زمان خود بوده و گروه‌های سیاسی زیاد در آن اتراق می‌کردند. برای آشنایی بیشتر با کاروانسرای شیخ علیخان در استان اصفهان، ما را همراهی کنید.


در گذشته مسافران به همراه کاروان‌ها به سفر می‌رفتند و کاروانسرا‌ها به عنوان استراحتگاه‌های بین راهی از بنا‌های مهم و پراهمیت زمان خود به شمار می‌رفتند. در زمان صفوی کاروانسر‌های زیادی در ایران ساخته شد که امروز به جاذبه‌های تاریخی مهم ایران تبدیل شده اند. اصفهان به عنوان پایتخت صفوی هم کاروانسرا‌هایی دارد که یکی از آن‌ها کاروانسرای شیخ علیخان است.

ایران در شاهراه بازرگانی شرقی غربی واقع شده برای همین در گذشته برای رفت و آمد کاروانیان مسیر‌های زیادی درست شد و برای استراحت مسافران هم کاروانسرا‌هایی با معماری جذاب بنا شدند که امروز از مهمترین آثار تاریخی ایران اند. دشت وسیع برخوار در شمال اصفهان با قدمت تاریخی و فرهنگی از با اهمیت‌ترین مناطق حاشیه‌ای اصفهان است، دشتی که در آن کاروانسرا‌هایی متعلق به اوایل اسلام و دوره ایلخانی هم پیدا می‌شود و همین بنا‌ها به خوبی قدمت این ناحیه را نشان می‌دهند. وجود کاروانسرا‌های فراوان در این دشت نشان می‌دهد که در گذشته مسیر‌های رفت و آمد زیادی از این منطقه عبور می‌کرده است.   image

در دوره صفوی به راه و مسیر‌های ارتباطی اهمیت زیادی داده می‌شد و از طرفی در آن زمان اصفهان، پایتخت بود پس مطمئنا در این نقطه کاروانسرا‌های زیادی درست شده است. کاروانسرا‌هایی که در منطقه برخوار هستند معماری جذابی دارند و به خوبی اهمیت اقتصادی، ارتباطی و تجاری این منطقه را ثابت می‌کنند. از نظر نوع پلان، این کاروانسرا‌ها از نوع چهار ایوانی هستند. فاصله کم این نقطه تا اصفهان، پایتخت صفویان باعث شده این کاروانسرا‌ها معماری جالب توجه و تماشایی داشته باشند. اصفهان برای اتصال به مناطق غربی راه‌های زیادی داشته که یکی از آن‌ها از دشت برخوار می‌گذشته است، مسیری که بین اصفهان و شهر‌های بروجرد، گلپایگان، کرمانشاه، بغداد، نجف، کربلا و … ارتباط ایجاد می‌کرد. کاروانسرای شیخ علیخان اولین استراحتگاهی بود که در این مسیر ساخته شد و پس از آن کاروانسرا‌های صفوی حسنیچه و صفوی مادر شاه ایجاد شدند و در ادامه مسیر به گلپایگان و بروجرد منتهی می‌شد و از این نقاط به سمت نواحی غربی می‌رفته است.

کاروانسرای شیخ علیخان در روستای چاله سیاه (جهاد آباد) در ۴۰ کیلومتری شمال غرب اصفهان واقع شده و بنایی لوکس و مجلل بوده، چون گروه‌های سیاسی و رسمی کشور‌های اروپایی و همینطور میهمانان خارجی، قبل از ورود به اصفهان در این کاروانسرا پذیرایی و اسکان می‌شدند. از آنجایی که کاروانسرای شیخ علیخان در آن زمان شکوهی بینظیر داشته در سفرنامه تعدادی از جهانگردان توصیف معماری آن آورده شده است.

یکی از سفرای فرانسه در زمان مشروطیت در مسیر مسافرت از اصفهان مدتی در این کاروانسرا بوده و در کتاب خود آورده که اینجا بیشتر اقامتگاه کاروانیانی است که به سفر‌های زیارتی می‌روند و کاروان‌های باری کمتر در آن اسکان می‌کنند. کاروانسرای شیخ علیخان ۸۲ در ۸۲ متر وسعت دارد و طول صحن آن از شرق به غرب حدود ۵۰ متر و عرضش از شمال به جنوب حدود ۳۸ متر می‌باشد. در قسمت جنوبی بنا سر در کاروانسرا را می‌بینید و طبق کتیبه، بنا در سال ۱۰۹۸هجری قمری ساخته شده است. این کاروانسرا به دستور شیخ علیخان زنگنه و توسط استاد طاهر فرزند استاد رضا اصفهانی بنا شده و هنرمندان زیادی در ساخت آن نقش داشته اند به همین دلیل می‌توان آن را نمونه‌ای زیبا از کاروانسرا‌های دروه صفوی دانست. در تمام بخش‌های این کاروانسرا امکانات خوبی برقرار است تا مسافران اقامتی راحت را بگذرانند. بنا شامل قسمت‌هایی مختلف با کاربرد‌های خاص است، بخش‌هایی مثل حیاط ویژه برای خانوم ها، نانوایی، اَزخانه، حجره‌هایی برای اقامت نگهبانان، تالار‌های ۸ ضلعی و …؛ که مجهز به طاقچه ها، رف ها، بخاری‌ها و … هستند، امکاناتی که در کاروانسرا‌های دیگر کمتر به چشم می‌خوردند.

کاروانسرای شیخ علیخان را می‌توان کاروانسرایی سلطنتی نامید، چون گاهی حتی پادشاهان صفوی هم مدتی را در آن می‌ماندند. سردر ورودی در بخش جنوبی قرار دارد و در دو طرف آن ۱۲ طاق نما به چشم می‌خورد. درگاه ورودی توسط راهرویی به حیاط داخلی ارتباط پیدا می‌کند. دو حیاط هشت ضلعی کوچک در دو طرف سرسرای ورودی و در مجاورت کناره‌های بنا دیده می‌شود که شباهت زیادی به هم دارند و تنها فرق آن‌ها راه داشتن حیاط جنوبی به سرسرا است.

image
این دو حیاط کوچک که در احاطه حجره‌ها و ایوانچه‌ها هستند احتمالا جایی مخصوص زمان زنان بوده است. دلیل این نظریه این است که کارونسرای شیخ علیخان در مسیر کاروان‌های زیارتی بوده و شاه و زنان حرمسرا هم در آن اسکان داشتند. هر کدام از حجره‌ها برای یک خانواده در نظر گرفته می‌شد. حیاط بزرگ داخلی بنا دارای چهار گوشه پخ است و اتاق‌هایی با ایوانی در جلو گرداگرد آن را احاطه کرده اند. پشت ایوان بزرگ شمالی، دو تالار ایجاد شده؛ تالار جلویی ظاهری مستطیلی دارد و در سه طرف کمرپوش شده و شکلی دو طبقه به خود گرفته است. این تالار با سه درگاه به تالار پشتی ارتباط پیدا می‌کند. تالار پشتی هم ظاهری مستطیلی دارد و احتمالا محل اقامت پادشاه بوده و در مواقعی که پادشاه در کاروانسرا نبود سفرا به این محل منتقل می‌شدند.

در تالار جلویی به احتمال زیاد جشن‌های زیادی برگزار می‌شده و زنان در طبق بالا و مردان از طبقه پایین شاهد جشن بوده اند. در پشت حجره‌های ضلع‌های شمالی، غربی و شرقی اصطبل‌های سراسری به شکل مستطیلی بنا شده که قسمت ورودی آن‌ها در چهار گوشه پخ حیاط جای گرفته است و در پیرامون آن‌ها فضا‌هایی صفه مانند به چشم می‌خورد که بخاری و دو طاقچه دارند. اینجا محل قرار دادن وسایل میهمانان بوده و در فصل‌های سرد و در مدت ازدحام مسافران عده‌ای برای اسکان به این محل می‌رفتند. در حوالی کاروانسرای شیخ علیخان قناتی بوده که آب مورد نیاز این محل را فراهم می‌کرده است. امروز چیزی که در این کاروانسرا بیشتر از همه جلب توجه می‌کند آجرکاری‌هایی است که سبک تزئینی اواخر دوره صفوی هستند. منبع:الی گشت

تصاویر| حضور احمدی‌نژاد در کرج

ولایتی:توازن بین غرب‌وشرق را رعایت کردیم|سوریه،عراق،فلسطین،لبنان،یمن و ونزوئلا در غرب‎ما هستند|اگر سارکوزی به‎تهران می‌آمد،فصل‌نوینی از روابط ایران و فرانسه آغاز می‌شد|چه‌کسی مانع شد؟

تشییع پیکر حجت الاسلام محمد تولایی در روز تاسوعا + فیلم

کلیدواژه: گردشگری اصفهان

منبع: پارسینه

منبع این خبر، وبسایت www.parsine.com است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۲۰۶۱۰۷۵۵ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.

دیگر خبرها

  • برج تاریخی میل رادکان، جاذبه ای در شهر کردکوی
  • کشف خمره دوره ساسانی از مسجدی در اصفهان
  • عاشورا به روایت مورخین آل بویه
  • مصیبت، خیلی بزرگ است؛ رزیّه، یعنی حادثه بسیار بزرگ، حادثه عاشورا، خیلی عظیم است؛ فاجعه، خیلی تکان‌دهنده و بی‌نظیر است
  • خانه کعبه چند در دارد؟ / نام‌های دیگر کعبه
  • یک خمره متعلق به دوره ساسانی در مسجد میرزا احمد اصفهان کشف شد
  • بنایی:توقف نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی در ایستگاه دولت
  • سقانفارهای مازندران، میزبان آیین های عاشورایی دیارعلویان
  • یادگار «امیرکبیر» و «مصطفی دیوانه» در بازار تهران
  • برگزاری جلسه محرمانه دادگاه شیخ محمد الشنار
  • ◄ افتتاح یک خط دیگر از راه آهن کشور
  • نانی که بوی حسین(ع) می‌داد/ ماجرای آشنایی شهید نواب صفوی با شاطر مؤذن و مداح
  • آرامگاه سید غلام رسول چابهار اثری بر جای مانده از دوران تیموریان
  • آشنایی با تالاب بند علیخان - ورامین
  • مساجد گرجستان و استانبول
  • مراسم تعزیه خوانی در حسینیه اعظم برغان
  • جاذبه های گردشگری شیراز | شهر زیبایی های دلنواز
  • آغاز مرمت و ساماندهی بنای تاریخی امامزاده عاقب(ع) ایوانکی
  • فقط به خاطر عشق به امام حسین(ع)
  • فقط به خاطر امام حسین(ع)