حجت الاسلام پارسانیا گفت: منورالفکری در ایران حاصل تامل عده ای از متفکران برای حل مسایل داخلی کشور نیست بلکه حاصل به وجود آمدن رابطه ای جدید از اقتدار و هیمنه ای است که طی آن بخشی از جهان به بخش دیگری از جهان راه می یابد.

به گزارش خبرنگار گروه اندیشه خبرگزاری شبستان: نشست «تقی‌زاده‌های جدید و وضع منورالفکری در ایران» به همت گروه فرهنگ‌پژوهی و با همکاری گروه مطالعات انقلاب اسلامی پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، عصر روز گذشته (دوشنبه، 26 فروردین ماه) در تالار علامه جعفری این پژوهشگاه برگزار شد.

 

بنابر این گزارش، حجت الاسلام والمسلمین «حمید پارسانیا» در این نشست با بیان اینکه بحث منورالفکری و عنوان تقی زاده ها، به نظرم بازگوکننده یک جریان در جامعه است، اظهار کرد: چیزی به اسم منورالفکری یک وضع اجتماعی دارای هویت فرهنگی و تاریخی است و مثل همه پدیده های فرهنگی و تاریخی از درون افراد عمل کرده و در واقع افراد، کارگزار این جریان بودند.

 

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: مساله در این میان شخص نیست و شخص و افراد مهم نیستند بلکه چگونگی شکل گیری این جریان ها در جامعه و تعامل آنها با افراد اهمیت دارد و اینکه چه طور جریان منورالفکری در تقی زاده ها کنش می کند، از دیدگاه من بحث این چنین رقم می خورد یعنی ما به دنبال شخصی به اسم «سید حسن تقی زاده» و زندگی او و خصوصیات فردی او نیستیم که به این هم البته احتیاج داریم اما از این منظر نمی خواهیم نگاه کنیم.

 

وی تصریح کرد: بحث سر این موضوع است که او چگونه حامل یک موضع و موقعیت فرهنگی و فکری می شود، به عبارت دیگر، آیا تقی زاده صد سال پیش از آن زمان که به دنیا آمد ممکن بود همین آدم بشود و اگر امروز به دنیا می آمد چه می شد؟ این بحث ما است، چیزی که تقی زاده را هویت بخشیده یک چیز فراتر از وضعیت شخصی او است. تاریخ تولد آن هویت از تقی زاده چه زمانی است و تاریخ تحولات فکری او چیست و در این تحولات او با تقی زاده هایی که در ذیل اش قرار می گیرند یا تقی زاده هایی که او را تحقق می بخشند به اقتضای مقاطع این تاریخ چه عملکردی دارد؟

 

حجت الاسلام پارسانیا در ادامه بیان کرد: بنابر این، باید ابتدا خود منورالفکری را بشناسیم، منورالفکری در ایران و کشورهای غیرغربی یک هویتی دارد و در موطن تولد خودش هویتی دیگر؛، هویت ها کامل تفاوت دارد هرچند که در غیر موطن اصلی خود گاهی پر رنگ تر هم باشد، جریان منورالفکری دو مقابل و رقیب دارد، یک رقیب در موطن اصلی خودش که در عرض او است و یک رقیب که در درون او و در طولش قرار می گیرد.

 

استاد حوزه علمیه اظهار کرد: ما منورالفکری را معادل روشنگری قرار دادیم اما در صدر مشروطه به منورالفکری ترجمه می شد و رقیبش مربوط به سنت فکری دیگری است، تولد منورالفکری با دکارت و وضع فلسفه جهان جدید که با نقطه عطف دکارت شکل می گیرد، آغاز شد و این روشنگری چند نقطه عطف را طی می کند، یکی عقل روشنگر به صورت عقل کانتی در می آید و یک سده بعد یا بیشتر در نیمه دوم قرن بیستم، یک شکل پُست مدرن یا چیزی از این قبیل پیدا می کند.

 

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی تاکید کرد: در دو نوشته از کانت و فوکو می توان تفاوت این دو را با دکارت دید، اما سوال آن است که روشنگری واقعا چیست؟، در تاریخ شاید معنای دیگری از روشنگری مطرح شود که شاید آن را به عنوان روشنگری قلمداد نکنیم،  وجه شاخص روشنگری که ابتدا مطرح می شود راسیونالیسم و عقل مفهومی است و مقابل آن عقل شهودی است، اگر بخواهیم با عنوان مفهوم تاریخی به کار ببریم، عقل جزئی است. البته این روشنگری بروزهای سیاسی و یا اجتماعی مختلفی دارد و در سده نخستین با لیبرالیسم بسیار پیوند می خورد و بعد در آغاز قرن بیستم، رقیب دوم که متولد می شود بازگشت اینتلکت است که از آن به عنوان روشنفکری یاد می شود.

 

وی ابراز کرد: اینتلکت از محدوده روشنگری که به وجود آمده و در علم گرایی قرن نوزدهم بروز یافته، می خواهد کارهای کلی انجام داده و ارزش را داوری کند و از محدوده ساینس (علم) فراتر رفته و درباره هویت و ارزش ها و مسایل کلی جامعه سخن بگوید. کار روشنفکر فراتر از کار کسی است که کار علمی کند، روشنفکر یک کار  را در جریان انتقادی انجام داده و می خواهد فعالیت اجتماعی داشته باشد، اما در حرکت های جهادی و مقاومت های پیشین نیست و  در آن سنخ قرار نمی گیرد.

 

حجت الاسلام پارسانیا در ادامه گفت: بنابر این، در جهان مدرن، روشنگری یا منورالفکری با رویکرد لیبرالیستی همراه است، روشنفکری ابتدا با رویکرد چپ و سوسیالیستی و عدالت خواهانه می آید، آن چیزی که از آن عبور کرده یک معنای تاریخی است که آن هم روشنفکری است، در این دیدگاه سنت عادت مستقر شده بدون علم است اما در درون خودش جریان نوینی به وجود می آید  که شاخص های سلبی منورالفکری را داشته و داعیه روشنگری در برابر سنت دارد.

 

وی افزود: این هر دو در غرب با تفکرات، تاملات و با تحولات اجتماعی و وجودی کنشگران همراه هستند. ویژگی روشنگری یا منورالفکری مدرن، آدم هایی است که پای این جریان جان داده و ایستاده اند، نسل هایی که هر کدام در مقطعی از فکر تامل کرده و اندیشه ای را آورده اند و مسایلی از حاشیه آنها به وجود آمد.

 

پارسانیا تصریح کرد: روشنفکری تا نیمه دوم قرن بیستم به عنوان یک رقیب در مقابل لیبرالیسم است اما در پایان قرن بیستم با افول مواجه می شود، با فروپاشی بلوک شرق، روشنفکری هم با فروپاشی مواجه می شود و جهان تک قطبیِ ناظر به بازگشت جریان پیشین، با عنوان لیبرالیسم متاخر بروز و ظهور می یابد.

 

این پژوهشگر با طرح این پرسش که «در ایران منور الفکری چه هویتی دارد؟»، اضافه کرد: در ایران منورالفکری کاملا در مکانیزم دیگری فعال شده که  به نظر من مکانیزم اقتدار و قدرت است که این پدیده را به وجود آورد، ما در هر فرهنگی دو سطح داریم، یک سطح فرهنگ عمومی است که فارابی در مورد آن اصلاح عوام و خواص را دارد، سطح دیگر از فرهنگ کار کسانی است که افق گشایی می کنند و هسته های مرکزی فرهنگ را شناسایی و پیوند وجودی با آن برقرار کرده و در سطح فرهنگ عمومی با روش های ترویجی آن را توسعه می دهند، پیامبر(ص) حدود ۲۰ سال تبلیغ می کند تا دین بسط می یابد، اما بعد از فتح مکه تازه گروه گروه می آیند و مواجه می شوند و این قدرت جامعه و فرهنگی است که در درونش وجود دارد.

 

وی اظهار کرد: اما زمانی که  دو فرهنگ با یکدیگر مواجه می شوند و یکی در موضع ضعف و دیگری در موضع قدرت قرار می گیرد، فرهنگ عمومی جامعه ای که در موضع ضعف است، آسیب پذیری های ویژه ای دارد، رنگ می گیرد، به تعبیر ابن خلدون زبان شان عوض می شود، در ایران با آمدن برخی قدرت ها برخی زبان ها از بین رفتند، اکنون ما فارسی پهلوی نداریم و فقط فارسی دری باقی مانده، اما تَشَبُهی که ایرانیان با برخی قدرت های غالب پیدا می کردند این بود که برخی تاریخ نویسان نوشته اند از جمله که اینکه آنها موی صورت خود را بند می انداختند تا با فرهنگ غالب همراه شوند.

 

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه ابراز کرد: وقتی که کفار غالب شوند، فرهنگ عمومی آسیب پذیر می شود لذا کار مجاهدان برای حفظ هویت فرهنگی کمتر از کار عالمان و محققانی که جوهره و حقیقت فرهنگ را حراست می کنند، نیست.

 

وی با بیان اینکه جهان غرب با قدرت و اقتداری که به جود می آورد نسبت به همه فرهنگ های دیگر که به آنجا ورود پیدا می کنند چنین مکانیزمی را ایجاد می کند، تصریح کرد: آمدن مفاهیمی از درون یک فرهنگ به درون فرهنگی دیگر تابع یک هژمونی بوده و هژمونی تابع قدرت و اقتدار است. من فکر می کنم پدیدار شدن منور الفکری در ایران حاصل تامل عده ای از متفکران برای حل مسایل داخلی خودشان نیست بلکه حاصل به وجود آمدن یک رابطه جدیدی از اقتدار و هیمنه ای است که طی آن بخشی از جهان به بخش دیگری از جهان راه می یابد.

 

حجت الاسلام پارسانیا تاکید کرد: منورالفکری در کشورهایی که در حاشیه قدرت غرب و در موضع ضعف هستند، یک وضعیت آیینه سان دارد، یک بخشی از حوزه فرهنگ عمومی طرف قدرت را بر می تاباند و آن را نشان می دهد، منورالفکری یا روشنگری مدرن در کشورهای غیرمدرن خصوصیاتی دارد که در کشورهای مادر وجود ندارد، رفتن منورالفکری و لیبرالیسم در کشورهای غربی و آمدن جریان های چپ و سوسیالیستی ده ها تحولات عظیم اجتماعی را درون خود می طلبد اما زمانی که در اثر کشکمش های داخلی این مهم انجام شد، مجموعه آیینه سان بلافاصله آن طرف را نشان می دهد.

 

وی ادامه داد: تقی زاده، نسل دوم جریان منورالفکری در ایران است، نسل اول سفرا و درباریان هستند که زودتر آن سو را می بینند، حتی شهری ها هم نیستند، لذا افرادی چون «ملکم خان» و سفرا تاثیر پذیرفته و به اینجا منتقل می کردند، اما نسل دوم کسانی  هستند که در فرهنگ علمی جامعه هستند نه در حوزه نهاد قدرت، وقتی که قلمرو اقتدار و زندگی عوض می شود طلبه جوانی که می خواهد وارد جامعه شود و هویت اش را پیدا کند عوامل مختلفی روی او اثر می گذارد، یک عقبه ای دارد که در آن شکل گرفته است، لذا در نسل دوم سید ضیاءالدین طباطبایی، کسروی، تقی زاده را داریم که دنبال هویت اجتماعی در این شرایط جدید هستند.

 

حجت الاسلام پارسانیا بیان کرد: اگر اقتدار تعیین کننده است و یک سو هژمونی جهان مدرن قرار می گیرد و یک سوی دیگر اقتدار فرهنگ بومی و سنت و این جابجایی قدرت زمان می طلبد و به تدریج فرهنگ بومی در حالت تضعیف قرار گرفته و فرهنگ جدید اقتدار خود را نشان می دهد. به بیان دیگر سنت علمی و معرفتی و تاریخی می خواهد از خود دفاع کند اما فرهنگ مدرن هم جاذبه دارد و در این شرایط است که می بینیم برخی که سطح را می بینند هر دو این موارد را با هم جمع می کنند و فضایی از جمع میان مفاهیم فرهنگی تاریخی و مفاهیم مدرن ایجاد می شود.

 

وی اضافه کرد: نسل اول منورالفکران با دو قدرت و اقتدار مواجه است و باید هر دو را لحاظ کند، دل به آن سو می سپارد اما قدرت فرهنگ بومی همچنان به قوت خود باقی است. جریان منورالفکری در ایران به سرعت هژمونی دین و تاریخ فرهنگ را در هم شکست، مفاهیم منورالفکری که خصوصیت بارز آن تفکیک میان وحی و نقل بود و ویژگی سکولار بودن را داشت، در مرحله اول پوشش دینی می گیرد اما در دوره رضاخان سکولاریسم آشکار می شود.

 

حجت الاسلام پارسانیا در پایان خاطرنشان کرد: تقی زاده مربوط به نسل دوم است، چه او را از پایگاه حوزوی ببینیم، که طلبه ای است که می خواهد شان اجتماعی اش را ببیند و می رود به دور از چشم دیگران فرانسه یاد می گیرد و می خواهد بداند چه خبر است و جذب می شود، اما به همین سرعت همین آدمی که روزی روزگاری میان طلبه بودن و این مفاهیم می خواهد جمع ایجاد کند، در می یابد نیازی به این کار نیست و در نتیجه شخصی مثل تقی زاده دو سه مقطع را تجربه می کند، مقاطعی که در آن جابجایی سنت مسیحیت رخ داد و منورالفکری به غرب آمد، چند سده طول کشید اما در شخصی چون تقی زاده دو دهه هم طول نمی کشد و او هر دو را تجربه می کند.

پایان پیام/248

منبع: شبستان

مطالب پیشنهادی:
خبر بعدی:

تاج‌زاده؛ سیاستمدار ایده‌های فانتزی

مصطفی تاج‌زاده به لحاظ سیاست عملی جزو رادیکال‌ترین سیاست‌مداران ایران است، اما بررسی سیاست نظری او هم نشان می‌دهد صرف‌نظر از آنکه او در مقام نظر نیز رادیکال است، این نظرات او غالباً فانتزی و غیرمنطبق بر واقعیت‌ها بوده‌اند. ۰۴ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۱۶:۰۰ سیاسی سیاست ایران نظرات - اخبار سیاسی -

به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری تسنیم، مصطفی تاج‌زاده فعال سیاسی اصلاح‌طلب و از محکومان امنیتی، روزهای گذشته در فایل ویدئویی که از خودش منتشر کرده، پیشنهاداتی را برای اوضاع کنونی کشور بعد از اعلام نام سپاه پاسداران در لیست گروه‌های تروریستی از سوی آمریکا، ارائه کرده است.

"پیشنهاد تاج‌زاده‌؛ به نفع دموکراسی یا برای دیکتاتوری؟"

ردپای تاج‌زاده در اکثر حوادث رادیکال سیاسی در تاریخ پس از انقلاب اسلامی دیده می‌شود؛ نقش او در حوادثی همچون ماجرای کوی دانشگاه در سال 78،  انتخابات پرحاشیه‌ی مجلس ششم و فتنه 88 پررنگ است و شاید بتوان وی را بخاطر رفتارهای خاصش جزو 5 شخصیت اول رادیکال در جامعه ایران در کنار افرادی مانند امثال محمد نوری‌زاد دانست و این مواضع رادیکال وی حتی مورد نقد برخی دوستان اصلاح‌طلب وی قرار دارد. 

فارغ از رفتارهای رادیکال در ساحت عمل، پیشنهادات او در حوزه سیاست و  در مقام نظر هم غالباً رادیکال است.اما جدای از رادیکال بودن یا نبودن، بررسی ابعاد نظرات او نشان می‌دهد که قریب به اتفاق این نظرات، بیش از آنکه حاصل تدبر و دوراندیشی باشد، محصول یک ذهن «فانتزی» است. سال گذشته 16 نفر از اصلاح‌طلبان و اپوزیسیون خارج کشور در نامه‌ای خطاب به مقامات عالی نظام خواهان این شدند که ایران به مذاکره مستقیم با ترامپ و آمریکا روی بیاورد و از آمریکا تضمین اساسی بگیرد. نویسندگان این نامه مدل مذاکره کره شمالی ــ آمریکا را مبنای خود قرار داده بودند و تاج‌زاده نیز در حمایت از حرکت‌ آنها در آن زمان در گفتگویی اظهارنظر می‌کند که "می‌توانیم با یک دیپلماسی تهاجمی ترامپ را در یک دوراهی قرار دهیم با این راهبرد که اگر ترامپ حاضر باشد همان روشی را که در کره شمالی دنبال کرد، درباره ایران نیز پی بگیرد..."

تاج‌زاده پیشنهاد داد بود تا با مدل کره شمالی با آمریکا مذاکره کنیم. طرحی که اسفندماه سال گذشته در ویتنام به شکست انجامید

مدل پیشنهادی تاج‌زاده و الگوی مذاکرات کره شمالی-آمریکا اواخر سال گذشته در دیدار کیم جونگ اون و ترامپ در ویتنام به شکست منجر شد! رهبر کره شمالی بعد از شکست مذاکره با آمریکا -که به توافق نهایی منجر نشد-، گفت "آمریکا به اشتباه بر این باور است که اگر بر ما فشار وارد کند، می‌تواند ما را رام و مطیع کند." 

تاج‌زاده پیشتر نیز خواستار مذاکره با داعش شده بود! او می‌گفت نمی‌توان به طریق نظامی بر داعش غلبه کرد بلکه باید اسد با آنها به  مذاکره بنشیند: "مثل برجام رفتار کنیم. با قدرت‌ها بنشینیم و به توافق برسیم که این داستان، فاتح نظامی ‌ندارد. اسد نمی‌تواند مخالفان مسلح خود را نابود کند. آنها نیز نمی‌توانند اسد را به‌زیر بکشند، پس باید مذاکره کنند که چگونه می‌توانند به توافقی برسند که حداقل خواست‌های همه را پوشش دهد... داعش یک فکر و گرایش است و حالاحالاها خواهد بود...".(گفتگوی آبان 95 مجله روبرو با تاجزاده)

آبان سال 96 حکومت داعش از طریق نظامی به پایان رسید و حکومت بشار اسد نیز در سوریه تثبیت شد و کشورهای عربی مجبور شدند سفارتخانه‌های خود را در سوریه بازگشایی کنند. اما برجام که تاج‌زاده می‌خواست مبنای حل معادلات سوریه قرار بگیرد، اردیبهشت 96 با خروج آمریکا و در ماه‌های پس از آن با تن‌دادن اروپا به تحریم‌های امریکا علیه ایران عملاً سالبه به انتفاع موضوع شد!

انتهای پیام/

R1381/P/S1,1412/CT7 واژه های کاربردی مرتبط برجام احزاب اصلاح طلب

شوک قیمت در بازار نفت با تصمیم ترامپ علیه ایران| حالا چه خواهد شد؟

وزیر خارجه آمریکا ایران را تهدید کرد: هیچ معافیت نفتی تمدید نمی‌شود| قدرت ایران در اثر تحریم‌ها کم شده است |می‎خواهیم درآمد نفتی ایران را به صفر برسانیم

سکته همزمان هر سه محکوم بانک سرمایه/ کاظمی راهی زندان شد

کلیدواژه: سی و ششمین دوره مسابقات بین المللی قرآن کریم مسابقات قرآن خسارت سیل سیل سپاه پاسداران سی و ششمین دوره مسابقات بین المللی قرآن کریم مسابقات قرآن کریم خبرگزاری شبستان کمک به سیل زدگان قرآن کریم تقی زاده حجت الاسلام پارسانیا پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

منبع این خبر، وبسایت shabestan.ir است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۲۳۴۴۶۷۴۷ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.

دیگر خبرها

  • جستجوی ۴ ملوان مفقودشده بوشهری بی‌نتیجه ماند/ اعزام بالگرد سپاه به خلیج فارس
  • دادستان کل کشور: یکی از خطراتی که قاضی را تهدید می کند خطر مسائل جنسی است
  • سکته همزمان ۳ متهم بانک سرمایه/اطلاعات جدید «مومن نسب درباره کارکردهای دو گیگ اینترنت!/چرا کارشناس هواشناسی ممنوع‌التصویر شد؟/دادستان کل کشور: یکی از خطراتی که قاضی را تهدید می کند خطر مسائل جنسی است
  • آیا می توان تاج زاده را سیاستمدار ایده‌های فانتزی دانست؟
  • آغاز عملیات اجرایی پارک جنگلی بیرجند/ نیازمند تعاون دستگاه‌ها و شرکت‌های خدمات‌رسان برای تحقق درخواست‌های مردم هستیم
  • بودجه شهرداری بیرجند افزایش یافت
  • تاثیر مزایده های بنیاد مستضعفان در افزایش قیمت اراضی شهر
  • جریانی که به شدت دنبال شعارهای تند و تیز انقلابی هستند حتما ریگی به کفش دارند
  • بودجه عمرانی شهرداری بیرجند افزایش یافت
  • جستجوی هوایی برای یافتن ملوانان لنج باری غرق شده آغاز شد
  • فتح‌الله‌زاده: ۳۰۰ میلیارد هزینه شده اما استقلال فقط یک جام گرفت
  • بررسی سیلاب‌های اخیر و خانه‌ای روی آب
  • خواندن توانستن است
  • در داخل متأسّفانه بعضی‌ها غرب را بَزک می‌کنند، نمی‌گذارند افکار عمومی متوجّه بشود که همین دولت‌های ظاهر‌الصّلاح -مثل فرانسه، مثل انگلیس، مثل دیگران- در باطنشان چقدر شیطنت و شرارت وجود دارد
  • خوزستان از وضعیت اضطرار خارج شده اما همچنان بحرانی است/95 درصد ظرفیت سدهای خوزستان پر شده است/راه اندازی کارگروه بهداشت و درمان در مناطق سیل زده/کاهش دبی آب کارون و باز گشایی بلوار ساحلی اهواز تا جمعه
  • یک فروند شناور باری در 50 مایلی عسلویه غرق شد/ سرنوشت نامعلوم چهارخدمه
  • یک کشتی باری در سواحل عسلویه غرق شد
  • غرق شدن کشتی باری ایران در خلیج فارس
  • غرق شدن کشتی باری ایران در خلیج فارس/ نجات 2 ملوان و مفقودی بقیه