به گزارش خبرنگار ایکنا؛ سومین نشست تخصصی موزه خوشنویسی ایران با عنوان «تحلیل زیبایی‌شناختی نسخ ایرانی در نسبت با نسخ یاقوتی و عثمانی» عصر چهارشنبه ۲۲ خردادماه با حضور استاد احمد عبدالرضایی و علیرضا هاشمی‌نژاد از پژوهشگران و خوشنویسان برجسته در موزه خوشنویسی ایران برگزار شد.
استاد هاشمی‌نژاد در این نشست درباره خط نسخ با بیان اینکه درباره شناخت و بررسی شکل‌گیری نسخ از قرن سوم و چهارم تا دوره یاقوت، قدری کم‌کاری شده است، گفت: یکی از قدیمی‌ترین نسخ‌های باقی‌مانده قرآن ابن بواب است که در دانستن آن به عنوان خط نسخ، شک و تردید‌هایی وجود دارد، اما شکل و نوع خط مهم‌ترین پارامتر در این زمینه است.


وی افزود: این خط بیشتر از ریحان وام گرفته است. البته به اعتبار خط ریحان ابن بواب در این دوره نیز می‌توان این خط را خط نسخ دانست. از قرن چهارم تا هفتم خط نسخ آمیختگی شدیدی با خط ریحان دارد و اگر به قرآن زعفرانی هم که در موزه عباسی قرار دارد، نگاه کنید، نسخ، هر چه پیش می‌رود، از ریحان فاصله می‌گیرد.
هاشمی‌نژاد ادامه داد: در نمونه‌هایی که از یاقوت مانده، هنوز نمی‌توانیم یک قطعه را نام ببریم که با اطمینان آن را به یاقوت نسبت دهیم؛ چرا که تنوع نسخه‌ها آن قدر زیاد است که باید خطوط هم دوره او و شاگردانش را بررسی و شیوه یاقوت را شناسایی کرد.
وی تصریح کرد: ایجاد شیوه و یا سبک‌های خوشنویسی در کل تاریخ خوشنویسی دیده می‌شود، اما در قرن‌های سوم تا هفتم هجری قمری از نوع فراوان برخوردار است، چیزی شبیه کاربرد لهجه در زبان که به مرور کاهش یافته است.
این خوشنویس برجسته در ادامه درباره کاربرد خط نسخ گفت: توجه به خوشنویسی از اصول جزئی به کلی است؛ یعنی اصول خوشنویسی در دوره پیش از یاقوت جزئیاتی مطرح می‌شود که عمدتاً درباره جزئیات و شاکله حروف و کرسی‌بندی است و یک باره متوجه اصول دیگری از تناسب، کرسی، تشعیر و ... می‌شویم. یعنی از حسن وزن به حسن تشکیل توجه شده است.
وی با بیان اینکه کتابت قرآن و تغییر رویکرد در اصول خوشنویسی تأثیر زیادی داشت، گفت: هندسی شدن خط را از «یاقوت» به بعد در شاگردان وی می‌بینیم که ویژگی‌هایی را به خط اضافه می‌کند و از یاقوت به معنای کلمه بهتر می‌نوشتند و در واقع ساختار را از یاقوت آموختند و صفا را از عبدالله طباخ فراگرفتند.
هاشمی‌نژاد گفت: اگرچه پیش از یاقوت و همزمان با او قلم نسخ در ایران برای کتابت قرآن و سایر نسخه‌ها رایج و در کنار قلم تعلیق پرکاربردترین قلم برای کتابت بوده، به نظر می‌رسد وجود یاقوت در قرن هفتم نقش تعیین کننده‌ای داشته و او مهم‌ترین نقطه عطف در حیات قلم نسخ بوده است.
وی در ادامه به خط یحیی جمال صورفی و حمدالله آماسی اشاره کرد و گفت: شیراز یکی از مراکز مهم در تحول خطوط است و خط خوشنویسان نشان از این مسئله دارد؛ بنابراین تحول خط نسخ تا یاقوت در شرق ایران انجام شده و سپس تا عبدالله طباخ ادامه دارد. عدول از شیوه یاقوتی از صفوی به بعد و اتفاقاً از شیراز بوده است.
وی با اشاره به تنوع خط افزود: به حمدالله آماسی و یا حافظ عثمان دستور داده می‌شود که خط را اصلاح کند. در واقع این تغییر در خط و سبک به صورت فرمایشی انجام شده، اما در خط نسخ ایرانی چنین مسئله وجود نداشته است. در مجموع مهم‌ترین خوشنویسی که شیوه عثمانی با آن شکل می‌گیرد، حمدالله آماسی است و کشیده «ن» شیوه‌ای است که در میان خوشنویسان شیراز وجود داشته، اما در نمونه‌های قرن دهم این شکل نوشته کمتر می‌شود و یاقوت در آن دوره حضور پررنگتری داشته، اما در خط حافظ عثمان کمتر شده است و انحنای حروف کمتر است، هر چند خط بی‌دور نیست.
وی یادآور شد: نظم کتابت در خط عثمانی بیشتر از نسخ ایرانی است و این موضوع ما را در اعراب‌گذاری نیز دچار مشکل کرده است. در واقع در خط عثمانی دور به نفع انسجام کم و انتظام خط بیشتر شد. نسخ ما هرگز به انسجام گذشته نرسیده، یعنی تناسب و تعادل میان حروف، ضعف و قوت و ترکیب حروف و خوانایی و روشنی و استحکام آن مانند گذشته وجود نداشته است.
عبدالرضایی نیز در ادامه گفت: دو شیوه ایرانی و عثمانی در خط نسخ بعد‌ها منشعب می‌شود و رگه‌هایی از آن در خط‌های دیگر وجود دارد که باید بشناسیم. در واقع این دو شیوه با هم برادرند.
وی با اشاره به سبک‌شناسی خط نسخ اشاره و اظهار کرد: کشیده «ن» در نسخ عثمانی طول بلند و دور کمتری دارد و تفاوت شیوه برای دوره‌های صفویه و قاجار است که در آن دوره‌ها ظهور کرده است. آنچه برتری نسخ ایرانی را نشان می‌دهد، همان دور در خط بوده و تکامل آن نیز در همین است.
این استاد خوشنویس با اشاره به قرآن عثمان طه گفت: اصل این قرآن در صفحه ۱۰۰ در ۷۰ نوشته شده و همان را در اندازه رقعی چاپ می‌کردند؛ بنابراین اگر کسی با این سایز بنویسد، باید قلم خود را عوض کند و نمی‌‍تواند با تیزی همان قلم کتابت کند.
وی ادامه داد: خط نسخ خواناترین خطوط بوده از این رو در طول تاریخ عهده دار انتقال اطلاعات بوده و مهمترین نقش را در کتابت نسخه‌های خطی داشته است؛ بیش از همه خطوط استعمال داشته و به خدمت قرآن کریم و صنعت چاپ گرفته شده است.
عبدالرضایی با اشاره به جنگ میان خط نسخ ایرانی و عثمانی گفت: جنگی که به ظاهر میان این دو وجود دارد، جنگ و دعوا نیست؛ چرا که هر شیوه برداشت‌هایی را از یاقوت مستعصمی داشته است. به عنوان مثال خط نسخ ایرانی قابلیت کشیده شدن «ن» را دارد، اما عثمانی این قابلیت را ندارد.
انتهای پیام

منبع: ایکنا

کلیدواژه: کتابت نسخ ایرانی

منبع این خبر، وبسایت iqna.ir است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۲۴۰۴۰۸۱۱ را به همراه موضوع به آدرس info@khabarban.com ارسال فرمایید.

با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

میانگین حقوق بازنشستگان ۴ میلیون تومان شد /اینفوگرافیک

روحانی: مشاغل از ۲۳ فروردین فعال می‌شوند/ تعطیلی مدارس تا ۳۰ فروردین/ عبور و مرور در استان‌ها آزاد

روحانی: مشاغل از ۲۳ فروردین فعال می‌شوند| تعطیلی مدارس تا ۳۰ فروردین| عبور و مرور در استان‌ها آزاد

نماینده اصولگرا: در پرونده شلیک به هواپیمای اوکراینی کسی بازداشت نشد/ هواپیما تحت کنترل آمریکا قرار گرفته بود/ نیروهای نظامی وظیفه خود را به خوبی انجام داده‌‌اند!

نخست وزیر انگلیس به بخش مراقبت‌های ویژه منتقل شد

خبر بعدی:

بن عطیه: فرق یوونتوس و رم، شیوه مدیریت آن‌هاست؛ دوست دارم فوتبالم را در رم تمام کنم

مهدی بن عطیه گفت نمی‌خواست از رم جدا شود اما مدیریت باشگاه تصمیم گرفت او را به بایرن مونیخ بفروشد. 

طرفداری- مهدی‌ بن عطیه، مدافع مراکشی سابق رم و یوونتوس که اکنون در الدحیل قطر توپ می‌زند، در مصاحبه با ایل تمپو به انتقاد از سیستم مدیریتی جالوروسی پرداخت:

یوونتوس با یک پروژه جدی به اوج برگشت. آن‌ها پوگبا و پیرلو را رایگان جذب کردند و بارتزالی و بونوچی را با قیمتی کم به خدمت گرفتند. چرا رم این کار نمی‌کند؟ آن‌ها طی سال‌های اخیر آلیسون، صلاح، پیانیچ، ناینگولان، مارکینیوش و ... را فروختند. اگر رم این بازیکنان را حفظ می‌کرد شاید در این سال‌ها می‌توانست جام‌هایی کسب کند. مشکل رم، مدیریت آن است. من فقط یک فصل برای رم بازی کردم اما این تیم همیشه در قلبم است چون بهترین فصل فوتبالم را در رم سپری کردم. پس از شش ماه حضور در این تیم گفتم این جا را ترک نمی‌کنم اما مدیریت رم در آخر فصل مرا به بایرن مونیخ فروخت. با این حال من واقعا دوست دارم فوتبالم را در رم به پایان برسانم. امیدوارم مدیریت جدید رم، ستارگان خود را حفظ کند و سیاست فروش بازیکنان را کنار بگذارد. امیدوارم رم بتواند در آینده با تیم‌هایی چون یوونتوس، رئال مادرید و بارسلونا رقابت کند زیرا هواداران این تیم لایق بهترین‌ها هستند.

دیگر خبرها

  • شیوه دست دادن رئیس جمهور ونزوئلا و سفیر روسیه +عکس
  • دوگانگی در صحبت های مسئولان ارشد پیرامون مقابله با شیوع ویروس کرونا
  • دلیل تنش ترکیه با همسایگانش، انزوای ژئوپلیتیکی این کشور است
  • ارائه گزارش روند اجرایی سازی شیوه‌نامه دانش مواجهه با پاندمی ویروس کرونا و استخراج شیوه‌های کاربست این دانش/ تشکیل ۲۰ کارگروه تخصصی ذیل هیئت‌های اندیشه ورز
  • شیوه نهایی حضور کارکنان در ادارات مشخص شد
  • شیوه‌نامه آموزش سواد زندگی و مهارت‌های گفت‌وگو ابلاغ شد
  • روزهای اوج شیوه کرونا در فرانسه در راه است
  • شیوه‌نامه اجرایی دو طرح‌ آموزش و پرورش با موضوع دانش‌آموزان دختر ابلاغ شد
  • اسرافیل شیرچی «در کنار همیم» را خوش نوشت
  • برگزاری روزانه 2 هزار کلاس آموزش مجازی/ برای برگزاری کلاس‌های مجازی مشکل اینترنت داریم
  • آموزش برخط دانشگاه آزاد هرمزگان با نظم و کیفیت بیشتر استمرار می‌یابد
  • ترامپ لایحه استخراج و شیوه استفاده از معادن فضایی را امضا کرد
  • انتقاد از دوگانگی در صحبت‌های مسئولان ارشد درخصوص کرونا و بلاتکلیفی مردم
  • ابلاغ شیوه‌نامه طرح‌های «آموزش سواد زندگی» و «آموزش مهارت‌های گفت‌وگو»
  • حذف ترم یا طولانی تر شدن ترم نداریم
  • کلامی از جنس امید به مردم ایران + ویدئو
  • کشف 318 کيلو ترياک در عمليات پليس جيرفت
  • کرونا ابهت آمریکا را فروریخت
  • ظرفیت عظیمی که ما داریم دنیا ندارد