به گزارش خبرنگار مهر، علی الله بداشتی، استاد فلسفه دانشگاه قم در بیست و سومین همایش بزرگداشت حکیم ملاصدرا با موضوع «حکمت ایرانی و حکمت متعالیه» به ارائه مقاله خود با عنوان مرگ و جاودانگی در حکمت ایرانی و حکمت متعالیه پرداخت.

در ادامه گزارشی کوتاه از سخنان وی ارائه می‌شود:

اصول مشترک حکمت ایرانی و حکمت متعالیه

اصل اول: اعتقاد به مبدأ جاودانه واحد عالم

اعتقاد به مبدأ جاودانه واحد و آن هم با وصف حکمت، اولین و مهم‌ترین عنصر مشترک حکمت متعالیه اسلامی و حکمت زرتشتی ایرانی است.

اصل دوم: جاودانگی هستی

در آئین زرتشت بقا و جاودانگی نام فرشته امرتات یا امرداد است. که در تقسیم‌بندی ایام سال امرداد یا مرداد به نام آن فرشته که رمز جاودانگی است نام نهاده شده است. در حکمت متعالیه نیز هستی هرگز عدم نمی‌پذیرد چون طرد عدم ذاتی اوست.

اصل سوم: دو ساحتی بودن انسان

انسان در حکمت اوستایی و حکمت متعالیه از دو جهت دو ساحتی است: یکی از جهت هستی‌شناختی که مرکب از ساحت تن و روان، جسم و جان یا نفس و بدن است. از جهت دوم از نگاه اخلاقی، نفس آدمی و ضمیر هر فرد انسانی میدان نبرد و نزاع دائمی بین خیر و شر و جنگ سپنتا مینو (فرشته داعی به نیکی‌ها) و انگره مینو (شیطان داعی به زشتی‌ها و بدی‌ها) است.

اصل چهارم: اختیار و آزادی اراده

از اصل سوم به اصل انسان شناختی اخلاقی دیگری می‌رسیم و آن اصل اختیار یا آزادی انتخاب و اراده است. بنابر این نفس و جان آدمی عرصه کارزار ارواح پاک و ارواح شریر یا شیطان است. با توجه به اصول گذشته این سوال طرح می‌شود که آیا انسان جاودانه است یا فانی؟

بر اساس حکمت زرتشتی اهورا مزدا یعنی خدای حکیم جاودانه است همو فرشته امرداد را رمز بقا و جاودانگی حیات قرار داد و عالم کیهانی با همه دگرگونی‌هایش جاودانه است همان‌گونه که در حکمت متعالیه صدرایی بر اساس اصالت وجود و واجب الوجود که وجود کامل مطلق و مبدا همه هستی‌هاست جاودانه است.

بقای انسان از نگاه ارزش شناختی اخلاقی

آنچه مسلم است این است که زرتشت بی هیچ شک و شبهه‌ای معتقد بوده که چون دور زمان تکمیل شود اهورا مزدا پیروز بر خصم ناپاک و زشتکار خود چیره خواهد گردید… زرتشت ایمان داشته است که سرانجام خوبی بر بدی مظفر و پیروز خواهد گردید.

پیروزی نهایی خوبی بر بدی در نظام حیات کلی انسان و از منظر جهان شناختی با مساله آخرالزمان در اسلام و زرتشت گره خورده است. در حکمت متعالیه قرآنی نیز مرگ، نابودی نیست بلکه «توفی» است و توفی در لغت عرب به معنای گرفتن تمام یک چیز است نه بعض آن و خدای سبحان در قرآن کریم می‌فرماید «اللَّهُ یتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ موت‌ها وَالَّتِی لَمْ تَمُتْ فِی مَنَامِهَا» خدای تعالی جان‌ها را هنگام مرگ و خواب می‌ستاند. پس هر ایستادنی از حرکت در موجوداتی که دارای نفس هستند از آن جهت که سبب انتقالشان به نشئه دیگری از حیات و زندگی می‌شود نسبت به این عالم مرگ نامیده می‌شود اما نسبت به عالم دیگر ولادت و حیات دیگری است.

بر اساس تعالیم زرتشت سه اصل اخلاقی پندار، گفتار و رفتار یعنی اندیشه، سخن و عمل آدمی چه خوب و چه بد زشت یا زیبا سرنوشت هر فرد را پس از مرگ مشخص می‌کند. زرتشت می‌گوید اراده آدمی تنها عامل تعیین سرنوشت نهایی اوست و بس.

مراحل حیات پس از مرگ

الف) حیات برزخی:

بر اساس آموزه‌های زرتشت روح پس از مرگ سه روز با بدن می‌ماند. اما بر اساس تعالیم قرآن مدت ماندگاری در بزرخ تا روز قیامت کبری است «و مِن وَرائهِم برزخٌ الی یومِ یُبعثون». بر اساس حکمت متعالیه صدرایی نفس یا روح پس از مرگ از بدن دنیوی رها شده و به سوی عالم فراطبیعی رهسپار می‌شود و در عالم برزخ با بدن برزخی به حیاتش ادامه خواهد داد.

ب) حیات قیامت:

از نگاه صدرا برای انسان دو قیامت است یکی قیامت صغری که همان برزخ است و دیگری قیامت کبری که زمان وقوعش مشخص نیست و آن وعده گاه آدمیان در نزد خداست. صراط حلقه وصل قیامت صغری به قیامت کبری است. ملاصدرا در توصیف صراط قیامت می‌نویسد این صراط در روز قیامت برای هرکس به میزان نور معرفت برای عبور کردن به سوی آخرت ظاهر می‌شود. صراط برای گناهکاران باریک و برای پرهیزگاران وسیع می‌گردد، اما کفار گذرنامه عبور از صراط ندارند.

گروه بندی آدمیان در قیامت

در آموزه‌های زرتشت سه اصل اندیشه، گفتار و عمل نیک و بد معیار تقسیم بندی افراد به بهشتی و جهنمی است.

در قرآن کریم دو معیار کلی است یکی ایمان و دیگری عمل صالح که آدمیان به میزان برخورداری از ایمان و عمل صالح یا به میزان تقابل با آن دو درجات بهشت یا درکات جهنم جای می‌گیرند.

از نگاه آموزه‌های قرآنی دسته‌ای از مؤمنان، از مقربان الهی هستند. دسته‌ای دیگر از آنان اصحاب یمین و هر کدام درجاتی در بهشت دارند که به نعت الهی متنعم و راضی هستند. دسته سوم جهنمیان هستند «وَ أَمّا إِنْ کانَ مِنَ الْمُکَذِّبِینَ الضّالِّینَ، فَنُزُلٌ مِنْ حَمِیم وَ تَصْلِیَةُ جَحِیم».

از نگاه هستی شناختی و جهان شناختی حکمت ایرانی زرتشت ی و حکمت متعالیه که جمع برهان و عرفان و قرآن است به اصل مبدأ واحدی در هستی میرسیم و آن اهورا مزدا یا خدای حکیم است و علم و حکمت یکی از برجسته‌ترین صفات اوست.

از نگاه انسان شناختی فلسفی؛ هر دو انسان را موجودی دو ساحتی مرکب از ساحت بدن و نفس یا جسم و جان می‌دانند.

از نگاه انسان شناختی اخلاقی هر دو روح و جان انسان را صحنه پیکار دو نیروی خیر و شر، الهامات رحمانی و وساوس شیطانی، جنود عقل و جنود جهل و … می‌دانند. مرگ باور مشترک هر دو مکتب است و در هر دو حکمت مرگ به معنای نابودی و بطلان محض نیست، بلکه انتقال روح از بدن خاکی به سوی عالم فراطبیعی است. عالم آخرت یعنی بزرخ و قیامت کبری در هر دو مکتب پذیرفته شده است اگرچه از جهت خصوصیات کمی و کیفی قدری متفاوتند.

حسابرسی آدمیان در آخرت بر اساس پندار (اندیشه) گفتار و رفتار نیک یا بد در مکتب زرتشت و ایمان و تقوا و عمل صالح و در مقابل‌های آنان کفر و شرک و گناه در اسلام انجام می‌پذیرد. بهشت و جهنم با خصوصیات تا حد زیادی مشترک بین اسلام و زرتشت منزلگاه نیکان و بدان است. خلود به معنای جاودانگی انسان در بهشت و یا در جهنم اصل مشترک دو مکتب است

کد خبر 4639769

منبع: مهر

کلیدواژه: ملاصدرا تمدن ایران باستان

منبع این خبر، وبسایت www.mehrnews.com است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۲۴۰۴۶۷۸۸ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.

بنز و لکسوس التماس می‌کنند خودروی صفر کیلومتر با ۶ هزار دلار بفروشند

ویروس کرونا در ایران قربانی گرفت؛ فوت دو بیمار مبتلا به کرونا در قم

واکنش همتی به شایعه دلار ۲۰ هزارتومانی: آرزو بر جوانان عیب نیست| تورم سال ۹۸ به زیر ۲۰ درصد می‌رسد

نشست FATF در پاریس؛ ایران در چند قدمی لیست سیاه؟ تبعات آن چیست؟

سراهای نوآوری باید از سال دوم به استقلال مالی برسند

خبر بعدی:

تنوع‌سازی و برندسازی در گردشگری اصل اساسی است

ایسنا/اردبیل نائب نائب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی گفت: در بخش گردشگری تنوع‌سازی و برندسازی اصل اساسی است و باید زنجیره را در این صنعت پردرآمد تکمیل کنیم.

رضا کریمی یکم اسفند در مسجد جامع اردبیل و در جمع مطالبه‌گران بازار و اصناف اظهار کرد: ما در مجلس دهم سعی کردیم تا برنامه‌های عمرانی و اقتصادی را به نفع استان تعقیب کنیم که با تشکیل 8 کارگروه تخصصی عمده مشکلات استان احصا و شناسایی شده تا با ارائه راهکارهای عملی و علمی بتوان این نارسائی‌ها را رفع کرد.
وی خاطرنشان کرد: با حضور در مجلس در کنار تلاشی که سایر همکاران انجام دادند در بیش از 5 محور کارها تعقیب شد که یکی از این معضلات و مشکلات مربوط به کمبود آب در دشت اردبیل است که به شدت این منطقه را رنج می‌دهد.
کریمی گفت: هرچند ما با منابع غنی آب روبرو هستیم اما در بحث مدیریت و استفاده از این منابع با چالشی جدی مواجهیم و امکان برداشت آب از منابع زیرزمینی وجود ندارد.
وی ادامه داد: برای 20 سال آینده در دشت اردبیل 160 میلیون مترمکعب آب برای صنعت و شرب نیاز است که ما از منابع مختلف انتقال آب به اردبیل را در دستور کار قرار دادیم تا این دغدغه و مشکلات رفع شود.
نماینده مردم اردبیل، نیر، نمین و سرعین در مجلس شورای اسلامی افزود: اولین اقدام ما در این زمینه انتقال آب از قزل اوزن به ظرفیت 50 میلیون مترمکعب بود که با تکمیل مطالعات و محل برداشت آب به سرعت این پروژه عملیاتی خواهد شد.
کریمی افزود: دومین منبع انتقال آب به اردبیل سرچشمه‌های رودخانه خرخر است که 25 میلیون مترمکعب آب از این محدوده به دریای خزر ریخته می‌شود که در این دو سال اخیر سعی شد تخصیص خوبی از این محل گرفته شود.
وی تصریح کرد: انتقال آب از چشمه‌سارهای ننه کران، نیارق و سوها و 100 میلیون مترمکعب از ارس از دیگر پیگیری‌های ما بود تا جنگ آینده را که بر سر آب خواهد بود با آسیب کمتری سپری کنیم.
نائب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس ضرورت سرمایه‌گذاری در بخش صنعت و توسعه یافتگی استان را در این بخش یادآور شد و اظهار کرد: سهم استان اردبیل از توسعه یافتگی صنعتی کمتر از نیم درصد است که با ایجاد منطقه آزاد و معافیت‌های مالیاتی و گمرکی امیدواریم در پنج هزار هکتار محدوده این منطقه شاهد حضور سرمایه‌گذاران توانمند باشیم.
کریمی خاطرنشان کرد: ناوگان ریلی این استان روزهای پایانی تکمیل خود را سپری می‌کند و در این چهار سال با تخصیص اعتبارات کمکی راه آهن در سال آینده به بهره‌برداری می‌رسد.
وی ضرورت تنوع‌سازی و برندسازی را در بخش گردشگری و تکمیل زنجیره پردرآمد در این بخش یادآور شد و گفت: احداث پل شیشه‌ای هیر با برند خاص در کشور از جمله این طرح‌ها بوده است.
کریمی با اشاره به ضرورت اجماع در پیگیری مطالبات مردم استان در خانه ملت به عنوان یک اصل اساسی افزود: در مجلس آینده اگر این اجماع حاصل نشود ما راه به جایی نخواهیم برد هر چند که ممکن است ترکیب سیاسی مجلس آینده متفاوت از شرایط کنونی باشد.
انتهای پیام

دیگر خبرها

  • تشریح پیشینه «علوم شناختی» تا چگونگی ارتباط میان «علوم شناختی و رسانه» در کنفرانس «علوم شناختی و رسانه»
  • ۹ اصل مدیریت
  • در کنفرانس «علوم شناختی و رسانه» چه گذشت؟ از تشریح پیشینه «علوم شناختی» تا چگونگی ارتباط میان «علوم شناختی و رسانه»
  • برگزیدگان کنفرانس «علوم شناختی و رسانه» معرفی شدند
  • جامعه پیشرفته‌تر نیازمند عملیات رسانه‌ای عالمانه‌تر است/ نقش رسانه در ارتقابخشی به تصمیم گیری‌های فردی و اجتماعی
  • تربیت نسل اول دکتری علوم شناختی از اهمیت زیادی برخوردار است
  • انسان‌ها با علوم شناختی می‌توانند از انواع پتانسیل مغز خود استفاده کنند
  • اگر رسانه‌ها از نوآوری علوم شناختی استفاده نکنند آسیب می‌بینند
  • ضرورت توجه رسانه‌ها به نوآوری‌های حاصل از علوم‌ شناختی
  • آمادگی برای مرحله عملیاتی در علوم شناختی وجود دارد
  • نشست نقد مبانی روش شناختی فلسفه اسلامی برگزار می شود
  • رسانه ها وظیفه سیاستگذاری علوم شناختی در کشور را دارند
  • ستاری: اگر رسانه ها از نوآوری علوم شناختی استفاده نکنند آسیب می بینند
  • نشست سیاست‌گذاری رتبه‌بندی دانشگاهی برگزار می‌شود
  • تشریح پیشینه دانش علوم شناختی در ایران و دنیا
  • انسان ها با علوم شناختی می توانند از انواع پتانسیل مغز خود استفاده کنند
  • ضرورت راه اندازی رشته مطالعات اسلامی امنیت
  • نخستین کنفرانس ملی علوم شناختی و رسانه آغاز به کار کرد
  • آخرین جزئیات مرگ و میر پرندگان در میانکاله/ جای نگرانی مبنی بر بیماری مشترک پرندگان و انسان نیست
?>