مشاهده اخبار داغ روز

امام جمعه لواسان معتقد است که مسیر عدالت‌طلبی باید تبدیل به یک جریان تپنده اجتماعی شود. ۲۸ مرداد ۱۳۹۸ - ۱۶:۱۱ فرهنگی سینما و تئاتر نظرات - اخبار فرهنگی -

به گزارش باشگاه خبرنگاران پویا، مراسم رونمایی از مستند «امیدی‌هِ» شب گذشته یکشنبه 27 مردادماه با حضور حجت الاسلام لواسانی امام جمعه لواسان، علی اکبر رائفی پور مدیر مؤسسه مصاف ایرانیان، محسن مقصودی، میلاد گودرزی کارگردان و مستندساز و با حضور گروه‌های عدالت‌خواه سراسر کشور در مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی (سرچشمه) برگزار شد.

حجت الاسلام لواسانی امام جمعه لواسان در ابتدای این برنامه در سخنانی، گفت: در ابتدا از دوستانی که این مستند بسیار خوب را ساخته بودند تشکر می‌کنم. زیرا مقداری ایدئولوژی من را برهم زدند. چون از قبل مطلبی را برای بیان آماده کرده بودم اما باید به نوع دیگر صحبت کنم. من اسم آن را عدالت طلبی تمیز می‌گذارم.

وی افزود: همانطور در این مستند مشاهده کردیم در شهری به نام «امیدیه» یک اتفاقی افتاده است. در این میان تعدادی بچه مسجدی دور هم جمع شدند برای اینکه شهر خودشان را اداره کنند و همفکری کردند و کاری را انجام دادند که نتیجه این شده که توانسته‌اند جلوی یک سری از تخلفات را بگیرند و بتوانند عدالت را در حدی که توان دارند در شهر امیدیه پیاده کنند و تحقق ببخشند.

امام جمعه لواسان ادامه داد: کاری که انجام شد یک نماد امیدبخشی برای ما است که می‌توانیم از روش‌های درست استفاده کنیم و در کشور جمهوری اسلامی عدالت را برقرار کنیم و جلوی فساد و تبعیض بایستیم. البته که این کار اگر با نیت خدایی انجام شود، شدنی است.

حجت الاسلام لواسانی خاطرنشان کرد: مرحله بعدی کار ما چه باید باشد؟ حالا ما باید چه کار کنیم تا این فضا را تغییر بدهیم تا این عدالت طلبی تمیز راه خود را پیدا کند؟ بسیاری از این تخلفاتی که انجام می‌شود و آنها را می‌بینیم در بستر قانون انجام می‌شود. زیرا منافذ قانونی ما اجازه می‌دهد که تخلف کنیم.

وی اضافه کرد: این منافذ قانونی کاملا غیر شفاف هستند و به مدیران ما اجازه می‌دهد که هرگونه که خواستند این قوانین را تفسیر کنند و بعد از آن هم بیایند و با عدالت مقابله کنند. در واقع یک اتفاقی در بستر قانون افتاده است که باید جلوی آن را گرفت. الحمدالله که مجلس ما هم خواب است و در خواب بودن جزو درجه یک‌ها است. زیرا تا امروز این میزان درباره کمیسیون ماده 100 بحث شده من نشنیده‌ام که از مجلس کسی بحث کرده باشد.

امام جمعه لواسان یادآور شد: وظیفه مجلس است و باید بیاید و این منافذ قانونی را ببندد. بنابراین اگر بخواهیم عدالت طلبی را به صورت جدی پیگیری کنیم از این مرحله‌ای که در آن وارد شدیم و نمونه آن مستند «امیدی‌هِ» است و حرکت و اقدام بسیار موفقی به نظر من است باید یک قدم روبه جلو برویم و این حرکت را به یک جریان اجتماعی هماهنگ و نه یک جریان سیاسی در سراسر کشور تبدیل کنیم که این جریان اجتماعی خواسته ها و مطالبات اصلی دارد. ببینید مشکل ما در نظام پولی و بانکی است. در واقع مشکل ما در این است که 80 درصد منابع اقتصاد ما در دستان دولت است.

حجت الاسلام لواسانی عنوان کرد: مشکل اصلی ما در بده بستان‌های دولتی است که نمونه‌هایی از آن را در مستند «امیدی‌هِ» دیدیم. این موارد را باید به نوعی برطرف کنیم. این عدالت طلبی تمیزی را که در این مستند دیدیم و به نظر من هم کار بسیار جالبی است باید توسعه پیدا کند و به یک جریان اجتماعی جوان، حزب الهی، متدین، مسجدی، بسیجی و مدافع حرم که باید اینجا هم از حرم و حریم انقلاب اسلامی دفاع کند تبدیل شود و مطالبات بسیار جدی‌تری را مطرح کند.

وی اظهار داشت: اگر بخواهیم مسیر عدالت طلبی را در کشور ادامه بدهیم و حرکت در این مسیر به نتیجه برسد باید آن را به یک جریان اجتماعی تپنده مستقل از جریانات سیاسی با محوریت انقلاب اسلامی و مقام معظم رهبری تبدیل کنیم. آن موقع باید اجرای عدالت را از تک تک مجاری قانونی کشور ازجمله مجلس شورای اسلامی بخواهیم. البته به مجلس الان خیلی ورود نمی‌کنم ولی دولت و مجلس آینده ما باید اینگونه شود و این موضوع شدنی است. زیرا تجربه «امیدی‌هِ» به همه ما نشان می‌دهد که این امر شدنی است.

امام جمعه لواسان در پایان تصریح کرد: عدالت طلبی امروز به فضل الهی به بلوغی رسیده است که به جای اینکه ما بیاییم و از «باستی هیلز» حرف بزنیم باید از چیزی بسیار بزرگ تر از آن سخن بگوییم و آن مجلس و دولت انقلابی و عدالت طلب است.

علی اکبر رائفی پور مدیر مؤسسه مصاف ایرانیان در بخش دوم این برنامه در سخنانی، گفت: اگر چندتا امام جمعه همانند حجت الاسلام لواسانی امام جمعه لواسان داشتیم مردم طعم روحانیت انقلابی را می‌چشیدند. الان وضعی است که ائمه جمعه بیشتر تقویم گویا شدند و مناسبت‌ها را در خطبه‌های نماز جمعه اعلام می‌کنند.

وی افزود: امام جمعه‌ای که اولا از مردم است، با مردم است و برای مردم کار می‌کند بسیار ارزشمند است و آن را امروز لازم داریم. در واقع هر انقلابی باید اینگونه باشد. من به جد اعلام زاویه می‌کنم با آقایانی که خود را انقلابی می‌دانند و از مردم فاصله گرفتند. والا چه کسی با انقلاب مشکل دارد؟ اگر کسی هم مشکل دارد بیمار است و جایی در میان مردم ندارد.

مدیر مؤسسه مصاف ایرانیان ادامه داد: وقتی از امام حسین (ع) خواستند بیاید و زیر خوانش یزید از اسلام را امضاء کند. حضرت فرمودند اگر من را تکه تکه هم کنید آن را امضاء نخواهم کرد. ایشان گفتند فاتحه اسلامی را من خواندم که بخواهد یزیدی بر آن مسلمان و اسلام شناس معرفی شود. حالا حرف ما هم این است که ما هم فاتحه آن انقلاب و انقلابی را می خوانیم که عدالت‌خواه و مردمی نباشد و کارآمدی نداشته باشد.

رائفی پور خاطرنشان کرد: اگر فکر کردید ما یک روزی پای این نوع از انقلابی‌گری را امضاء خواهیم کرد زهی خیال باطل کردید. زیرا انتهای این راه در نهایت مرگ است. همانگونه هم که حجت الاسلام لواسانی گفتند دفاع از حریم انقلاب کمتر از دفاع از حرم نیست. بخصوص زمانی که امام مختصات انقلاب را برای تمامی مردم بیان می‌کنند. زیرا باید پاسخگوی خون شهدا باشیم.

وی اضافه کرد: انقلابی‌گری که از دل آن تن آسایی و سکوت بیرون بیاید دیگر آن انقلابی‌گری نیست و از اول هم نبوده است و حرف امامین انقلاب هم این نبوده و نیست. دیدید که چطور رهبر انقلاب از بچه‌هایی که پشت سر هفت تپه و ماشین سازی تبریز درآمدند تشکر کردند.

مدیر مؤسسه مصاف ایرانیان یادآور شد: این حرکت فعالین فرهنگی در ساخت و تولید مستند «امیدی‌هِ» بسیار جالب است و باید برای همه به صورت یک الگو دربیاید. دست اندرکاران این مستند قطعا بین مردم محبوبیت و مقبولیت دارند و در آن هیچ شکی وجود ندارد.

رائفی پور عنوان کرد: وقتی مستند «امیدی‌هِ» را مشاهده کردم آن را الگوی بسیار قشنگی از شفافیت دیدم  و از این نظر این اثر برای من بسیار ارزشمند است. اما باید به این نکته هم اشاره کنم که تماشای آن بخش از مستند که وارد خانه برادر عزیز ما شدند برای من بسیار سخت بود و نمی‌توانستم آن را نگاه کنم.

وی اظهار داشت: نکته آخر اینکه عدالت را باید همیشه و حتی در انجام سخنرانی رعایت کنیم. آن هم عدالت‌خواهی که الگو شده و عاقلانه است. زیرا آنقدر مصداقی نمی‌خواهیم بپردازیم که برای نظام سیاه نمایی شود. بلکه بسترهای فساد باید خشکانده شود. بر این اساس افرادی می‌توانند این مسائل و مشکلات را حل کنند که قانونگذار باشند.

مدیر مؤسسه مصاف ایرانیان در پایان تصریح کرد: بعد از این همه تلاش و کوشش تازه به این حرف امام (ره) رسیدیم که فرمودند مجلس در راس همه امور است. ما باید وارد حوزه مبارزه با فساد و تبعیض شویم که اگر اینگونه نشود دشمن وارد این حوزه خواهد شد و آمدنیوزها شکل می‌گیرند که بیایند عدالت‌خواهی کنند. زیرا خود اینها نماد ظلم، تاریکی و بی‌عدالتی هستند.

میلاد گودرزی کارگردان و مستندساز در بخش یعدی این مراسم در سخنانی، گفت: احساس می‌کنم که در حوزه فساد، تبعیض، بی عداتی و تخلف یک نوع امنیتی شکل گرفته است که این جریان عدالت‌خواه اجتماعی قصد دارد آن امنیت را برهم بزند. البته این امنیتی که می‌گوییم نماد حاج قاسم سلیمانی نیست زیرا این افراد خودشان حاج قاسم سلیمانی‌هایی هستند که می‌خواهند امنیت داعش را برهم بزنند.

وی افزود: این امنیت، امنیتی است که آن بدهکار چندصد میلیاردی به بانک بدون وثیقه و پس هم نمی‌دهد و زمانی هم که به سراغ او می‌روند با اسلحه به بانک می‌رود. البته اخیرا امنیت آنها از نظر قضایی به هم خورده و الان در زندان هستند. این امنیت همان امنیتی است که دیوار هفت متری «باستی هیلز» جلوی چشم همه بالا رفته است.

این کارگردان و مستندساز ادامه داد: این امنیت به چند دلیل ایجاد شده است. نخستین دلیل به علت بسترهای قانونی است که به شکل گرفتن این فساد و تخلف اجازه می‌دهد. دلیل دیگر می‌تواند نبودن شفافیت و نظرات مردمی باشد. به عبارت بهتر اصلا نمی‌دانیم چه کسی تسهیلات و جواز ساخت گرفته و نه اینکه چه کسی چقدر وام گرفته است. در واقع هیچ منبع و سایتی وجود ندارد که مردم به آن مراجعه کنند و از این مسائل باخبر شوند و نسبت به آن اعتراض کنند.

گودرزی خاطرنشان کرد: دلیل دیگر را می توان وجود روحیه محافظه کاری و اینکه به خاطر عدم تضعیف نظام این مسائل مطرح نشود است. زیرا این موضوع هم به ایجاد امنیت فساد و تبعیض بسیار کمک کرده است. سکه این امنیت در فساد یک روی دیگری هم دارد و آن خشم، اعتراض و عصبانیت مردم است. متاسفانه این خشم امروز به نقطه ای رسیده است که به دنبال پاسخ بوده و آمده تا این امنیت را برهم بزند.

وی اضافه کرد: با توجه به تمامی موارد ذکر شده برای برهم زدن این امنیت در فساد چه راهکارهایی وجود دارد و چه گزینه‌هایی روی میز این مردم عصبانی است؟ یک گزینه، یاس و ناامیدی و انزوا است. گزینه دیگر هم طغیان و آتش زدن تر و خشک باهم همانند دی ماه 96 است. ما هیچکدام از اینها را نمی‌پسندیم و آنها را هم راه حل نمی‌دانیم زیرا واقعا هم راه حلی نیستند.

این کارگردان و مستندساز یادآور شد: اما راه حل چیست؟ من می‌گویم «امیدی‌هِ» است. به عبارتی بهتر یک راه حل سومی برای برهم زدن امنیت فساد و تخلف و پاسخ دادن به عصبانیت مردم وجود دارد و آن هم این مدل است. حالا این مدل چه می‌گوید؟ من اینگونه آن را می‌فهمم که مدل «امیدی‌هِ» یک اسماعیل شریفی و یک آغاجری دارد. اسماعیل شریفی نماد جریان اجتماعی، مردم، تشکل دانشجویی و فعالین اجتماعی و . . . و آغاجری هم کسی است که از اینجا می‌رود و در دل آن ساختار قرار می‌گیرد و همان‌ها را پیگیری می‌کند.

گودرزی عنوان کرد: ما دنبال یک جریان اجتماعی هستیم که یک روزی در تمامی خیابان‌ها و چهارراه‌های آن تابلوی به من چه و به تو چه ممنوع نصب شود. تابلوی اینجایی که هستید مرکز دنیاست نصب بشود. یعنی جریانی که همه چی به آن ربط دارد.

در این بخش از برنامه نوبت به تقدیر و تجلیل از عوامل تولید مستند «امیدی‌هِ» رسید که محسن مقصودی مجری برنامه از فاطمه داوری بازرس تعاونی مسکن آموزش و پرورش، غلام درویشی رزمنده و جانباز دوران دفاع مقدس، محمدرضا آقاجری رئیس شورای شهر امیدیه، محمدرضا شریفات شهردار امیدیه، حجت الاسلام علی اکبر نصرتی امام جمعه موقت گنبد، رسول احمدزاده قاضی چهارباغ کرج، بلال فعله گری عضو شورای مرکزی جنبش مردمی عدالتخواهان کردستان دعوت کرد که به روی سن آمدند.

فاطمه داوری بازرس تعاونی مسکن آموزش و پرورش در سخنان کوتاهی گفت: تشکر می‌کنم از عزیزانی که مستند به این زیبایی را تهیه و تولید کردند. اگر زمان این مستند چند دقیقه بیشتر بود احساس می‌کردم ممکن است قلبم بایستد. من از جایگاه خواهر شهیدی صحبت می‌کنم که با داشتن دو فرزند 3 و 6 ساله مرخصی بدون حقوق از اداره خود به جبهه می‌رود و وقتی من به او اعتراض کردم به من گفت این جمهوری اسلامی آنقدر خوب می‌شود که بچه‌های من به پدر نیاز ندارند.

وی افزود: ما روی خون شهدا زندگی می‌کنیم اما متاسفانه این جریان فساد و تبعیض در جامعه امروز ما وجود دارد. اما من این بشارت را می‌دهم که هفته قبل یک قاضی من را به دادگاه خواسته بود و به من گفت من امیدوارم این حرکت و نهضتی که شروع شده به زودی زمینه فساد همگانی اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و دینی را از مملکت ما بردارد.

غلام درویشی رزمنده و جانباز دوران دفاع مقدس نیز در سخنان کوتاهی گفت: افتخار می‌کنم که دوستان عزیزم به پاس عدالت‌خواهی خود امروز در این مکان دور هم جمع شدند. حقیقتا شهر شهیدپرور امیدیه باید همچنین افرادی را درون خود داشته باشد. زیرا این شهر نخستین شهید دوران دفاع مقدس به نام شهید ایرج دستیاری را به نام خود ثبت کرده است. عزیزانی هم که امشب در این مراسم هستند سربازان سرلشکر شهید دقایقی هستند.

وی افزود: این عزیزان سربازانی هستند که وظایفی را که باید آن زمان انجام می‌دادند امروز در جامعه انجام می‌دهند. آنها امروز خود را برای عدالتخواهی به آب و آتش می‌زنند. امیدواریم با حضور این عزیزان و سایر عزیزانی که گمنام هستند شهر ما شهری آباد و عدالت‌‌خواهی شود و ریشه فساد را روز به روز بیشتر از بین خواهد برد.

حجت الاسلام علی اکبر نصرتی امام جمعه موقت گنبد که بر روی سن حضور داشت نیز در سخنانی کوتاه گفت: قرآن کریم می فرمایند لَقَد أَرسَلنا رُسُلَنا بِالبَیِّناتِ وَأَنزَلنا مَعَهُمُ الكِتابَ وَالمیزانَ لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسطِ. خیلی وقت‌ها این آیه را خواندیم و پول آن را هم گرفتیم و خوردیم. پیامبران آمدند بینات آوردند تا شیعه بماند، کتاب و میزان آوردند زیرا این رسالت انبیاء بود تا مردم قیام به قسط کنند.

وی افزود: امام رضوان الله علیه بینات رسول الله و اهل بیت (ع) را آورد، کتاب را زنده کرد و میزان که ولایت فقیه بود را ارائه داد و لِیَقومَ النّاسُ مردم ایران بِالقِسطِ. قیلم کردند و شاه را بیرون کردند و جنگ را هم اداره کردند. برنامه توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آمد و به مردم گفت به دنبال زندگی خودتان بروید و مسابقه‌ای در ثروت شکل گرفت، پول و ثروت ارزش شد و اختلاف طبقاتی بوجود آمد و قله‌های ثروت ایجاد شد و در کنار آنها چاله‌های فقر شکل گرفت.

 امام جمعه موقت گنبد ادامه داد: داریم می‌بینیم که مردن در حال عصبانی شدن هستند و از کوره درمی‌روند. اینجا لازم بود چه کار کنیم و داریم الحمدالله انجام میدیم؟ لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسطِ. مردم باید با رهبری همین ائمه جمعه محترم و نیروهای انقلاب قیام به قسط کنند که الحمدالله در حال اتفاق افتادن است. این موضوع بازگشت به اصالت‌های انقلاب را باید اتفاق خوبی ببینیم و این امر شدنی هم است. زیرا اگر دست نگهداریم دیگران زمام را به دست می گیرند و به انقلاب سیلی می‌زنند.

رسول احمدزاده قاضی چهارباغ کرج نیز که در این مراسم حضور داشت در سخنان کوتاهی گفت: از تمامی عزیزانی که این مراسم را برگزار کردند و این مستند را تهیه و پخش کردند تشکر می‌کنم. من شاید نماینده‌ای باشم از دستگاه قضایی و وارد باشد دست این عزیز را می‌بوسم و از او عذرخواهی می‌کنم.

وی افزود: قوه قضائیه مجموعه‌ای است که درون آن می‌تواند نیروهای خوب و بد همزمان وجود داشته باشد. قبل از اینکه من قاضی باشم خود را یک عدالت‌خواه می‌دانم و حتی قبل از اینکه خود را دانشجو بدانم خود را یک عدالت‌خواه می‌دانم.

قاضی چهارباغ کرج ادامه داد: معتقدم هرکسی در هرجایی، هر سمتی و هرجایگاهی در نظام مقدس جمهوری اسلامی قرار دارد اگر خود را عدالت‌خواه بداند فرمایش‌های حاج آقا در مورد بسط و گسترش عدالت در جامعه و مبارزه با فساد و تبعیض محقق می‌شود. زیرا تمام نمایندگان مردم در دستگاه‌های حکومتی ایران اقامه کنندگان قسط هستند.

وی تصریح کرد: امروز نیازمند این هستیم که آفت زدایی کنیم و همین جوانان هستند که آفت زدایی خواهند کرد. حضور ما در جاهای مختلف هیچ فرقی ندارد زیرا همه ما آمدیم تا از این شجره طیبه‌ای که به سمت آن قله تمدنی حرکت می‌کند آفت زدایی کنیم.

بلال فعله گری عضو شورای مرکزی جنبش مردمی عدالتخواهان کردستان هم که در این برنامه حضور داشت در سخنانی گفت: جنبش ما تقریبا یک سال است که شروع به فعالیت کرده که در این مدت به یکسری از مسائل برخورد کردیم. اوایل که شروع به کار کرده بودیم به یک سری انحصار در فضای رسانه برخورد کردیم.

وی افزود: در زمینه‎هایی که ما کار می کردیم متوجه شدیم که افرادی هستند که عمدا کار می‌کنند که صدای ما به گوش مردم نرسد. وقتی بررسی و جستجو کردیم متوجه شدیم که رسانه‌های ما در دستان ارگان‌های مختلف ازجمله سپاه و یا شخص نمایندگان است. برخی از آنها دستور داده بودند تا رسانه‌ها ما را بایکوت خبری کنند تا صدای ما به گوش مردم نرسد. همچنین گروه‌های تلگرامی در سطح استان کردستان بودند که وقتی ما صحبت‌ها و بحث‌های خود را آنجا مطرح می‌کردیم پیام‌های ما را پاک می‌کردند. البته این ارسال پیام‌ها در گروه‌ها فایده خوبی که داشت این بود که در استان کردستان حرف های عدالت‌خواهانه اصلا زده نمی‌شد و توسط با بیان آن شکل گرفت و ما هم از این فرصت به خوبی استفاده کردیم.

محمدرضا آقاجری رئیس شورای شهر امیدیه نیز که در این مراسم حضور داشت در سخنان کوتاهی گفت: از دوستانی که نسبت به تهیه و تولید این مستند اقدام کردند تشکر و قدردانی می‌کنم. البته همه صحبت‌ها بیان شد و من فقط به یک نکته اشاره می‌کنم و آن اینکه درست است که در این مستند درمورد یک نفر صحبت شد ولی بحث ما به صورت کلی فقط درمورد یک نفر نیست.

وی افزود: در جریان این مستند و این پرونده 13 ماه زندان برای من بریده‌اند که در حال آماده کردن خانواده خودم برای روبرویی با این موضوع هستم. این موضوع زیاد هم مهم نیست و فدای سر نظام و انقلاب و حضرت آقا باشد و از این نظر برای من مشکلی نیست.

رئیس شورای شهر امیدیه ادامه داد: قوه قضائیه افراد خوب همانند همینجا از آقای رئیسی رئیس محترم قوه قضائیه می‌خواهیم که صدای بچه‌های مظلوم امیدیه را بشنوند تا این قضیه تمام شود و فرصت کنیم تا برای مردم کار کنیم.

محمدرضا شریفات شهردار امیدیه هم در انتهای این مراسم در سخنانی، گفت: عمده مشکلات جامعه امروز ایران این است که ساختار جامعه امروز ما ساختاری سیاسی اقتصادی است. به عبارتی بهتر راهبردها و استراتژی شهرهای ما را افرادی رقم می زنند که افراد سیاست زده و اصطلاحا دلال هستند. در واقع از لحاظ مالی این توانایی را دارند که رسانه را به کار بگیرند و به مجلس می‌روند. آنها بعده‌ها برخورد دلال گونه‌ای با دولت خواهند داشت و یا سیاست زده عمل می‌کنند که تاثیرات آنها را در سطح شهرها می‌بینیم.

وی افزود: نماینده مجلس به جای اینکه بر عملکرد دولت نظارت کند می‌آید و تمامی مسئولین شهر را خودش انتخاب می‌کند. برای اینکه بتوانیم این مشکل را حل کنیم باید قبول داشته باشیم که توسعه و پیشرفت جامعه ترجمان مدرن تقوا است. اگر بخواهیم جامعه‌ای باتقوا داشته باشیم باید به این نتیجه برسیم که باید همه با هم حرکت کنیم. اما اگر هرکس به فکر خودش باشد نتیجه این می‌شود جامعه مملو از مشکلات اقتصادی و اجتماعی است.

شهردار امیدیه ادامه داد: شاخص اصلی توسعه اجتماعی هم عدالت اجتماعی است. اینجا هم شاخصه اصلی رسیدن یک جامعه به عدالت اجتماعی رسیدن به عدالت آموزشی است که متاسفانه دولت اصلا کاری به این مقوله ندارد. نهایت امر این می‌شود که پزشکی را خواهیم داشت که در برابر دریافت پول حاضر به درمان بیماری می‌شود.

R1539/P/S4,34/CT12 واژه های کاربردی مرتبط مستند

منبع: تسنیم

منبع این خبر، وبسایت tn.ai است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۲۴۸۲۲۴۵۵ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.
مطالب پیشنهادی:

عکسی که پربیننده‌ترین تصویر روز جهان شد

ادعای رسایی درباره انتخابات به نقل از هاشمی

زلزله بندرعباس را لرزاند

کلیدواژه: مستند مستند

خبر بعدی:

اصلاحات این است که گرفتاری‌های مردم کمتر شود

سال آخر مجلس دهم بحث انتخابات مجلس یازدهم به ‌دلایلی همچون تجربه ائتلاف با غیراصلاح‌طلبان در دوره قبل، عملکرد نمایندگان لیست امید در مجلس و انتقاداتی که به فراکسیون امید شده و می‌شود، قابلیت توجهی توأمان دارد؛ حال آنکه امروز به نظر می‌رسد حجم نقدهای درون گفتمانی اصلاح‌طلبان بیشتر از نقد به نظارت‌های استصوابی یا رصد تحرکات انتخاباتی اردوگاه رقیب است. شاید دلیل این وضعیت را بتوان در محورهایی همچون نقد تجربه ائتلاف، نقد عملکرد فراکسیون‌ها و نقد عملکرد نمایندگان لیست امید جست‌وجو کرد. به دلیل این مباحث سراغ غلامحسین کرباسچی، دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی، شهردار پیشین پایتخت در دوران دولت اصلاحات و البته منتقد امروز جبهه اصلاحات رفتیم و با او به گفت‌وگو نشستیم.

به گزارش «تابناک» به نقل از روزنامه اعتماد، اصل بحث‌مان با کرباسچی بر این مهم متمرکز شد که آیا اصلاح‌طلبان سند و دستورالعملی که گویای هویت گفتمانی این جناح سیاسی باشد، دارد یا خیر و اگر ندارد، چرا ندارد. کرباسچی در توصیه‌ای مهم به اصلاح‌طلبان می‌گوید که اصلاحات نیازمند آن است که دست به کار تدوین سندی هویتی بزند و ایرادهای خود را مرتفع کند. البته روایت کرباسچی از حال و روز امروز اصلاحات، صرفا می‌تواند روایتی باشد کنار دیگر روایت‌ها و در عین حال، مقدمه‌ای برای گفت‌وگوهایی دیگر در این موضوع. هر چند این واقعیت نیز انکارناشدنی است که بخش عمده فعالیت‌های هر گفتمان سیاسی، در عمل اجتماعی و در طول زمان ساخته و پرداخته می‌شود و غالبا به صورت پسینی شکل گرفته، تثبیت شده و در مواجهه با جامعه هدف درونی نهایی می‌شود؛ هویت گفتمانی اصلاحات نیز از این قاعده مستثنا نیست. چنانکه می‌توان تاریخ اصلاحات را در دوران جمهوری اسلامی بر اساس این نظریه تبیین کرد. به بیان دیگر واقعیت آن است که ایرانیان در ۲۰ سال گذشته با پیگیری اقدامات و تصمیم‌گیری‌های فعالان این جناح سیاسی، برای آنها گفتمانی جامع قائلند و ‌عملا به ‌واسطه همین وجه هویتی است که معمولا به درخواست‌های بزرگان اصلاحات مبنی بر مشارکت در انتخابات مختلف واکنش مثبت نشان می‌دهند.

در بخش دیگر این گفت‌وگو، کرباسچی به نقد فراکسیون امید و همچنین ریاست شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان می‌پردازد. البته او، آن‌چه را به عنوان مشکلات و مصایب این دو نهاد بالادستی جریان اصلاحات برشمرده را نیز به پای همین فقدان گفتمان و هویت گفتمانی می‌گذارد و...

به هر تفسیر، ۵ ماه مانده به انتخابات اسفندماه مجلس، سراغ منتقد سازوکارهای مدیریتی جبهه اصلاحات رفتیم که در مقام دبیرکل یکی از تاثیرگذارترین احزاب جبهه اصلاحات هم‌وغم اصلاحات دارد و این دغدغه را از اصلاح اصلاحات شروع می‌کند. هر چند او اینجا به ‌صراحت می‌گوید: «هرگز ادعای اصلاح‌طلبی نداشته است.»

در روزهای گذشته بارها مطرح شده که اصلاحات و اطلاح‌طلبی نیازمند بازخوانی گفتمانی است. آیا این بازخوانی با توجه به نزدیک شدن به انتخابات اسفند ماه برای جریان‌های سیاسی ازجمله اصلاح‌طلبان ضروری است؟ به نظر شما مهم‌ترین معضلی که اصلاح‌طلبان در ارتباط با انتخابات مجلس یازدهم با آن روبه‌رو هستند، کدام است؟ آیا اصلا اصلاحات به بازبینی هویتی نیازمند است؟

اولین و بزرگ‌ترین مشکل اصلاحات، مشکل هویتی است. این مساله ریشه در امروز و دیروز ندارد؛ اصلاحات از اولین روز نتوانست یا نخواست تعریفی کامل از خود ارایه کند؛ به این معنی که بیان کامل و جامعی از اهداف خود و اینکه می‌خواهد چه کارهایی را انجام دهد. برای مثال در دوره دولت مهندس موسوی، شعار اصلی جناح چپ عدالت‌خواهی و حمایت از محرومان بود و اعلام می‌کرد که طرفدار اقتصاد دولتی است و در عرصه سیاسی بیشتر به انزوا تمایل داشت. اما امروز پس از گذشت حدود دو دهه از آن روزها بسیاری از مسائل سیاسی و اقتصادی تغییر کرده است. امروز کسانی که در عمق استراتژیک جناح مقابل جبهه اصلاحات قرار دارند، شعار عدالت‌خواهی سر می‌دهند. حال در چنین شرایطی فرض کنید که اصلاح‌طلبان بخواهند در زمینه اقتصادی نگاه و رویکرد خود به مسائل اقتصادی و راه‌حل‌های معضلات معیشتی را مطرح کنند. فکر می‌کنید چه صحبتی برای گفتن دارند؟ اصلاح‌طلبان و در کل جناح چپ با آنکه دو دهه قبل، حرف از اقتصاد دولتی می‌زدند، امروز به اقتصاد آزاد تمایل دارند و طرفدار واگذاری امور اقتصادی به بخش خصوصی هستند؛ در مقابل کسانی به ‌شدت طرفدار اقتصاد دولتی شده‌اند که در جناح مقابل اصلاحات قرار دارند و روزی رهبران عملی اقتصاد بازار به معنی سنتی آن بوده‌اند.

ظاهرا شما از اساس موافق بازخوانی گفتمانی اصلاحات نیستید بلکه به نظر می‌رسد، خواهان تدوین مانیفست اصلاحات هستید.

بله! به هر حال، بازخوانی زمانی مطرح می‌شود که ابتدا متن و سندی پیش‌ روی خود دارید و در شرایط جدید در پی بازخوانی آن هستید و به مفاد آن مواردی را اضافه یا کم می‌کنید؛ من به عنوان کسی که از روزهای ابتدایی در جریان شکل‌گیری جناح موسوم به اصلاحات حضور داشتم شخصا چنین سند و متنی را ندیده‌ام. اصلاح‌طلبان در دوره‌های مختلف و در واکنش به حوادث و شرایط زمانه خود، متونی را منتشر کرده‌اند و در مسائلی همچون انتخابات و اتفاقات سیاسی، واکنش‌هایی از خود داشته‌اند. اما به نظر می‌رسد اگر یک جریان سیاسی می‌خواهد مقابل حوادث سیاسی اجتماعی واکنش نشان بدهد و تصمیم‌گیری کند ابتدا باید مبانی هویتی خود را تعریف کند؛ به نظر می‌رسد که اصلاحات و اصلاح‌طلبان در این 2 دهه خود را تعریف نکرده‌اند. برای مثال در حوزه سیاست خارجی، افرادی که امروز خود را به عنوان چهره‌های اصلاح‌طلب معرفی می‌کنند خودشان روزی از مخالفان جدی ارتباطات نرمال بین‌المللی بوده‌اند. در اشغال سفارت امریکا کوشیده‌اند، گروگانگیری کرده‌اند و مسبب به وجود آمدن مسائلی بودند که طی سال‌ها سیاست خارجی کشور با آن دست به گریبان بوده است. بدون اینکه اینجا در مورد حوادث دهه 60 که زمینه‌ساز ایجاد شرایط خاص سیاست خارجی امروز و متعاقبا مشکلات کنونی کشور شد، قضاوتی داشته باشم. اما مهم این است که امروز عموم آن دیدگاه‌ها تغییر کرده است؛ کسانی امروز توصیه می‌کنند «باید در عراق بروند و سفارت امریکا را بگیرند» که در جناح مقابل جریان چپ و اصلاحات تعریف می‌شوند و در مقابل اصلاح‌طلبان معتقدند باید روابط سیاست خارجی نرمال باشد و از گفت‌وگوی تمدن‌ها صحبت می‌کنند.

با این حساب گفتمان اصلاحات چارچوب‌هایی دارد. برای مثال درخصوص سیاست خارجی، اصلاح‌طلبان قائل به مذاکره و گفت‌وگو یا به تعبیری سیاست درهای باز هستند و در حوزه اقتصاد نیز به اقتصاد بازار آزاد تمایل دارند.

صحبت این است که یک جریان سیاسی نمی‌تواند به یک‌باره 180 درجه گردش کند بدون اینکه دلایل خود را بیان کند و بگوید که رویکرد قبلی صحیح بوده یا اینکه توضیح دهد این انتخاب امروز به چه دلیلی اتفاق افتاده است. نقدی که مطرح است این است که این جریان باید پاسخگوی حرکات قبلی خود باشد. به هر حال به نظر می‌رسد که لازم است، سیاست‌های امروز بر مبنای تصمیم‌گیری‌های گذشته باشد و تمامی اقدامات از یک مبنای هویتی نشأت بگیرد. هیچ‌یک از این افراد موسوم به اصلاح‌طلب حاضر نیستند به نقد تصمیمات گذشته اصلاح‌طلبان بپردازند. تصور کنید که یک چهره معقول، معتدل مثل آقای عبدی هم امروز حاضر نیست، اتفاقات و تصمیم‌گیری‌های آن روزها را نقد کند. درحالی که به نظر می‌رسد خیلی از اتفاقات و معضلات امروز ریشه در اقدامات گذشته دارد. چنانکه گفتم قصد قضاوت در مورد آن اتفاقات را ندارم، صرفا بحثم این است که یک جریان سیاسی باید تعریفی از خط‌مشی‌ها و سیاست‌های خود داشته باشد؛ آن هم تعریف و تحلیلی که مبتنی و منطبق با واقعیت روز باشد. توجه داشته باشید که در این 4 دهه بسیاری از مسائل تغییر کرده و وضعیت مسائل اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و جهانی عوض شده است.

به نظر می‌رسد امروز در بعضی سطوح جریان‌های سیاسی اصلا تحلیل سیاسی وجود ندارد و بیشتر برخوردها و لجبازی‌های شخصی وجود دارد. اینکه برخوردی با فردی صورت گرفته یا قاضی یا ماموری با فردی برخوردی داشته، نمی‌تواند دلیل اصلاح‌طلبی آن فرد شود. مصالح و منافع ملی کشور به ‌مراتب بالاتر از این صحبت‌هاست. لذا به نظر من، بحث بازخوانی از گفتمان هویتی اصلاحات در میان نیست؛ اصلاح‌طلبان ابتدا نیاز دارند تا گفتمانی را از اساس برای خود تدوین کنند.

بر فرض که تعریف دقیقی از جریان اصلاحات نیست؛ ضمن اینکه شخصیت‌های متفاوتی با گرایش‌های فکری و عملی متفاوت در این جریان حضور دارند. به نظر شما آیا با تعریف گفتمان می‌توان این تنوع و تکثر را کنار هم جمع کرد؟

بله، حتما این مساله، مساله مهم اصلاحات است. برای مثال آقای عارف که روزی در مقام ریاست دانشگاه تهران مانع سخنرانی آقای عبدالکریم سروش شد یا آقای سیدجواد طباطبایی را از معاونت پژوهشی برداشت یا روزی دیگر برخوردهایی با انجمن اسلامی داشته چطور امروز به شخصیت محوری اصلاحات تبدیل شده و از او برای هر منصب و مقامی صحبت می‌شود. امروز از خود آقای عارف بپرسید، تعریف شما از اصلاحات چیست؟ بپرسید آیا حرف‌های آقای آرمین یا آقای تاجزاده را قبول دارید؟ به این معنا، چون ما تعریفی نداریم، هر کسی روزی وارد این گود می‌شود و به محض اینکه می‌بیند، حنای اصلاحات رنگی ندارد به سراغ اردوگاه مقابل می‌روند. خیلی از نیروهای سیاسی هم احساس می‌شود دنبال منافع شخصی خود هستند، حال آنکه شهروندان به‌ خاطر همین عملکردها و رویکردها به افراد و جناح‌های سیاسی رأی می‌دهند نه به‌خاطر ایدئولوژی‌های ادعایی. اگر عملکرد خوبی نداشته باشیم، شهروندان به ما رأی نمی‌دهند و به سمت جبهه مقابل تمایل پیدا می‌کنند.

بنابراین وقتی «اصلاحات» این‌چنین فاقد تعریف مشخص است به شرایطی می‌رسیم که در یک حوزه انتخاباتی از فردی که اصلا تمایل و صبغه اصلاح‌طلبی ندارد، حمایت صورت می‌گیرد. وقتی که جبهه اصلاحات تعریف شاخصی نداشته باشد هر که در یک موقعیت مناسبی عضو جبهه اصلاحات می‌شود و در موقعیت نامناسب از این جبهه جدا می‌شود. این نکته‌ای کلیدی است بالاخره شهروندان هم بابت رای خود از ما مطالبه‌گری می‌کنند.

در سطحی دیگر اگر اصلاحات تعریفی مشخص نداشته باشد، نمی‌توان گفت که برای مثال این مجلس دهم و نمایندگانی که به این مجلس فرستادیم، کارنامه مثبتی داشته‌اند یا خیر. یا برای مثال دیگر در انتخاب یک حقوقدان برای شورای نگهبان همین نبود تعریف هویتی از اصلاحات است که مشکل‌ساز می‌شود. این نبود تعریف در مسائل کلانتری همچون بحث‌های مربوط به دولت، معضلات اقتصادی و... نیز نوعی پراکندگی دیده می‌شود که شایسته یک جناح سیاسی بالنده همچون اصلاحات نیست.

شما به عنوان دبیرکل یکی از احزاب اصلاح‌طلب با انتقادهایی که به آن مطرح می‌کنید و دیگران مطرح می‌کنند، سهم حزب خودتان را در این به تعبیری «بلاتکلیفی گفتمانی» چقدر می‌بینید؟ ضمن آنکه فارغ از این انتقادهای عمدتا نظری، طیفی دیگر از منتقدان حضور نیروهای کارگزاران را در کابینه حسن روحانی که اتفاقا در هر دو دوره مورد حمایت اصلاح‌طلبان بوده مورد پرسش قرار می‌دهند.

حزب کارگزاران هم مثل بقیه تشکل‌های اصلاح‌طلبان است. البته حزب کارگزاران سازندگی مدعی‌ است که سندی درون‌حزبی تدوین کرده که در آن اشاره شده این حزب بیشتر به دنبال مسائل توسعه و بحث‌های مربوط به توسعه است و بحث‌های سیاسی در درون کشور را آنچنان حاد نمی‌داند که بخواهیم به آن بپردازیم. بالاخره با توجه به شرایط کشور، ما در وضعیتی هستیم که فراهم آوردن یک زندگی آبرومند برای شهروندان هدف همه نیروهای سیاسی است. جریان‌های سیاسی باید به فکر رفاه و زندگی اقتصادی شهروندان به عنوان مساله و هدف اصلی خود باشند.

وقتی جناح‌های سیاسی می‌بینند که اپوزیسیونی مقابل نظام قرار دارد که صد درصد با اهداف جریان‌های سیاسی داخلی زاویه دارد و می‌خواهد نه ما و نه اصل نظام نباشد دیگر درگیری سیاسی و جناحی اولویت ندارد. جناح اصلاح‌طلب و جریان مقابل اختلافاتی با هم دارند اما این تفاوت با تفاوتی که با جریان برانداز دارد، قابل مقایسه نیست؛ بالاخره اصولگرایان می‌خواهند قدرت را در دست خود بگیرند، ما هم می‌خواهیم قدرت را تحت کنترل خود داشته باشیم اما در دفاع از اصل نظام با یکدیگر تعارضی نداریم.

بالاخره اینکه تقاضای تعریف هویتی داریم، یک کار جبهه‌ای است و همه باید خود را تعریف کنیم و بگوییم که دنبال چه هدف‌هایی هستیم؛ مضاف بر اینکه احزاب باید حداقل هر دهه یک ‌بار خود را بازتعریف کنندو در مورد مواجهه با مسائل مختلف اقتصادی، سیاسی و... خود را به‌روز کنند. چنانکه یک حزب سیاسی همواره باید در مورد مسائل روز خود را به‌روز کند و وضعیت خود و کشور را با دنیا و منطقه ارزیابی کند. بپذیریم که جناح‌های سیاسی داخلی نسبت به گذشته تغییرات بسیاری کرده‌اند؛ افراد از این جناح به آن جناح رفته‌اند و ما همچنان با مجموعه‌ای همراه هستیم که نمی‌دانم چه اسمی برای آن به کار ببریم. گویا همه هویت فکری و سیاسی ما این است که از یک قبیله هستیم.

در مورد مباحث عملیاتی‌تر چطور؟ جلوتر اشاره کردم؛ وزرایی نزدیک به حزب کارگزاران در دولت فعالند و آقای جهانگیری هم در گذشته ازجمله اعضای ارشد کارگزاران بوده. همچنین در شورای شهر تهران و شهرستان‌ها و البته مجلس، اعضای کارگزاران به ‌نسبت حضور پررنگ دارند. این گفته که «ما هم مثل بقیه سهیم هستیم» آیا کمی از واقعیت فاصله ندارد؟ آیا سهم حزب کارگزاران در قدرت نسبت به دیگر احزاب و طیف‌های اصلاح‌طلب بیشتر نیست؟

صحبت ما بیشتر در مورد لزوم تعریف شدن و داشتن گفتمان هویتی است تا ارزیابی عملکرد نیروها.

فرمایش شما متین اما همین تعریف نشدن گفتمان هم که به یکباره امروز به وجود نیامده؛ آیا پیش از این هم با این مشکل روبه‌رو نبوده‌ایم؟

چرا در دوره‌های قبل هم این مساله هویتی در درون جریان اصلاح‌طلبان مطرح بود؛ مساله آن روزها این بود که آقای هاشمی به سازندگی و توسعه اقتصادی توجه داشتند و برای‌شان مسائلی چون آزادی و دموکراسی بعد از رفاه معیشتی شهروندان و ایجاد ثبات اقتصادی و در درجه دوم توجه داشتند. حزب کارگزاران از همان آغاز تا امروز معتقد بوده که اگر به توسعه اقتصاد و معیشت شهروندان توجه نکنیم و به دنبال بالا بردن سطح زندگی اقتصادی شهروندان، رشد طبقه متوسط و... نباشیم، این تزهای سیاسی که بیشتر قالب سخنرانی دارد، پایدار نمی‌ماند. امروز همان جوانانی که در دفتر تحکیم وحدت بودند وارد زندگی شده‎ اگر نتوانند زندگی خود را اداره کنند؛ یا در گرداب فساد می‌افتند یا سرگیجه می‌گیرند و برای به دست آوردن پست و مقامی آن حرف‌ها و شعارها یادشان می‌رود. بله، این حرف‌ها از روز اول بود. اما هر چه از آن روزها فاصله می‌گیریم، وجه احساسی این صحبت‌ها کم می‌شود و فرد به مسند قدرت می‌رسد و خودش در معرض آسیب‌هایی که خودش نقد کرده، قرار می‌گیرد و دچار همان آسیب‌ها می‌شود. وقتی تعریفی روشن و دقیق از اصلاحات در میان نباشد، مشکلات متعددی پیش می‌آید. اگر تعریفی دقیق از مبانی اخلاقی اصلاح‌طلبی در زندگی سیاسی و اقتصادی در میان نباشد و تکلیف روشن نباشد هر روز این امکان دارد که یک نماینده از جبهه اصلاحات به نمایندگی مجلس یا منصبی دیگر برسد و ببیند که با موضعگیری‌ای خاص، جایگاه و صلاحیت خود را از دست می‌دهد؛ در اغلب موارد این فرد اصل مساله اصلاحات را فراموش می‌کند و ماندن در مقام نمایندگی مجلس و آن مقام را بسیار مهم‌تر از مبانی هویتی اصلاح‌طلبی برآورد می‌کند یا وقتی در زندگی شخصی خود با مسائل مالی و معیشتی خانواده خویش روبه‌رو شود، دیگر تعهدات به اصول اصلاحات را در درجه چندم قرار می‌دهد. در سال‌های اخیر آسیب‌هایی که به جریان اصلاح‌طلبی وارد شده را مرور کنید، مشکلاتی که مشاهده می‌کنیم غالبا به دلیل نبود تعریفی مشخص از اصلاحات و اصلاح‌طلبی و در مجموع نبود گفتمان هویتی از اصلاحات ایجاد شده است.

در جبهه اصلاحات اگر ما خودمان نقص و آسیبی می‌بینیم نباید لاپوشانی و توجیه کنیم. ما به کرات فردی را در مسوولیت‌هایی به ‌کار گرفته‌ایم و بعد فهمیدیم که اشتباه بوده، یا در بخشی یک مکانیسم ایجاد کردیم و بعد فهمیدیم، درست نبوده است. اگر آن معیارها و تعاریف هویتی وجود داشته باشد هر کدام از این موارد را می‌توان با آن تعریف سنجید. دیگر نمی‌توانیم بدون دلیل بگوییم فلان فرد خوب است یا خوب نیست؛ بلکه می‌توانیم با سند و معیار بگوییم که او برای مثال دیر سر کار می‌آید یا به مسوولیت خود پایبند نیست.

رویکردی که در فرمایش شما و بعضا در اظهارنظر برخی دیگر از اعضای ارشد حزب کارگزاران دیده می‌شود، این تصور را ایجاد می‌کند که پیوند هویتی قوی و مستحکمی با اصلاح‌طلبان ندارید و اگر پیوندی هم هست صرفا یک پیوند سیاسی است. آیا این تصور صحیح است که وجه تکنوکراتیک حزب کارگزاران بر وجه اصلاح‌طلبی آن غلبه دارد؟

اولا خود تکنوکراسی یک هویت است. اگر ما بخواهیم که یک حکمرانی خوب را ایجاد کنیم و در کشور شهروندان فقیر، گرسنه، تن‌فروش، بی‌مسکن و... نباشند باید توان تکنیکی خود را برای رشد اقتصادی جامعه اصل قرار دهیم و حرف‌ها و جنجال‌ها را کنار بگذاریم. شکم گرسنه نعوذبالله خدا را هم نمی‌شناسد. باید فعلا دعواها را کنار بگذاریم و سر این مساله که مساله اصلی است به نتیجه برسیم و وقتی توانستیم شهروندان را از غم آب، نان، مسکن، بهداشت و... فارغ کنیم آن ‌وقت فرصت برای دعواهای سیاسی داریم ما هیچ‌وقت ادعا نداشتیم که پیوندی با این حرف‌ها و اصلاحات داریم.

ثانیا ما از اول همین بودیم. بنده سال 68 که به تهران آمدم و شهردار تهران شدم، هیچ‌وقت ادعای اصلاح‌طلبی نداشتم. گفتیم می‌خواهیم این شهر آلوده، کثیف و مخروبه را درست کنیم؛ این هم ماموریتی بود که آقای هاشمی و نظام برعهده ما گذاشته بود. دولت آقای هاشمی هم از ما عملکردی دیده بود که تصمیم گرفت، مسوولیت بازسازی شهر تهران را برعهده ما بگذارد. هویت کارگزاران از اینجا شروع شد. در آن روز جناح راست که امروز به عنوان اصولگرایان شناخته می‌شوند در برنامه‌های اصلاحی اقتصادی آقای هاشمی در مجلس مداخله و مقابله می‌کردند؛ بابت این مقابله‌ها بود که بحثی پیش آمد مبنی بر اینکه بهتر است، روند توسعه و سازندگی پس از دوره آقای هاشمی ادامه پیدا کند. البته آن روزها جناح چپ منزوی بود و جایگاه کمتری نسبت به دیگر نیروهای سیاسی در داخل حاکمیت داشت؛ در آن زمان افرادی از این جناح آمدند و چون با ایده ادامه روند توسعه موافق بودند، اعضای حزب کارگزاران هم با آنها همراهی کردند؛ فراموش نمی‌کنم که در همان جلسات اول، آقای خاتمی گفتند که ما می‌خواهیم همین روند توسعه مدنظر آقای هاشمی را ادامه بدهیم، فوقش بخواهیم در مسائل فرهنگی نظراتی توسعه‌یافته‌تر را دنبال کنیم. به این ترتیب نوعی همراهی اتفاق افتاد. بنا نبود که همه‌ چیز دگرگون شده و بینشی جدید حاکم شود. همان طور که گفتم حزب کارگزاران از اول همین شیوه و ایده را مدنظر داشت.

ظاهرا بنابر همین بخش از سخنان شماست که برخی رسانه‌ها و افراد، صحبت خروج حزب کارگزاران از جبهه اصلاحات را مطرح می‌کنند. آیا حزب کارگزاران از جبهه اصلاحات خارج شده یا چنین قصدی دارد؟

ما اصلاحات را همین می‌دانیم. اگر کسی صحبت‌های شعاری را اصلاحات می‌داند، من آنها را اصلاحات را نمی‌دانم؛ این حرف‌ها بیشتر شعارهای سیاسی توخالی است. به نظر من، اصلاحات در ایران این است که مردم زندگی خود را اداره کنند، کشور درست اداره شود، گرفتاری‌های مردم کمتر شود و... این موارد نیز به ‌تدریج حکومت را به یک حکومت کارآمد تبدیل می‌کند و به این واسطه، حکمرانی، حکمرانی خوبی خواهد شد. طبیعتا در این شرایط، طبقه متوسط رشدیافته، مسائل سیاسی و فرهنگی رنگ عوض می‌کنند. شعارهای صرف و توخالی همراه با فقر و فساد و به‌هم‌ریختگی جامعه همیشه منجر به دیکتاتوری می‌شود. به غیر از یکی دو استثنا، کدام کشور فقیر هست که از این مسیر پیشرفت کرده است؟

این مواردی که شما به آنها اشاره می‌کنید، ازسوی اصولگرایان هم مطرح می‌شود؛ به تعبیری تمامی طیف‌های سیاسی این اهداف را جزو اهداف خود برمی‌شمرند. با این حساب چه تفاوتی بین اصولگرا و اصلاح‌طلب وجود دارد؟

اصولگرایان از ابتدا این اهداف را به عنوان اهداف و مواضع خود معرفی نمی‌کردند؛ حرف‌ها و شعارهای انتزاعی داشتند. ایدئولوژیک و ارزشی و بریده از مسائل روزمره زندگی مردم حرف می‌زدند. پس از مطرح شدن ایده توسعه و سازندگی از سوی حزب کارگزاران سازندگی و مشاهده نتایج عملکرد آن در کشور، جریان اصلاحات شکل گرفت و مردم اقبال به این برنامه‌ها داشتند. به‌ دنبال مشاهده عملکرد جریان اصلاحات و متاسفانه طرح مباحث سیاسی بی‌پشتوانه بود که اصولگرایان به این نتیجه رسیدند شهروندان به‌ دنبال چیزی دیگر، به جز شعارهای سیاسی بی‌پشتوانه اصلاح‌طلبان هستند و در حال حاضر نیز می‌بینید که این اهداف و شعارها را به عنوان اهداف و برنامه خود مطرح می‌کنند. شعارهای امروز آنها با حرف‌ها و شعارهای اولیه‌شان تفاوتی اساسی دارد.

در مورد ائتلاف هم همین‌ طور است و همین جنس صحبت‌ها در حزب کارگزاران مطرح می‌شود. نه‌تنها در حزب ما، که در کلیات جریان اصلاحات هم همین مسائل مطرح است. آقای بهزاد نبوی «چریک‌ پیر» اصلاحات هستند و از پیش از انقلاب مبارزه کردند و زندان رفته‌اند تا همین امروز. حال اگر امروز برویم و از او در مورد مجلس ششم که همه ویترین افتخار اصلاحات است سوال کنید، فکر می‌کنید که می‌گوید ما در مجلس ششم چه گلی به سر مردم زدیم؟

حرف‌ها، وضعیت و حرکاتی در مجلس ششم که باعث شد نقار داخلی بین نیروهای انقلاب آشتی ناپذیر شود. امروز حتی توسط آقای نبوی هم نقد می‌شود. اگر ما امروز این حرف را بزنیم، اسمش را خروج از جبهه اصلاحات می‌گذارند. اما آیا آقای نبوی هم از اصلاحات خروج کرده که این حرف‌ها را می‌زند؟ آقای نبوی هم امروز می‌گوید باید کاری کنیم که شرایط زندگی شهروندان بهتر شود. یعنی این تجربه کاملا تجربه‌ای تثبیت ‌شده است.

توجه کنید که احزاب سیاسی نباید بترسند از اینکه یک تجربه‌ای را در کشور به کار ببندند و شکست بخورند. مگر نیروی سیاسی فقط باید پیروز شود؟ نیروی سیاسی باید خودش، کارش، عملش، وجدانش و... را نقد کند. حالا به هر دلیلی یک نیروی سیاسی شکست خورده است. این دلیل می‌توان از اشتباه فردی، اشتباه شهروندان، اشتباه نظام یا اشتباهی در سطح جهانی نشأت گرفته باشد؛ اما به هر دلیل، هر چه هست، امروز شکست خورده و رقیب بر سر کار آمده است. شهروندان به واسطه این شکست، به حزب رقیب رای داده‌اند. اگر شرایط به گونه‌ای شود که شهروندان به‌ خاطر منطق و دلیل، به جناح مقابل رای بدهند، این پیروزی است. به نظر ما شهروندان نباید به ‌خاطر شخص آقای نبوی، آقای خاتمی یا هر فرد دیگری پای صندق رای بیایند؛ باید به ‌خاطر نتایج عملکردها و آثار مثبتی که در زندگی خود می‌بینند، پای صندوق رای بیایند؛ و اگر چنین شود، یک پیروزی است. این پیروزی اصلاحات است. ما می‌گوییم شهروندان باید عمل یک جبهه سیاسی را ارزیابی کنند و با تطبیق عملکرد امروز با شعارهای دیروز آن جناح سیاسی که پیش از رای‌گیری مطرح می‌شد، به دنبال این جبهه یا آن جبهه سیاسی بروند. در این میان هم اگر کسی خواست به اسم دین یا به اسم اصلاحات، زرنگ‌بازی دربیاورد و خودش را جا کند، باید او را شناسایی کنند و تشخیص دهند که برای چه به این مسیر آمده است.

اما آیا این ‌طور نیست که شهروندان بنابر مقایسه عملکرد سه دولت خاتمی، احمدی‌نژاد و روحانی و تجربه نسبتا مثبتی که از وضعیت سیاست، اقتصادی و فرهنگی در دو دولت اصلاحات داشتند، به فراخوان «تکرار می‌کنیم» واکنش نشان دادند و نه صرفا به‌ خاطر علاقه شخصی به ایشان؟

آقای خاتمی فردی دوست‌داشتنی هستند و به دلیل فرهیختگی شخصیتی که دارند، قابل‌ احترام همه هستند؛ آقای خاتمی در کل به عنوان شخصیتی کاریزماتیک در میان شهروندان شناخته می‌شوند. ولی ایشان هم امروز به این نتیجه رسیده‌اند که نباید اشخاص و همچنین شخص ایشان هزینه یک فهرست انتخاباتی شود و در ادامه نتواند از عملکرد آن فهرست انتخاباتی، چه در شورای شهر و چه در مجلس و چه در دولت دفاع کند. خود آقای خاتمی هم امروز نقد می‌کند اما نمی‌گوید که اعلامِ «تکرار می‌کنم» اشتباه بوده است. چون کسانی در مقابل این «تکرار» بودند که حداقل آن ‌زمان، ما فکر می‌کردیم اگر بیایند شرایط به‌مراتب بدتر و نامساعدتر خواهد شد. این آن حرفی است که بارها گفته‌ شده که انتخاب‌ها همیشه بین بد و بدتر است. این اصلی عقلایی است و جای تعجب دارد برخی از آقایانی که قابل ‌احترام هستند، این اصل را نفی می‌کنند. اصلا تمام زندگی انتخاب بین بد و بدتر است. مشکلات و گرفتاری‌هایی در داخل هست که ما تلاش داریم، کسی را انتخاب کنیم که بهتر قادر باشد این مشکلات را کاهش دهد. شاید کسی نتواند مشکلات را از 100 به صفر برساند؛ اما باید از کسی که میزان مشکلات را از 100 به 90 برساند و از 90 نیز به 80 تقلیل دهد و در این مسیر ثابت‌قدم باشد، تشکر کنیم.

حتما دولت آقای روحانی نقاط قوت قابل‌ توجهی داشته است. همین مورد که ما از وضعیت بحران سیاست‌ خارجی و قطعنامه‌های سازمان ملل و اجماع جهانی علیه کشور خارج شدیم، موفقیت بزرگی است. اینکه دولت آقای روحانی توانست کشور را چند سال به لحاظ اقتصادی اداره کنند و این جای تشکر دارد. اما اینکه چه شد با وجود آن موفقیت‌ها در دوره نخست، در دوره دوم آن مسیر تداوم نیافت، محل پرسش است. به نظر من مشکل دولت دوم روحانی، بیش از آنکه به عوامل خارجی و آمدن ترامپ یا مسائل داخلی بیرون دولت و کارشکنی‌های مخالفان داخلی نسبتی داشته باشد، به خود این دولت و عملکردش در این دوره، یعنی از فردای انتخابات 29 اردیبهشت‌ماه 96 مربوط است؛ چنان‌ که در دولت دوم روحانی از انتخاب نیروها تا انتخاب سیاست‌ها خود، رویکردهایی پیش گرفته شد که مسبب وضعیت امروز است.

آیا قبول ندارید رویکرد اقتصادی شخص آقای روحانی و تیم اقتصادی دولت بیشتر به رویکرد اقتصادی حزب کارگزاران نزدیک بوده و هست؟ در این 2 سال اخیر پیرو اتفاقاتی که بیرون از حیطه اختیارات دولت رخ داد، تغییراتی در رویکرد اقتصادی دولت به وجود آمد تا آنجا که بسیاری، آقای روحانی را تداوم ‌دهنده آقای هاشمی می‌دانند. اما این نگاه هم به نظر می‌رسد با بن‌بست روبه‌رو شده و آقای جهانگیری با نگاه اقتصادی خاصی که برآمده از رویکرد اقتصادی کارگزاران بود، ناچار بحث دلار 4200 را اعلام کرد. شما این وضعیت را چگونه تحلیل می‌کنید؟

اینکه نگاه آقای جهانگیری نزدیک به نگاه اقتصادی حزب کارگزاران سازندگی بوده، یک مساله است ولی در دولت روحانی مجری سیاست‌های دولت است. حزب کارگزاران از دولت اول و دوم روحانی به دولت ایشان و تیم اقتصادی نقد داشته و دارد. آقای جهانگیری عضو حزب کارگزارانند، اما از وقتی که به دولت روحانی پیوست، تقریبا ارتباط خود با تشکیلات را قطع کرد و در جلسات نیز شرکت نکرد.

حزب کارگزاران از همان دولت اول آقای روحانی، انتقاداتی را به دولت داشت. این تصور ایجاد نشود که می‌گویم اگر حزب کارگزاران بر سر کار بود، بهتر می‌شد. شاید اگر امروز حزب کارگزاران در جایگاه قوه مجریه بود، بدتر از این عمل می‌کرد. حرف ما این است که می‌گوییم، اگر کارگزاران هم بر سر کار بود، باید بر اشتباهاتش متمرکز شد و آن‌ را نقد کرد. یعنی اگر دلار 4200 قابل ‌نقد است، باید نقد شود. باید ببینیم که در بحث دلار 4200 تهیه ارزاق ارزان برای شهروندان قابل‌ نقد بوده یا این سیاست اشکال داشته یا آن نقایصی که در اجرا بوده، محل اصلی اشکال بوده است؟ امروز صحبت از میلیارد‌ها دلار، ارز 4200 تومانی است که فساد و اختلاس مالی به وجود آورده است. ما می‌گوییم که باید آن فسادها را نقد کرد و نه دولتی که توانسته در وضعیت فشار اقتصادی و تحریم خارجی، به بخشی از جامعه کمک کند تا زندگی خود را بچرخانند.

مساله این است که سیستم به شکل ریشه‌ای سیستم پاکی نبوده و به شکل سازمان‌یافته فساد وجود داشته است؛ امروز مجبوریم ستاد مبارزه با فساد اقتصادی ایجاد کنیم. نگاهی هم که می‌گوید دلار 4200 غلط است، توجه ندارد که ما از گذشته سیستم کارآمد مدیریتی نداشتیم. بسیاری از افرادی که در مدیریت‌ها و معاونت‌ها به کار گرفته شدند، از ابتدا قابل ‌نقد بودند؛ این افراد فاقد کارایی مطلوبند. این نقد را حزب کارگزاران از دولت اول آقای روحانی داشت؛ درست است که دولت اول آقای روحانی موفقیت‌های مهمی در سیاست خارجی داشت، اما بحران مدیریت مدیران ناکارآمد در دولت اول آقای روحانی در دولت دوم نیز نمایان شد و مشکلات امروز را به وجود آورد.

بحث متمرکز بر اشخاص نیست. ما می‌گوییم که بالاخره یک جناح سیاسی وارد عرصه سیاستگذاری شده و باید مسوولیت کار خود را بپذیرد و به شهروندان بگوید که اشتباهات تصمیم‌گیری کجاها بود و پای اشتباهات خود بایستد. برای مثال در مورد دلار 4200 بگوید که اشتباه کردیم و نتوانستیم در کنترل وضعیت بازار ارز درست عمل کنیم. دولت همچنین باید به شهروندان صادقانه بگوید که برای مثال، فلان مدیر را در بهمان منصب و مقام به‌کار گرفتم اما آن فرد کار خود را درست و صحیح انجام نداد؛ اگر دولت در به‌کارگیری مدیران اشتباه کرده، باید به شهروندان بگوید. یک جناح سیاسی صادق اولین گام را در همین مسیر رفتار صادقانه و صداقت با شهروندان میگذارد تا آنها ارتباط خود را با این جناح سیاسی حفظ کنند. یک جناح سیاسی موفق نباید توجیه کند؛ باید بگوید که دچار چه مشکلاتی شده است. در کشورهایی که ارتباط بین شهروندان و حکمرانان عمیق است، حاکمان صادقانه اشتباهات خود را با شهروندان در میان می‌گذارند. ما به این رفتارها عادت نکرده‌ایم؛ البته من این مورد را درخصوص اصلاحات عرض می‌کنم، در جناح مقابل که اوضاع به مراتب وخیم‌تر است. مصائب ناشی از بلایی که پایداری‌ها در دولت 8 ‌ساله احمدی‌نژاد بر سر کشور آوردند، هنوز هم که هنوز است، ادامه دارد و خیلی از مشکلات امروز ریشه در آن دارد. اما با کمال تاسف مشاهده می‌کنیم که هنوز هم آن افراد معتقدند که عقل‌کل بوده و بهترین عملکردها را داشته‌اند. بدتر از آن، بلایی که سر کشور آوردند، این بود که آن اشتباهات و تصمیم‌گیری‌ها را به خدا، پیامبر و امام زمان نسبت می‌دادند. امروز هم بخش اعظم مشکلات کشور و شهروندان ریشه در گذشته و آن روزها دارد. اگر بخشی از اوضاع امروز را برآمده از دولت فعلی بدانیم، به ‌خاطر مسوولیت‌پذیری دولت روحانی است؛ ولی دلیل نمی‌شود که اشتباهات فاحش گذشته را فراموش کنیم.

بخشی از وضعیت خوب فردا هم منوط به این است که امروز بپذیریم اداره کشور با مدیران بهروز، توانمند و غیرفرتوت قابل‌ تحقق است. البته منظور صرفا جوانگرایی نیست، اما به هر حال فردی که 60 ساله شده و 40 سال را در مدیریت‌های کلان گذرانده، دیگر اراده و توانی ندارد. تجربه جهانی نشان می‌دهد سن خدمت30 سال است. به سالخوردگی خود ایمان بیاوریم و نیروهایی که صادق هستند و اراده خدمت دارند و انگیزه کار و حل مشکل دارند را روی ‌کار بیاوریم.

آقای کرباسچی! شما در هفته‌های اخیر 3 مصاحبه جنجالی با روزنامه اعتماد داشتید. در این مصاحبه‌ها موضع‌گیری‌های صریح داشتید اما پس از انتشار مصاحبه‌ها، دیگر اعضای حزب کارگزاران، ازجمله آقایان مرعشی و عطریانفر مصاحبه کردند و این مواضع تا حدودی رادیکال شما را تلطیف کردند. آیا این نوع واکنش به مسائل سیاسی، ناشی از نوعی برنامه‌ریزی و تقسیم ‌کار در حزب کارگزاران است؟ به این نحو که دبیرکل موضعگیری تندتری اتخاذ کند و اعضای شورای مرکزی آن را تلطیف کنند؟ یا احیانا این تفاوت در بیان را باید به حساب ویژگی شخصیتی شما بگذاریم؟

نه؛ به نظر من، همان طور که در جناح راست افرادی هستند که حساسیت بی‌دلیلی به اظهارنظرها دارند، دوستان چپ هم همین حساسیت‌ها را بعضا دارند. اگر همین حرف‌ها را شخص دیگری و در جایگاهی دیگر بزند، مساله‌ای پیش نمی‌آید و معرکه‌ای نمی‌گیرند.

مگر در مصاحبه با «اعتماد» چه حرفی مطرح شد؟ گفته شد «آقای خاتمی هیچ ‌وقت داعیه رهبری اصلاحات را نداشته» خب همین حرف را دیگران هم زدند. آقای نبوی و تاجیک و آرمین هم همین‌ها را گفته‌اند. اما کسی یک کلمه راجع به صحبت آنها نقد نکرده. حال آنکه همین صحبت‌ها از جانب من، به‌معنای عبور حزب کارگزاران از جبهه اصلاحات و بعضا آقای خاتمی مطرح شد.

شاید مساله این باشد که این افراد، پیش‌تر برادری خودشان را به اصلاحات ثابت کردند؛ اما حزب کارگزاران نه تمایلی به اثبات برادری خود به اصلاحات دارد و نه در صحبت‌های شما چنین تمایلی را مشاهده می‌کنیم.

این عدول از اصلاحات است که بخواهیم به ‌جای آنکه دنبال حرف حق باشیم، به‌دنبال ثابت کردن برادری باشیم. اصلاحات باید به دنبال حرف حق باشد،
نه اینکه به دنبال این باشد که چه کسی برادری خود را ثابت کرده و چه کسی نه. چه کسی فامیل و رفیق است، و چه کسی نیست.

در مورد حزب هم کسی از اعضا، بخشی از صحبت‌های من را منکر نشده، شاید لحن را دوست نداشتند و با لحنی دیگر همان محتوا را بازگو کرده باشند؛ به گونه‌ای که همان حرف‌ها را در زرورقی بپیچند و مجدد ارایه کنند. معتقدم که ما باید خیلی روراست باشیم، اینکه به‌ دنبال مقامی در جبهه اصلاحات باشیم از ما گذشته و اگر صحبتی مطرح می‌شود، از این رو نیست که به دنبال به دست آوردن مقامی هستیم.

بحمدالله این نظام کاری کرده و طوری با مدیران برخورد کرده که تقریبا حب ریاست از دل افراد بیرون رفته و دیگر کسی به مقامی دل نبسته، مگر اینکه دنبال منافع خاصی باشد. بپذیریم که این ریاست‌ها اشتهاآور نیست، ما هم بعد از 60 سال، دنبال ریاست نیستیم. باید بر اساس دین و اخلاق صادقانه حرف بزنیم.

خودتان هم شنیده‌اید که داخل مجموعه حزب کارگزاران به شما لقب پدرخوانده داده‌اند؟

ما از پدرخواندگی استعفا داده‌ایم، اما گویا این فرزندخوانده‌ها هستند که این استعفا را نمی‌پذیرند. من خودم را ممکن است پدر بدانم ولی پدرخوانده نمی‌دانم اما به هر حال پدرخوانده هم بد نیست.، اینها که مساله کشور و شهروندان نیست. شهروندان به این حرف‌ها گوش نمی‌دهند؛ آنها آنقدر مشکل دارند که اصلا روزنامه نمی‌خوانند. ضمن آنکه آنقدر بین افکار بدنه جامعه با ما و اصلاح‌طلب و اصولگرا فاصله و زاویه ایجاد شده که واقعیت جامعه و مسائل شهروندان دیگر مسائلی از این دست نیست.

به موضوع انتخابات بازگردیم؛ شما پیش‌تر گفته بودید که انتخاب همیشه بین بد و بدتر است. به نظر شما «بد» در انتخابات اسفندماه چیست و «بدتر» کدام است؟

وضعیت «بد» این است کسی را که من یا حزب کارگزاران سازندگی صالح نمی‌دانیم، وارد مجلس شود. اما «بدتر» این است که افراد احساساتی و افراطی چه از جناح چپ و چه جناح راست وارد مجلس شوند؛ افرادی که دل‌شان برای کشور و شهروندان نمی‌سوزد.

آیا وضعیت «بدتر» این نیست که شهروندان در انتخابات شرکت نکنند؟ به عبارتی دیگر آیا شما امکان عدم استقبال شهروندان از انتخابات اسفندماه را که برخی تحلیلگران مطرح می‌کنند، محتمل نمی‌دانید؟

شهروندان راهی جز انتخابات ندارند؛ این تحلیلی هم که برخی می‌گویند استقبال شهروندان از انتخابات اسفندماه کم است با آمارها همخوانی ندارد. شهروندان اگر هم از من و امثال من رضایت نداشته باشند در انتخابات حرف خود را می‌زنند و به جناح سیاسی مقابل رای می‌دهند. اما به هر صورت اصل رای، رای دادن و مسیر صندوق رای در این کشور تثبیت شده است. مردم هم با توجه به پیگیری اخبار و اتفاقات منطقه و جهان رشد پیدا کرده‌اند و دوباره به سمت اسلحه و نارنجک نمی‌روند. اکثریت قاطع ایرانیان، خشونت طلب نیستند و از مسیر صندوق رای به ‌دنبال دستیابی به مطالبات خود هستند. شهروندان از دین و مذهب و ایران خود که عبور نمی‌کنند.

اما آیا وضعیت «بدتر» این نیست که شهروندان بین انتخابات و عدم انتخاب به سمت دومی بروند؟

بله؛ البته چنین وضعیت «بدتر»ی هم متصور است؛ اینکه شهروندان اصلا در انتخابات شرکت نکنند. ما باید آنها را به‌ صورت مطلق برای مشارکت در انتخابات تشویق کنیم و از مشارکت مشروط نگوییم. اصلاح‌طلبان اگر فکر می‌کنند هر قدر مشارکت مردم بالاتر باشد احتمال رای آوردن آنها بیشتر است نباید به هیچ‌ وجه راهی غیر از مسیر صندوق رای را نشان بدهند. زمزمه لیست ندادن و اما و اگر آوردن از الان اراده شرکت یکپارچه در انتخابات را سست می‌کند نیروهای فعال سیاسی را منفعل و بی‌انگیزه می‌کند و هم‌صدایی با معاندان و براندازان را تداعی می‌کند. تا آخرین لحظه و تا آخرین نفری که می‌تواند حتی یک قدم بهتر برای کشور بردارد باید اصلاحات از انتخابات و صندوق رای استفاده کند. این حق ماست؛ حتی اگر نتیجه چنین مشارکتی، رای آوردن تندروترین و افراطی‌ترین جناح‌های سیاسی داخلی باشد. حداقل نتیجه مسیر صندوق رای این است که مخالفان ما بدترین عملکرد را خواهند داشت و دور بعد مردم به جناحی دیگر رای می‌دهند. انتخابات 84 تجربه خوبی برای اصلاح‌طلبان و شهروندان بود. متوجه شدیم کسانی که در حرف‌ها و شعارهای خود مدعیاتی را مطرح می‌کنند، لزوما قادر نیستند که آن شعارها را اجرایی کنند. این تجربه دموکراسی در ایران است.

دیگر خبرها

  • هیچ امیدی به ایستادگی اروپا در برابر سیاست‌های آمریکا نیست
  • آب پاکی «جونیور» روی دست پرسپولیس؛ امیدی به او نیست
  • نحوه تمیز کردن قابلمه و تابه سوخته
  • هیچ امیدی به نتیجه گرفتن استقلال ندارم
  • چگونه قابلمه و تابه سوخته خود را تمییز کنیم
  • با کلید وارد لپ تاپ خود را باز کنید
  • تلاش پاکبانان در پایانه مرزی مهران‎
  • لزوم برگزاری منظم جلسه های شورای سیاستگذاری کانون های مساجد فارس
  • برای ورود به لپتاپ کلید بیاندازید!
  • پرویز برومند: هیچ امیدی به نتیجه گرفتن استقلال ندارم؛ مربیان خارجی در فوتبال ایران به درد تیم های پایه می خورند
  • ضرورت همراهی والدین با اولیای مدرسه / پرورش انسانهای شایسته در گرو پیروی از برنامه های تربیتی صحیح خواهد بود
  • دستگاه فشار تفاضلی ایرانی تولید شد
  • تیم‌های برتر لیگ تیروکمان معرفی شدند
  • دستگاه فشار تفاضلی برای «اتاق های تمیز» ساخته شد
  • مربی خارجی فقط به درد تیم پایه می‎خورد/ هیچ امیدی به نتیجه گرفتن استقلال ندارم!
  • دستگاه «فشار تفاضلی» برای نخستین بار در کشور ساخته شد
  • تولید نخستین دستگاه فشار تفاضلی در ایران
  • چگونه صفحه کلید خود را یک بار و برای همیشه تمیز کنید
  • تیراندازی و قایقرانی، امید بانوان همدان برای المپیک ۲۰۲۰