عصر ایران - خلاصه مطلب این است: کس نخارد پشت من، جز ناخن انگشت من! در بقیه زندگی مان، ما چاره ای نداریم جز این که تا می توانیم، خودمان حال خودمان را خوب کنیم. روزگار بی تعارف تر از آن است که هوای ما را داشته باشد.

در مجموعه عصر ایران، سایتی داریم به نام "سواد زندگی" و در سواد زندگی، مطالبی وجود دارد که می تواند حال ما را ولو اندکی، بهتر کند.


در این روزهای بهاری، گزیده ای از بهترین مطالب سواد زندگی که فکر می کنیم بیشتر به درد زندگی می خورند و می توانند حال مان را بهتر کنند، در عصر ایران بازنشر می کنیم.
در این روزگار سیاست زده، این دمنوش ها را با طیب خاطر پذیرا باشید:

نظریه مراحل رشد اخلاقی کلبرگ ما و اطرافیان مان در کدام مرحله اخلاقی قرار داریم؟ در دوستی، معامله، ازدواج و هر گونه معاشرت با هر فردی، باید بررسی کرد که او در کدام مرحله رشد اخلاقی قرار دارد؟ هر چه در مراحل بالاتر باشد، می توان بیشتر روی او حساب کرد. همچنین می توانیم با این نظریه، خود را مدام بسنجیم که در کدام مرحله اخلاقی قرار داریم و آیا مسیر را درست می رویم؟ این مهم ترین درسی است که می توان از نظریه مراحل رشد اخلاقی کلبرگ گرفت. جعفر محمدی - هر کدام از ما از نظر اخلاقی در چه مرحله ای قرار داریم؟

"لارنس کُلبِرگ" روان شناس بزرگ قرن بیستم که تا پایان عمرش (1987) در دانشگاه هاروارد تدریس می کرد، پژوهشی تاریخی درباره "مراحل اخلاقی" انجام داد که به "نظریه مراحل رشد اخلاقی کلبرگ" معروف شد.

روش اصلی او تعریف کردن داستان هایی با موقعیت های متناقض بود تا افراد در مقام قضاوت قرار گیرند. معروف ترین داستان او این بود:

" همسر مردی به نام "هاینز" دچار بیماری سرطان و در شرف مرگ است. داروساز شهر داروی سرطان او را ساخته است ولی به بهای 2000 دلار می فروشد که 10 برابر قیمت تمام شده است. هاینز فقط توانسته 1000 دلار جور کند. مرد داروساز اما حاضر به فروش دارو به قیمت 1000 دلار نیست و در نهایت هاینز مجبور می شود با شکستن در مغازه داروساز، دارو را بدزدد.
آیا او چنین حقی داشت؟ "

کلبرگ این داستان ها را با افرادی در سنین محتلف مطرح و جواب ها و استدلال های آنان را سطح بندی می کرد و در نهایت به 3 سطح و 6 مرحله رشد اخلاقی رسید.



  ابتدا به طور مختصر با این نظریه آشنا می شویم و سپس به کاربرد آن می رسیم.   کلبرگ برای رشد اخلاقی 3 سطح قائل است و هر سطح دو مرحله دارد:

سطح اول: اخلاق پیش قراردادی (زیر 10 سال)

مرحله 1) اطاعت بر مبنای تنبیه

کودکان، فکر می کنند اگر برای کاری مجازات تعیین شده باشد، حتماً آن کار بد است.
آنها کارها را بر اساس این که مجازات به دنبال دارد یا خیر، قضاوت می کنند. از نظر آنها، قوانین و مقررات توسط صاحبان قدرت تدوین شده و باید از آن اطاعت کرد و الا مجازات می شوند.

در این مرحله، کودک به نیت افراد کاری ندارد و فقط بر مبنای نگاه کمّی قضاوت می کند. بنابراین اگر از او بپرسند کودکی برای کمک به برادرش دوید و پایش به 10 گلدان خورد و آنها را شکست و کودکی برای برداشتن شکلات برادرش یک گلدان را شکست، کدام یک کار بدی کرد؟ می گویند اولی، چون 10 تا گلدان شکست.

مرحله 2) اطاعت برای کسب پاداش

کودکان، به این باور رسیده اند که ممکن است برای کاری مجازات تعیین شده باشد ولی بر مبنای منافع فردی و فرار از مجازات، می توان آن کار را انجام داد چون الزاماً هر کار مستوجب مجازات، کار بدی نیست. بنابراین  می شود علائق شخصی را نیز با دور زدن مجازات ها دنبال کرد.  کودکان در این مرحله برای کسب پاداش دست به کارهایی می زنند.

سطح دوم: اخلاق قراردادی ( 10 تا 13 سال)

مرحله 3) تمایل به تحسین از سوی دیگران

کودکان و سپس نوجوانان در این مرحله، به مرتبه بالاتری از شناخت رسیده اند. رفتار اصلی آنها به واسطه ترس از مجازات یا طمع پاداش ملموس نیست بلکه بر این باورند که باید طبق انتظارات خانواده و جامعه رفتار کنند تا مورد تأیید و احترام قرار گیرند (تمایل به این که پسر خوب یا دختر خوب شناخته شوند).

مرحله 4) تمایل به حفظ نظم و مقررات اجتماعی

انسان در این مرحله باز هم رشد فکری دارد و فقط در اندیشه خود نیست بلکه چون در بدو ورود به جامعه قرار دارد، نظم و مقررات اجتماعی برایش اهمیت دارد و می کوشد آن را محترم بداند. مثلاً در پاسخ به این که آیا "هاینز" حق داشته دارو را بدزدد می گوید: درست است که جان همسرش در خطر بوده ولی اگر قرار باشد هر کسی با توجیهات خود دست به عمل خلاف بزند، سنگ روی سنگ بند نمی شود.

سطح سوم: اخلاق فرا قراردادی (از 13 سالگی به بعد)

مرحله 5) تطابق قرارداد اجتماعی و حقوق فردی

باز هم رشد و بلوغ فکری، فرد را به مرحله بالاتری از اخلاق می رساند. فرد در این مرحله هر چند قانون و نظم اجتماعی را اصولاً محترم می شمارد ولی در می یابد که بین برخی "مقررات و هنجارها" و "عدالت و حقوق افراد" تعارض وجود دارد. لذا هر چه نام قانون داشته باشد، الزاماً خوب نیست و می توان آن را تغییر داد. اینجاست که مفاهیمی مانند دموکراسی، عدالت، حقوق انسان ها و ... زاده می شود.
بنابراین فردی که در مرحله 4 رشد اخلاقی پاسخ فوق را درباره کار "هاینز" انجام داده بود، در اینجا می گوید: بین قانون و اخلاق تعارض ایجاد شده است و بایستی به گونه ای آن را حل و فصل کرد، بنابراین بهتر است قاضی جانب اخلاق را بگیرد و در مجازات هاینز تخفیف دهد.

مرحله 6) پایبندی به وجدان فردی

این مرحله، عالی ترین مرتبه رشد اخلاقی یک انسان است. او در این مرحله، فراتر از قوانین و مجازات و پاداش و حقوق فردی و اجتماعی، بر مبنای وجدان انسانی اش عمل می کند. حتی اگر در جایی قانون او را ملزم به دادن حقی نکند ولی او وجداناً بداند که باید حقی را بدهد، می دهد.

چند نکته کاربردی

الف - گروه های سنی که در نظریه مراحل رشد اخلاقی کلبرگ آمده اند، تقریبی اند.

ب - این گونه نیست که اگر فردی در سن 11 سالگی است، پس الزاماً در سطح دوم قرار دارد. ممکن است افرادی زودتر به مراحل بالاتر برسند یا دیرتر.

ج - نکته اساسی این است که بسیاری از افراد در مراحل مختلف رشد اخلاقی متوقف می شوند و ممکن است فردی 40 ساله باشد ولی در همان سطح اول باقی بماند.
افرادی که در رفتارهایشان صرفاً سود مالی، موقعیت بالاتر شغلی  و پاداش شخصی را در نظر می گیرند، حتی اگر 70 ساله هم باشند در مرحله اول و همسطح با کودکان زیر 10 سال رشد اخلاقی دارند.
کارمندی که نگاه سختگیرانه ای به قانون و آیین نامه ها دارد و موقعیت خاص یک ارباب رجوع که زندگی اش در خطر است را درک نمی کند و کوچک ترین انعطافی نشان نمی دهد، در مرحله دوم قرار دارد.

بنابر این در دوستی، معامله، ازدواج و هر گونه معاشرت با هر فردی، باید بررسی کرد که او در کدام مرحله رشد اخلاقی قرار دارد؟ هر چه در مراحل بالاتر باشد، می توان بیشتر روی او حساب کرد.
همچنین می توانیم با این نظریه، خود را مدام بسنجیم که در کدام مرحله اخلاقی قرار داریم و آیا مسیر را درست می رویم؟
این مهم ترین درسی است که می توان از نظریه مراحل رشد اخلاقی کلبرگ گرفت.

د - در تربیت فرزند نیز می توان از این نظریه استفاده کرد:
 * با دانستن این نظریه و تطبیق  آن با سن کودک یا نوجوان می توان رفتارهای او را "تحلیل" و رفتار خود با فرزند را "تنظیم" کرد.
 * با دانستن نقشه راه، به فرزندمان کمک کنیم مراحل رشد اخلاقی را به خوبی طی کند.

ه - جوامع بر اساس این که اکثر مردم شان در کدام مرحله از رشد اخلاقی قرار دارند، درجات متفاوتی از خوشبختی را تجربه می کنند. لینک کوتاه: asriran.com/003H5k

عضویت در کانال تلگرام خبربان

منبع: عصر ایران

کلیدواژه: بر مبنای

درخواست حذف خبر:

«خبربان» یک خبرخوان هوشمند و خودکار است و این خبر را به‌طور اتوماتیک از وبسایت www.asriran.com دریافت کرده‌است، لذا منبع این خبر، وبسایت «عصر ایران» بوده و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه درخواست حذف این خبر را دارید، کد ۳۱۶۷۸۰۹۹ را به همراه موضوع به شماره ۱۰۰۰۱۰۰۲۲۱۰۰ پیامک فرمایید. لطفاً در صورتی‌که در مورد این خبر، نظر یا سئوالی دارید، با منبع خبر (اینجا) ارتباط برقرار نمایید.

با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

رؤیاهای تاجزاده یا دوراهی لاریجانی– جهانگیری؟

لاریجانی: مساله امروز ایران با سوپرمن بازی قابل حل نیست /عده‌ای با صدای بلند، اداره‌ی کشور را از مسیر عقلانیت خارج کردند

چه کسانی نامزد انتخابات ریاست جمهوری شده‌اند؟

آخرین روز ثبت‌نام داوطلبان انتخابات ریاست جمهوری| رییسی و جهانگیری آمدند

کمالوند : تصمیمم برای استعفا قطعی است/ به استقلال برنمی‌گردم

خبر بعدی:

راه روبرو شدن با عذاب وجدان چیست؟

به گزارش گروه وبگردی باشگاه خبرنگاران جوان،  امروز ما در شرایطی قرار داریم که بار‌ها مجبوریم از اصول و ارزش‌های خود عدول کنیم و کوتاه بیاییم. این برای افرادی که پایبندی به اصول و ارزش‌های زندگی، معنا آفرین بوده، به شدت دشوار و آسیب‌زننده است، اما قدرت زندگی جاری، ما را وا می‌دارد به ناگزیر، از خط قرمز‌های خود عدول کنیم!

آدم دنیای مدرن امروز با دور شدن از قواعد دینی در زندگی روزانه دیگر نمی‌تواند احساساتی مثل گناه را تبیین کند در حالی که این احساسات وجود دارند و در نبود توصیف و تبیینی برای آن آدمی را دچار دلهره می‌کنند.

پریشانی اخلاقی یا همان عذاب وجدان زمانی اتفاق می‌افتد که جامعه یا شرایط زندگی شما را مجبور به انجام کار‌هایی می‌کند که مغایر خواسته‌ها یا ارزش‌های شما است. هرچند بسیاری از مردم درد ناشی از این تجربیات را درک نمی‌کنند.

عذاب وجدان در زندگی حرفه‌ای و روزمره

شما هم احتمالاً در مقطعی از زندگی خود دچار عذاب وجدان شده‌اید. عذاب وجدان زمانی رخ می‌دهد که شما کاری را خلاف ارزش‌های خود انجام می‌دهید. این معمای همیشگی بین وظیفه و آرزو است، بین آن‌چه قلب می‌گوید در مقابل آن‌چه شرایط بیرونی به شما تحمیل می‌کند.

هزاران نمونه از این شرایط وجود دارند. از جمله در دو سال اخیر و همه‌گیری کرونا، پزشکان، پرستاران و کادر درمان، شرایط نامناسبی را تجربه می‌کنند که در آن نمی‌توانند به میل خود به بیماران رسیدگی کنند یا افرادی که نمی‌توانند از نزدیکان خود که به کرونا دچار شده‌اند، عیادت و پرستاری کنند یا در مراسم خاکسپاری آنان حاضر شوند.

این‌ها دم دست‌ترین موقعیت‌هایی است که ما در آن دچار عذاب وجدان یا پریشانی اخلاقی می‌شویم. نمونه دیگر، فرزندانی که به رغم میل خود مجبورند والدینی که آلزایمر دارند یا نیاز به این‌که کسی به‌طور مداوم مراقب آن‌ها باشد، به خانه سالمندان ببرند، چون امکانات و وقت لازم برای رسیدگی به آنان را در منزل ندارند یا والدینی که کودک نوزاد خود را به مهد کودک می‌سپارند، چون نیاز معیشتی و شغلی به آن‌ها اجازه نمی‌دهد که تمام وقت از کودک دلبند خود مراقبت کنند.

مردم در این مثال‌ها دردی را تجربه می‌کنند که ناشی از تناقض امور روزانه با وجدان، احساسات و ارزش‌های مورد اعتقاد آنان است.

عذاب وجدان چیست و چرا انسان آن را تجربه می‌کند؟

اصطلاح پریشانی اخلاقی (moral distress) نخستین‌بار، سال ۱۹۸۴ پدید آمد، ظاهراً اندرو جامتون فیلسوف، آن را ابداع کرد. شاید به این دلیل که می‌خواست پدیده‌ای رایج در جامعه را توصیف کند. همان‌طور که او توضیح داد، بشریت امروز به جایی رسیده است که مرز‌های بنیادی اصول و تکالیف اخلاقی را به چالش می‌کشد.

مردم، امروز بیش از هر چه، این واقعیت را به دلیل ساختار بازار کار تجربه می‌کنند. آن‌ها به ندرت می‌توانند میان زندگی خانوادگی/عاطفی و شغلی، سازش و تطبیق ایجاد کنند و این باعث پریشانی اخلاقی یا عذاب وجدان می‌شود.

چه کسی دوست ندارد زمان بیشتری را با همسر خود بگذراند یا ساعت‌های بیشتری را با فرزندان خود سپری کند؟ اما کمبود برنامه‌ها و خط مشی‌های جایگزین، مانع قابل توجه انجام این کار است.

پر بیراه نیست اگر به این نکته اشاره کنیم که شرایط زندگی در جوامع فعلی، این پدیده را بیش از هر زمان دیگری متداول کرده است.

کادر درمان بیمارستان‌ها روزانه در برابر ازدحام بیش از حد مبتلایان به کرونا و ناگزیری انتخاب از میان آنان برای بستری شدن یا بهره‌گیری از دستگاه تنفس یا تخت سی سی یو دچار عذاب وجدان می‌شوند. مغازه داران، کارمندان بانک ها، شرکت‌ها، کارگران و همه افرادی که روزانه با مراجعانی روبرو هستند نیز باید مرتباً با شرایط ناراحت کننده اخلاقی روبرو شوند.

در سطوح دیگر؛ روزنامه نگاران و خبرنگارانی که به ناچار باید به خودسانسوری یا سانسور رسمی در برابر قدرت قاهره تن دردهند نیز عذاب وجدان‌هایی جانسوز را تجربه می‌کنند.

کارخانه‌داری که به خاطر شرایط اقتصادی مجبور است کارگران خود را بعد از سال‌ها اخراج کند؛ کارمندی که فساد رئیس خود را می‌بیند، اما به خاطر کار خود دم نمی‌زند یا قاضی دادگاهی که ناگزیر به دادن حکمی ناحق به خاطر مدارک ساختگی کارشناسان یا وکلا می‌شود، پیمانکاری که به خاطر دریافت بودجه خود رشوه می‌دهد و کارمند جزیی که برای تأمین اجاره خانه خود از صندوق اداره پول می‌دزدد؛ این‌ها همه عذاب وجدان دارند.

چنین شرایطی، نوعی واقعیت روانشناختی است که مدیریت آن برای بسیاری از افراد دشوار است و بسیاری جهت رهایی از آن به ناهنجاری‌ها روی می‌آورند.

بیشتر بخوانید

وسواس فکر "عذاب وجدان"/ از انجام این 8 کار عذاب وجدان نداشته باشید!

چرا برای پریشانی اخلاقی آماده نیستیم؟

عذاب وجدان، زمانی گریبان انسان را می‌گیرد که شما اشتباه بودن رفتاری را تشخیص می‌دهید، اما نمی‌توانید به آن‌چه معتقدید درست است، عمل کنید. در حقیقت، عذاب وجدان، واکنش اخلاقی شما به رفتاری خاص است که بر خلاف اصول اخلاقی خود انجام داده‌اید.

مغز، به‌طور طبیعی، تهدید‌ها یا موقعیت‌های خطرناک را تشخیص می‌دهد و بر اساس آن‌ها عمل می‌کند. می‌توانید بجنگید (پاسخ دهید) یا فرار کنید (برای زنده ماندن فرار کنید). با این حال، وقتی مغز شما تشخیص می‌دهد چیزی درست نیست و از شما می‌خواهد که عمل نکنید، اما شما به دلایل بیرونی مجبور به انجام آن عمل هستید، استرس (دلهره) و ناراحتی عاطفی در بدن شما فعال می‌شود.

به‌عنوان مثال، در چنین شرایطی، ملاقات سالمندان در آسایشگاه‌ها، ممکن است باعث صدمه دیدن آن‌ها شود و هر چند با احساسات ما منافات دارد، اما روشن است که انجام چنین اقدامی از سلامت آن‌ها محافظت نمی‌کند. با این حال، دچار عذاب وجدان می‌شویم. دلیل آن این است که ارتباط نداشتن عاطفی و اجتماعی با بزرگان خانواده برای آن‌ها ویرانگر است.

راه حل، پرورش تاب‌‎آوری اخلاقی است

سندیا هیلتون، استاد پرستاری و اطفال در دانشگاه جان هاپکینز و متخصص دانشگاهی در زمینه اخلاق بالینی است. او اصطلاح به‌یادماندنی ابداع کرد که ارزش دارد آن را ملکه ذهن خود کنیم: انعطاف‌پذیری اخلاقی.

هدف از انعطاف‌پذیری اخلاقی، بهبود و مدیریت درد ناشی از چالش‌های اخلاقی است که روزانه تجربه می‌کنید. بنابر این، در مواجهه با شرایطی که دچار عذاب وجدان می‌شوید، موارد زیر را در نظر بگیرید:

• شما نمی‌توانید شرایط بیرونی خود را کنترل کنید، اما می‌توانید احساسات خود را کنترل کنید.

• نمی‌توانید احساسات خود را در شرایط پریشانی اخلاقی پنهان کنید یا کنار بگذارید. باید آن‌ها را بپذیرید، آزاد کنید، مدیریت کنید و با دیگران به اشتراک بگذارید تا به این وسیله بتوانید آن‌ها را ملموس و کنترل کنید.

• سعی کنید خود را به خاطر اقداماتی که ممکن است با ارزش‌های شما همسو نباشند، مجازات و قضاوت نکنید. زندگی گسترده است و شما نمی‌توانید بر آن‌چه پیرامون شما است، کنترل کامل داشته باشید. زمان‌هایی وجود دارند که بهترین گزینه، منصفانه‌ترین نیست. با این حال، با توجه به شرایط، ضروری است.

• واقعیت تجربه عذاب وجدان، به سادگی، نشانه این است که ارزش‌ها و اصول شما هنوز سالم هستند.

• به اشتراک گذاشتن دردی که تجربه کرده‌اید با دیگران نیز ضروری است. این کار را می‌توانید با ایجاد گروه‌های پشتیبانی انجام دهید، زیرا صحبت با دوستان و خانواده می‌تواند به شما کمک کند تا با ناراحتی‌های اخلاقی، کنار بیایید.

سخن پایانی

نکته پایانی این‌که مهم است به هر چالشی که با آن روبرو هستید، معنا بدهید. بسیاری از کار‌هایی که انجام می‌دهید، حتی در دنیای پر از هرج و مرج امروز، معنادار هستند. شاید لازم باشد امروز جهت یافتن آن تلاش کنید، اما فردا بدون شک آن را بهتر خواهید فهمید.

منبع:خبرگزاری صدا وسیما

انتهای پیام/

 

دیگر خبرها

  • اظهارات سلطانی‌فر درباره حضورش در مجلس در خصوص واگذاری سرخابی‌ها
  • سلطانی‌فر: مراحل نهایی خصوصی‌سازی سرخابی‌ها طی می‌شود/ به سؤالات نمایندگان در کمسیسیوم اصل ۹۰ پاسخ دادم
  • فناوری و نو آوری کشور جدا از سیستم اقتصادی است
  • مراحل توقیف اموال شوهر برای مطالبه مهریه چیست؟
  • لزوم تشکیل هیئت منصفه انتخاباتی/ برخی از نامزدها اخلاق را رعایت نمی‌کنند
  • لزوم تشکیل هیئت منصفه های انتخاباتی برای جلوگیری از بد اخلاقی ها
  • مربی استقلال: در طول تاریخ از نظر اخلاقی با همه باشگاه‌ها متفاوت بوده‌ایم
  • خصوصی سازی استقلال و پرسپولیس در مراحل نهایی است
  • مهرواره«محله همدل» تا ۲۰ خردادماه تمدید شد
  • بیان شأن نزول آیه ۵ سوره روم و آیه ۳۵ سوره آل عمران در برنامه «ظهور آیه‌ها»
  • ربیعی: رژیم صهیونیستی با یک رسوایی اخلاقی و راهبردی رو به روست
  • شاهنامه، سند تاريخي و فرهنگي يک ملت
  • خانواده های معزز شهدا سرمایه های ارزشمند نظام اسلامی هستند و احترام به مقام آنها وظیفه اخلاقی و ملی ما است.
  • توانایی باورنکردنی بیمار اوتیسمی در وارونه صحبت کردن!
  • اهمیت ارتقای اخلاق در امر آموزش
  • کلام نیکو از ارزش ها و مکارم اخلاقی است/ زبان انسان را به وادی خیر یا شر هدایت می کند
  • مراقبت زندانی پس از آزادی اهمیت بسیار بالایی دارد
  • خانواده زندانیان باید مورد حمایت روانی، مالی و اخلاقی قرار گیرند
  • مراحل پایانی ساخت کلینیک درمانی سگ‌های بدون صاحب آرادکوه