لیلا عسگری با بیان این‌که نام‌ها و مفاهیمی در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی یافت می‌شود که در متون مکتوب، سخنی از آن‌ها نیست، می‌گوید زبان‌​ها و گویش‌​های ایرانی همانند موزه گسترده‌ای هستند که به جای اشیاء مادی، آواهای زنده‌ای را در قالب نام و کلام به نمایش می‌گذارند.

این عضو هیئت علمی گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و پژوهشگر در پاسخ مکتوب به پرسش ایسنا درخصوص اهمیت و ضرورت حفظ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی آورده است: «بارها و بارها درباره اهمیت گویش‌شناسی گفته و نوشته شده است.

بیشترین تاکید نیز بر گردآوری گویش‌ها بوده و هست. اما آیا فقط صرف گردآوری گویش‌هاست که اهمیت دارد؟ (هر چند هنوز این امر هم به‌طور کامل میسر نشده). مشخصا پاسخ منفی است. تنها زمانی می‌توان از این منابع غنی سود برد که به شکلی علمی و درست از آن‌ها استفاده کرد. بویژه در ایران که گستره‌ای از اقوام با زبان‌ها و گویش‌های گوناگون گرد هم آمده‌اند، گنجیه ارزشمندی را در اختیار می‌گذارند که به مدد آن می‌توان زوایای تاریک زبانی و فرهنگی و تاریخی را روشن کرد.

زبان‌​ها و گویش‌​های ایرانی همانند موزه گسترده‌ای هستند که به جای اشیاء مادی، آواهای زنده‌ای را در قالب نام و کلام به نمایش می‌گذارند؛ انبوهی از نمادها، باور​ها و اعتقاداتی که روزگاری بر اقوامی که در این سرزمین​‌ها به سر می‌​بردند، تسلط داشته و از اهمیت و یا احترام بسیاری برخوردار بوده‌ و تا به امروز حفظ ​شده است. برای آشکار شدن و شناخت گنجینه نهفته پس ‌پشت واژه‌ها که بیانگر فرهنگ بشری هستند و انتقال‌دهنده مفاهیم خاص، نیاز به پژوهش​‌های نو و نگرشی متفاوت به زبان‌ها و گویش‌​ها ضروری است. همان‌گونه که در تاریخ ایران، زمانی که تخت جمشید کشف و شناسایی شد، اهمیت آن در تاریخ ایرانیان روشن شد. پیش از آن، از این سازه گسترده در منابع تاریخی به ندرت نام برده شده و یا آن را به نام تخت سلیمان معرفی کرده‌اند، بدون هیچ اشاره‌ای به گذشته آن.

گویش‌ها منابع شفاهی هستند که گاه عناصری را در خود نگه داشته‌اند که از منابعی مانند اوستا و دیگر متن‌های مکتوب دوره باستان نیز کهن‌ترند. بعد از کشف و خواندن اوستا، بخش گسترده‌ای از تاریخ ما روشن شد. اما اهمیت اوستا به دست پژوهشگرانی مانند نیبرگ، ایران‌شناس سوئدی، بسیار ارزشمندتر شد که توانست با استفاده از مفاهیم و واژه‌های اوستایی، دین‌های ایران باستان را بازسازی کند؛ و بسیاری از مطالب درباره این ادیان را از درون تاریکی بیرون بکشد.

زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نیز این توانایی شگفت‌انگیز حفظ واژه‌های کهن را دارند و نام‌ها و مفاهیمی در آن‌ها یافت می‌شود که در متون مکتوب سخنی از آن‌ها نیست.

برای روشن‌تر شدن موضوع مثالی می‌زنم؛ «چموش» واژه‌ای است که در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی به کار می‌بریم و ریشه‌ و خاستگاه آن برای ما روشن نیست. در فرهنگ‌های فارسی، این کلمه صفت به معنی اسب لگدزن ثبت شده است. اما در زبان‌ و گویش‌های شفاهی ایران، حتی فارسی، به معنی آدم سرکش، نافرمان و مغرور به کار برده می‌شود. یک تحقیق نشان می‌دهد که این لفظ با نام ‌خدای موآب که در عهد عتیق از او نام برده شده، مربوط است. در کتاب مقدس، این قوم به گستاخی، تکبر و غرور شناخته شده بودند. و یَهُوه آن‌ها را قوم چموش (مهارکننده) خطاب کرده است. چموش بدون هیچ آگاهی و نشانی از پیوند با نام‌ خدای چموش در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی رایج است، این واژه حامل همان مفهوم غرور و گستاخی قوم موآب یا قوم پرستنده خدای چموش، یعنی قومی غیرایرانی است که به صورت نوعی دشنام یا سرزنش در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی زنده مانده است. بنابراین به احتمال بسیار، نام این خدا در باورها و اعتقادات اقوام کهن ایرانی دارای کاربرد خاصی بوده،  که بر اثر گذشت زمان، از معنای اولیه و اصلی خود جدا شده است.

در این پژوهش، مهم‌​ترین و تنها منبعی که به کشف مفهوم این پیوند و بازشناخت این واژه یاری رساند، گنجینه کهن‌واژه​‌های زبان‌​ها و گویش​‌های ایرانی بود. این اتفاق که واژه‌ای تقریبا با کمترین تحول و تغییری آوایی، در زبان حفظ شده باشد، بسیار نادر است و نشان می‌دهد که زبان‌ها و گویش‌ها از چه توانایی بالایی برای حفظ واژه‌های کهن پیشینیان ما برخوردارند، که البته بدون تحقیق و بررسی، امکان دستیابی بدان‌ها هیچ‌گاه میسر نخواهد شد.

با پیشرفت تکنولوژی و برنامه‌نویسی رایانه‌ای، امکان گسترده‌تری برای استفاده از واژه‌های گویشی برای غنی‌تر ساختن زبان فارسی و واژه‌گزینی نیز وجود دارد که این امر نیز نیازمند دانش کسانی است که در این حوزه کار می‌کنند تا بتوانند از این گنجینه‌ها، به نفع واژه‌گزینی استفاده کنند.»

انتهای پیام

عضویت در کانال تلگرام خبربان

منبع: ایسنا

کلیدواژه: گویش های ایرانی فراموشی گویش ها زبان ها و گویش های ایرانی واژه ها

درخواست حذف خبر:

«خبربان» یک خبرخوان هوشمند و خودکار است و این خبر را به‌طور اتوماتیک از وبسایت www.isna.ir دریافت کرده‌است، لذا منبع این خبر، وبسایت «ایسنا» بوده و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه درخواست حذف این خبر را دارید، کد ۳۲۱۹۵۲۴۵ را به همراه موضوع به شماره ۱۰۰۰۱۰۰۲۲۱۰۰ پیامک فرمایید. لطفاً در صورتی‌که در مورد این خبر، نظر یا سئوالی دارید، با منبع خبر (اینجا) ارتباط برقرار نمایید.

با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

پیش‌بینی آرای نامزدهای ریاست‌جمهوری پس از موج انصراف‌ها

نتایج غیررسمی انتخابات ریاست‌جمهوری؛ مشارکت بالای ۵۰ درصد| پیشتازی رئیسی

کنایه واعظی به نامزدهای پوششی رئیسی

نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری؛ رئیسی با ۱۷ میلیون و ۹۲۶ هزار رای، رئیس‌جمهور شد

اولین پیام ابراهیم رییسی به آمریکا پس از پیروزی در انتخابات 1400

خبر بعدی:

آغاز مرمت باغ هرندی کرمان

به گزارش خبرنگار گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از کرمان، مجتبی شفیعی ،معاون میراث‌فرهنگی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان کرمان گفت: عملیات مرمتی تجدید اندود نمای عمارت‌ها، رنگ‌آمیزی و همچنین آجرفرش باغ هرندی کرمان انجام می‌شود.

معاون میراث‌فرهنگی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان کرمان با اشاره به اینکه مرمت باغ هرندی با بودجه‌ای بیش از ۳ میلیارد ریال در حال انجام است افزود: ساختمان مرکزی باغ هرندی در دو طبقه و در میان این باغ بنا شده است و در حال حاضر در طبقه همکف این ساختمان موزه ساز‌های سنتی و در طبقه فوقانی آن موزه باستان شناسی قرار دارد.

او با بیان اینکه هدف اصلی این موزه آشنا‌کردن بازدیدکنندگان با ساز‌های بومی و سنتی این مرز‌و‌بوم و همسایگان کشور ایران است بیان کرد: از اهداف مهـم موزه باستان شناسی نیز معرفی تمدن‌های کهن منطقه جنوب‌شرق ایران و ارتباط آن‌ها با تمدن‌های همجوار است.

شفیعی با اشاره به اینکه باغ هرندی کرمان که جزو باغ موزه‌های این استان به شمار می‌رود اظهارکرد: این بنای تاریخی که قدمت آن به اواخر دوره قاجاریه و اوایل دوره پهلوی باز می‌گردد در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

انتهای پیام/ی

دیگر خبرها

  • ساخت فاز دوم باغ موزه دفاع مقدس خراسان شمالی آغاز می‌شود
  • فاز دوم باغ موزه دفاع مقدس خراسان شمالی در دستور کار قرار گرفت
  • فاز دوم باغ موزه دفاع مقدس بجنورد دهه فجر افتتاح می‌شود
  • رایگان شدن بازدید از موزه‌های حرم در میلاد امام رضا(ع)
  • لالایی مادران خراسان شمالی در زمره آثار معنوی میراث فرهنگی ثبت می شود
  • رایگان شدن بازدید از موزه‌های حرم امام رضا(ع)
  • نگاهی به اِشکال‌های گفتاری و نوشتاری امروز
  • رونمايي از کتاب نفيس «کليات سعدي» به خط ميرزا علي‌نقي شيرازي
  • سازهایی که ناکوک می‌شود
  • موزه زیارت و اربعین ایجاد شود
  • عملیات مرمتی باغ موزه هرندی کرمان آغاز شد
  • آخرین خبر ها از واکسن های کرونای ایرانی از زبان نمکی
  • آذربایجان دارای موزه مطبوعات شد
  • تبریز دارای موزه مطبوعات شد
  • بچه مسجدی ها با آواهای کریمانه به استقبال میلاد امام مهربانی ها رفتند
  • قرآن به ۱۵۰ زبان و لهجه زنده دنیا ترجمه شده است
  • آخرین وضعیت واکسن های ایرانی از زبان وزیر بهداشت/ ایران از پاییز صادر کننده واکسن کرونا است
  • لقاح ماهی مرکب روی زبان یک زن ۶۳ ساله
  • کتابی درباره بیژن سمندر، از پیشگامان توجه به گویش شیرازی منتشر شد
دیگران می‌خوانند: