با نگاهی کلی و دسته‌بندی این اما و اگرها می‌توان متوجه شد که برخی‌ها احداث ۳۲ باب مغازه روی قبرهای تاریخی در فاز نخست این طرح تجاری و اجرای فازهای بعدی آن را لطمه به میراث فرهنگی به شمار می‌آورند اما از سوی دیگر ذینفعان طرح، اجرای آن در موقوفه‌ای با کاربری تجاری و مسکونی را منطبق بر ضوابط می‌دانند.

نکته قابل تامل اینکه مقبره آقالار یادگاری از دوره زندیه و محوطه آن بر اساس آخرین کاوش‌ها دارای قبرهای مقبره‌ای، سنگی و آجری مربوط به دوره میانی اسلامی و متاخر بوده و مغازه‌ها نیز به وضوح علاوه بر تخریب، موجب دفن شدن دوباره تعدادی زیادی از این قبرهای تاریخی شده است.

حجت‌الاسلام فریدون مطهری، رییس اداره اوقاف و امور خیریه مراغه در این باره می‌گوید: موقوفه گورستان تاریخی آقالار دارای کاربری مسکونی و تجاری بوده و ساخت‌وساز در آن طبق ضوابط قانونی در حال انجام است.

رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مراغه نیز با اذعان بر اینکه ساخت‌وساز در این مکان بدون استعلام از این اداره انجام شده و اقدامات میراث فرهنگی نیز برای توقف عملیات به نتیجه نرسیده است، بیان می‌کند: پروژه پس از یکسال پیگیری‌ حقوقی متوقف شد اما در ادامه یک گروه متشکل از مسوولان استانی و محلی به دلیل ایجاد گره در امور شهری، با تکمیل فاز یک این مجتمع به شرط رعایت برخی ضوابط اعلامی موافقت کردند.

یعقوب طالبی ادامه می‌دهد: با توجه به مقاومت ذینفعان و فروش برخی از مغازه‌ها،  تخریب آنها با دشواری‌هایی روبرو است و بر همین اساس با هماهنگی وزارت میراث فرهنگی و همچنین با حضور جمعی از مسوولان استانی و محلی، ۹ شرط برای تکمیل و فروش مغازه‌های فاز یک تعیین شد.

به گفته وی اجرای حداقل ۶۰ درصد نمای سنتی و اختصاص مغازه‌های ضلع شرقی به فعالیت‌های فرهنگی از جمله شرط‌هایی به شمار می‌رود که رعایت آنها از سوی سرمایه‌گذار این طرح در فاز نخست ضروری بوده و اجرای فازهای بعدی نیز منوط به اعلام نتایج گمانه‌زنی‌ها و کاوش‌های اخیر است.

این در حالی است که طبق ماده ۱۱ قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی کشور، اظهارنظر در کلیه طرح‌های عمرانی جامع و تفصیلی در رابطه با مناطق فرهنگی و تاریخی و موافقت نهایی درباره محوطه‌ها و بافت‌ها و اماکن تاریخی – فرهنگی ارزشمند در موارد مذکور و جلوگیری از هرگونه تخریب آنها بر عهده این نهاد در سطح ملی(وزارت میراث فرهنگی) است.

طبق قانون، مسوولان استانی و محلی نمی‌توانند در خصوص ادامه عملیات این طرح عمرانی اظهارنظر کنند و در این خصوص باید به نظر وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری توجه شود و حتی تداوم کاوش‌ها و اظهارنظر قطعی در خصوص عرصه و حریم آثار فرهنگی و محوطه‌های تاریخی تنها از طریق اعلام‌نظر پژوهشگاه و وزارت میراث فرهنگی کشور واجد ارزش است.

آیا شهرداری مراغه در صدور پروانه خطا کرده است؟

رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مراغه ادعا می‌کند که شهرداری پیش از این پروانه این ساخت‌وساز را بدون استعلام از میراث فرهنگی صادر کرده اما «شهرام مروتی» شهردار جدید مراغه می‌گوید گورستان آقالار بر اساس اسناد جزو بافت تاریخی مراغه نیست و شهردار وقت طبق ضوابط برای صدور پروانه نیازی به استعلام از میراث فرهنگی نداشته است.

از سوی دیگر برخی از کارشناسان میراث فرهنگی می‌گویند که آثار و بقایای تدفینی و معماری پی، کف و اطراف مغازه‌های تازه ایجادشده نشان می‌دهد که فاز نخست این طرح تجاری در حریم درجه یک اثر ملی گنبد سرخ در حال احداث است و بر همین اساس حتی اگرهم صدور پروانه ساخت به دلیل کاربری تجاری و مسکونی این موقوفه به استعلام از میراث فرهنگی نیاز نداشته، نزدیک بودن آن به گنبد سرخ و تهدید حریم منظر آن، لزوم استعلام قبل از صدور پروانه را به روشنی نشان می‌دهد.  

یک مدرس دانشگاه در حوزه‌های معماری و حفاظت و مرمت آثار باستانی می‌گوید: اگرچه تعیین دقیق حریم و عرصه گنبد سرخ به دلیل انجام نشدن گمانه‌زنی‌های اکتشافی باستانی‌شناسی می‌تواند جای بسی درنگ و قابل بحث باشد اما آثار و بقایای تدفینی و معماری پی، کف و اطراف مغازه‌های تازه ایجاد شده نشان می‌دهد که فاز نخست این طرح تجاری در حریم درجه یک گنبد سرخ در حال احداث بوده و تعداد زیادی از قبور شاخص را تخریب و نیز بسیاری را برای همیشه مدفون می‌کند.

«بابک نیلوفری» ادامه می‌دهد: وجود قبرهای تاریخی در گستره به‌هم پیوسته در فضاهای شکل‌گیری مغازه‌ها هم در زمان حاضر و هم در نقشه هوایی سال ۱۳۴۸ به روشنی مشخص است.

به گفته وی که دانش‌آموخته باستان‌شناسی دانشگاه تهران است، اهمیت این محوطه با تاسف، برای بسیاری از افراد و حتی صاحب‌نظران جامعه مشخص نیست.

وی ادامه می‌دهد: اگر در سایه تداوم گمانه‌زنی‌ها و کاوش‌های گسترده باستان‌شناسی به احتمال قریب به یقین ثابت شود که قبور در محوطه گنبد سرخ تا گستره چند هکتاری و مقبره آقالار متعلق به دوره‌های ایجاد گنبد و از دوره «احمدیلی» تا دوره زندیه است، نه تنها برگ زرینی بر یافته‌های جدید صفحه‌های مبهم تاریخ آن دوران کمتر شناخته‌شده در سطح بین‌المللی اضافه می‌شود، بلکه قابلیت تبدیل محوطه به مهمترین سایت موزه تدفینی جهان اسلام ایجاد خواهد شد.

ثبت جهانی گنبد سرخ در هاله‌ای از ابهام قرار می‌گیرد؟

یکی دیگر از موارد قابل تامل که از سوی برخی از کارشناسان مطرح می‌شود، قرار گرفتن گنبد سرخ به عنوان یک اثر ملی در نزدیکی گورستان تاریخی آقالار و ارتفاع نزدیک به پنج متری مغازه‌های فاز نخست این مجتمع تجاری است که به حریم منظر یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخی - هنری در بخش تلفیق آجر و کاشی دوره اسلامی در سطح جهان تجاوز می‌کند.

«عبدالرحمن وهاب‌زاده»، باستان‌شناس و مرمت‌گر با سابقه میراث فرهنگی که بیش از ۴۵ سال تجربه فعالیت در این عرصه را داراست، می‌گوید: احداث این مغازه‌ها و ساخت‌وسازهای پیشین در گورستان آقالار ممکن است مانعی پیش‌روی ثبت جهانی گنبد سرخ باشد.

وی می افزاید: مراغه از قرن چهارم هجری پایتخت و قبل از آن هم سکونتگاهی مهم در منطقه بوده و بر همین اساس ممکن است بین گنبد سرخ و گورستان تاریخی آقالار ارتباط تاریخی وجود داشته باشد.

مدیرکل اسبق میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان‌شرقی گورستان آقالار را سرمایه‌ای برای آیندگان عنوان و اضافه کرد: نباید به سادگی اجازه ساخت‌وساز در این گورستان داده شود به ویژه در زمین‌هایی که در تملک دولت قرار دارد.

به گفته «وهاب‌زاده» ارتفاع مغازه‌های احداث شده نیز باید حداکثر سه متر باشد و مسئولان استانی بدون استعلام از وزارت میراث فرهنگی نمی‌توانند در مورد تخریب و تکمیل مغازه‌های نیمه‌کاره این طرح اظهارنظر کنند.

«طالبی» رئیس اداره میراث فرهنگی مراغه نیز می‌گوید: با توجه به اینکه گنبدهای مراغه قابلیت ثبت در فهرست میراث جهانی را دارد، هر اقدامی در مسیر خلاف هویت تاریخی و معماری این آثار، ثبت آنها را در این فهرست تهدید می‌کند.  

گنبد سرخ در ردیف شاهکارهای معماری جهان

گنبد سرخ مراغه نخستین بنای تاریخی ساخته‌شده به سبک آذری در ایران به شمار می‌رود که حدود ۹۵۰ سال پیش و در دوره سلجوقیان بنا شد.

به گفته رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مراغه، بنای گنبد سرخ مراغه در سال ۵۴۶ هجری قمری در دوره حکومت طایفه احمدیلیان ساخته شد.

«طالبی» می‌گوید: این بنای تاریخی آغاز معماری سبک آذری و پایان سبک رازی در ایران محسوب می‌شود و در آن برای نخستین بار از کاشی برای تزیین بنا استفاده شد؛ همچنین تزئین سردر گنبد با کاشی فیروزه‌ای از زیبایی‌های منحصربفرد این بناست.

وی ادامه می‌دهد: گنبد سرخ به صورت مربعی‌شکل و در ۲ طبقه ساخته شده و متشکل از سردابه و اتاق اصلی است که بر روی سکوی سنگی قرار دارد؛ کتیبه ضلع شمالی این گنبد نشانگر اسم و القاب بانی گنبد و تاریخ احداث بناست و در کتیبه ضلع شرقی و جنوبی آن هم آیات قرآنی و در ضلع غربی آن نام سازنده بنا وجود دارد.

«اریک شوردر» شرق‌شناس آلمانی نیز گنبد سرخ را شاهکار معماری جهان از نظر آجرکاری معرفی می‌کند؛ اثری که در ردیف نخستین بناهای باستانی کشور و در ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۱۳۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

گورستان آقالار پیش از این باید در ردیف آثار ملی قرار می‌گرفت

اکبر تقی‌زاده، مدیرکل اسبق میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری آذربایجان‌شرقی نیز می‌گوید: گورستان آقالار پیش از این باید در ردیف آثار ملی قرار می‌گرفت و وجود قبرهای مربوط به دوره میانی اسلامی و متاخر نیز اهمیت آن را به خوبی نشان می‌دهد.  

وی اضافه می‌کند: هرگونه ساخت‌وساز در گورستان تاریخی آقالار باید طبق ضوابط و با توجه به نقشه حریم گنبد سرخ انجام شود اما رویت قبرهای تاریخی نیز برای جلوگیری از ساخت‌وساز در این گورستان تاریخی کفایت می‌کند.  

اهمیتی که در گورستان تاریخی آقالار مدفون است

گورستان تاریخی آقالار بیشتر با مقبره‌ مستطیلی‌شکل آن شناخته می‌شود که قبرهای برخی از مشاهیر و بزرگان شهر را در خود جای داده است؛  مقبره‌ای که در سال ۱۳۸۱ هجری شمسی به‌دلیل وجود قبرهای مرمرین و بسیار نفیس و پس از انتقال سنگ‌قبرهای ارزشمندی از قبرستان‌های تاریخی شهرستان به این مکان به موزه سنگ‌نگاره‌ها تبدیل شد.  

عمده سنگ‌های این موزه سنگ‌قبرهای گهواره‌ای، صندوقی و تخت، قوچ‌های سنگی و سنگ‌هایی با نقوش تزیینی و هندسی است که یکی از باارزش‌ترین آنها «سنگ صلوات» نام دارد که تاریخ کتابتش نامعلوم است.

اما اینها، همه ماجرای گورستان تاریخی آقالار نیست و بخش قابل توجهی از اهمیت آن را باید در کاوش‌های باستان‌شناسی و در زیر خاک باستانی آن جستجو کرد؛ کاوش‌هایی که ممکن است قابلیت تبدیل محوطه به مهمترین سایت موزه تدفینی جهان اسلام را از زیر خاک بیرون بکشد.

گمانه‌زنی‌ها و کاوش‌های اخیر که با حمایت مالی مجریان این طرح تجاری به مدت یک ماه و با دستور پژوهشگاه میراث فرهنگی انجام شد، در واقع نخستین کاوش در این گورستان به شمار می‌رود که به گفته سرپرست تیم پژوهش به شناسایی تنوع ساختار قبور مربوط به دوره اسلامی منجر شد.  

«سعید ستارنژاد» می‌گوید: نتایج دقیق این فصل از لایه‌نگاری حدود یک هفته بعد منتشر می‌شود اما در این کاوش‌ها به وضوح قبرهای مقبره‌ای، سنگی و آجری مربوط به دوره میانی اسلامی و متاخر کشف شد.

به گزارش ایرنا مراغه دارای هفت گنبد تاریخی بوده که چهار گنبد از آنها در حال حاضر موجود، و بقایای سه گنبد دیگر نیز قابل شناسایی است؛ بر همین اساس برخی‌ها مراغه را به عنوان شهر گنبدها مطرح می‌کنند.

«احمد حمزه‌زاده»  مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان‌شرقی نیز در نیمه دوم سال گذشته از تدوین طرح ثبت جهانی گنبدهای تاریخی مراغه خبر داده بود؛ طرحی که ممکن است در مورد گنبد سرخ به بن‌بست برسد.

برچسب‌ها مراغه میراث فرهنگی ریاست پژوهشکده باستان شناسی

عضویت در کانال تلگرام خبربان

منبع: ایرنا

کلیدواژه: مراغه میراث فرهنگی مراغه میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری وزارت میراث فرهنگی اداره میراث فرهنگی طرح تجاری باستان شناسی ساخت وساز فاز نخست بر همین اساس ادامه می دهد گمانه زنی ها صدور پروانه گنبد سرخ نشان می دهد گنبد سرخ رییس اداره مغازه ها کاوش ها

درخواست حذف خبر:

«خبربان» یک خبرخوان هوشمند و خودکار است و این خبر را به‌طور اتوماتیک از وبسایت www.irna.ir دریافت کرده‌است، لذا منبع این خبر، وبسایت «ایرنا» بوده و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه درخواست حذف این خبر را دارید، کد ۳۲۶۸۴۶۶۳ را به همراه موضوع به شماره ۱۰۰۰۱۰۰۲۲۱۰۰ پیامک فرمایید. لطفاً در صورتی‌که در مورد این خبر، نظر یا سئوالی دارید، با منبع خبر (اینجا) ارتباط برقرار نمایید.

با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

یک چهارم نهایی لیگ قهرمانان آسیا| مراسم قرعه کشی آغاز شد

هر برگه سهام عدالت 409 هزار تومانی چقدر می ارزد؟

آخرین رنگ بندی کرونایی شهر‌های کشور/ تهران از وضعیت قرمز خارج شد

درگذشت وزنه‌بردار طلایی قزاقستان در ۲۵ سالگی

ورزشگاه میزبان پرسپولیس-الهلال مشخص شد

خبر بعدی:

اینقدر فرشید اسماعیلی را بزرگ نکنید/ ۳ جام را باختید؛ استقلال باید از نو شروع کند/ آن توهین به مظلومی را ارتش سرخ هم نمی‌کرد/ برخی خودرایی می‌کنند

خبرورزشی – عبدالصمد مرفاوی ضمن انتقاد از توهین یکی از افراد در فرودگاه به پرویز مظلومی عضو هیات مدیره باشگاه استقلال اظهار داشت: نمی‌دانم چرا پیشکسوتان باشگاه در مقابل این اقدام سکوت کردند، اما این حرکت زننده در شان فوتبال و ورزش کشور نیست. اگر امروز به پرویز مظلومی توهین شود، فردا هم به دیگران توهین می‌کنند. مظلومی بازیکن و مربی باشگاه استقلال بوده و الان عضو هیات مدیره‌ آن است. زمانی که مظلومی برای استقلال گل می‌زد خیلی‌ها هنوز به دنیا نیامده بودند.

وی افزود: انسان نباید تن به هر کاری بدهد. تاریخ استقلال را نگاه کنید تا ببینید چه افرادی در آن بزرگ شده‌اند. آن کسانی که چنین رفتارهای زشتی می‌کنند، از تاریخ استقلال اطلاعی ندارند. کاری که آن به اصطلاح هوادار انجام داد حتی ارتش سرخ هم این کار را نمی‌کرد.

پیشکسوت تیم فوتبال استقلال تأکید کرد: برای کسانی که کورکورانه به بزرگان باشگاه استقلال توهین می‌کنند، متاسف هستم. مکتب پورحیدری، حجازی و… مکتب استقلال است. وقتی فردی به مظلومی توهین می‌کند یعنی به استقلال توهین کرده است. اگر تیم نتیجه نگیرد، مسئولیتش بر عده مدیریت و کادر فنی است، اما نباید به هر دری زد تا به یک شکل خودمان را خالی کنیم. این رفتارها در شأن و شخصیت باشگاه استقلال نیست و فقط باید برایش تاسف خورد.

سرمربی اسبق تیم استقلال با اشاره به اتفاقاتی که این روزها بین مدیریت، بازیکنان و کادر فنی رخ می‌دهد، گفت: مدت‌هاست که در حال رصد شرایط استقلال هستم. نمی‌دانم چه اتفاقی افتاده که اینقدر فرشید اسماعیلی را بزرگ می‌کنند. بزرگ‌تر از فرشید اسماعیلی به استقلال آمده و رفته، اما اتفاقی نیفتاده است. من احترام زیادی برای اسماعیلی از نظر فنی قائل هستم و نوع فوتبال او را می‌پسندم، او برای استقلال زحمت کشیده ولی نباید شرایط به شکلی پیش برود که یک نفر آنقدر بزرگ شود تا در نهایت استقلال ضربه بخورد.

مرفاوی اضافه کرد: همین اتفاقات باعث می‌شود بی‌حرمتی‌هایی صورت بگیرد. هواداران استقلال باید صبور باشند و اجازه بدهند تیم راه خودش را برود. استقلال حتی زمانی که ما نبودیم، وجود داشت و راهش را پیدا کرد. اگر یک عده فکر می‌کنند با بی‌حرمتی و توهین شرایط استقلال درست می‌شود سخت در اشتباه هستند. هواداران استقلال آرامش داشته باشند و اجازه بدهند مدیران باشگاه هر کسی که می‌خواهد باشد کارشان را انجام بدهند.

وی تاکید کرد: یک مدیر در استقلال حضور دارد که جلوی برخی خودرأیی‌ها را گرفته، اما نباید فحاشی و توهین به او صورت بگیرد. من وکیل مدافع کسی در استقلال نیستم،‌ ولی چون خودم در این تیم بودم می‌دانم شرایط چگونه است. یکسری‌ها در استقلال حضور دارند که خودرأیی‌ می‌کنند، در استقلال مدیر و مربی باید مثل خانواده باشند و هر کسی باید کار خودش را انجام بدهد.

پیشکسوت تیم فوتبال استقلال اظهار داشت: لیگ تمام شده، سه جام از دست رفته و حالا باید از نو شروع کرد. مردم باید اجازه بدهند باشگاه برنامه‌ریزی کند تا استقلال به روزهای خوب خودش برگردد. این اتفاق به جز تزریق آرامش ممکن نیست.

دیگر خبرها

  • با بولانی کچالو از غذاهای محبوب کشور افغانستان بیشتر آشنا شوید+ فیلم و تصاویر
  • نقش مدیریت شهری در جلوگیری از ساخت‌وساز‌های غیرمجاز/ شورای شهر و شهرداری باید پاسخگو باشند
  • اجراى دو قطعه جدید از غلامرضا صنعتگر در وصف «حضرت مهدی(عج)»/بازگشت مرحوم علی انصاریان به سينما با «گل سرخ»
  • انجماد بازار مسکن در زمستان ۱۴۰۰ بیشتر می‌شود؟
  • امام جمعه گنبد از طرح‌های دولت و مجلس در مبارزه با فساد تقدیر کرد
  • خبر غیرمنتظره در شهر منچستر/ زیدان سرمربی شیاطین‌سرخ می‌شود
  • آتش زمزم: مرحوم علی انصاریان در «گل سرخ» دل همه شاد می‌کند/فیلم من یک کمدی سالم برای همه سن‌ها است
  • احیای نمادهای ایرانی در آستراخان و مشق‌های ناصرالدین شاه در کاخ گلستان
  • گسترش حضور اسرائیل در دریای سرخ برای مقابله با ایران
  • «میدان سرخ» پربازیگرترین سریال نمایش خانگی
  • زمینه واگذاری ۱۵ مجموعه تاریخی کرمانشاه به بخش خصوصی فراهم شد
  • اتمام ساخت مخزن امن اشیای تاریخی قم
  • قرعه عربستانی علیه سرخ ها | سهمیه تماشاگران پرسپولیس مشخص شد
  • انجماد بازار مسکن در زمستان ۱۴۰۰ بیشتر خواهد شد؟
  • سعید مراغه چیان: استقلال فصل گذشته حفظ می شد، الهلال را شکست می دادیم
  • تخصیص ۱۹ میلیارد تومان برای طرح‌های راه سازی مراغه
  • اما و اگرهای خودکفایی صنعت خراسان رضوی در تامین برق
  • فصل پایانی کاوش‌ها در تپه تاریخی سگزآباد
  • ساخت مخزن امن اشیای تاریخی قم به اتمام رسید
دیگران می‌خوانند: