همین دیروز|گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: داستان بانک ملی ایرانی‌ها از آنجا شروع شد که در سال ۱۲۵۸ شمسی یکی از صرافان بزرگ تهران به ناصرالدین قاجار پیشنهاد داد که برای ایران یک بانک ایرانی تأسیس شود که البته موافقت نشد. گویا ناصرالدین گمان می‌کرد چنین کاری در آن روزگار از عهده ایرانی‌ها برنمی‌آید.

به جایش چند سال بعد یعنی در سال ۱۲۶۷ شمسی امتیاز تأسیس «بانک شاهی» را داد به «بارون جولیوس دو رویتر» بازرگان و سیاستمدار متمول انگلیسی. دلیل این کارش هم اینکه بتواند هروقت خواست از بانک شاهی برای سفر فرنگ وام بگیرد.

روس‌ها هم برای اینکه از قافله امتیازگیری عقب نمانند در سال ۱۲۶۹ شمسی امتیاز تأسیس یک بانک دیگر را گرفتند که به «بانک استقراضی روس» مشهور شد. با این حال حوزه فعالیت بانک شاهی گسترده‌تر بود و حق انحصاری چاپ اسکناس و از آن مهم‌تر تعیین سیاست‌های پولی ایرانِ عهد قاجار در دست این بانک بود و همین بانک دمار از روزگار ایرانی‌ها درآورد.

مردمان ساده دوره قاجار برای نخستین‌بار بود که با پدیده بانک مواجه می‌شدند و البته عموم مردم روی خوش به این‌جور خدمات مالی نشان ندادند؛ چون بانک نزول می‌گرفت که مشکل شرعی دارد و البته که به خارجی‌ها هم اصلا اعتماد نداشتند. اما بازرگانان بزرگ و بعدها کسبه عادی نیز برای انتقال پول چاره‌ای جز همکاری با این بانک‌های نوظهور نداشتند.

نمایی از ساختمان بانک شاهی در اوایل دوره فعالیتش

اقتصاد ایران قبضه شد

انگلیسی‌ها پیش از تأسیس بانک شاهی نیز در ایران اسکناس چاپ می‌کردند. ماجرا این بود که انگلیس با اجازه خودش در میدان توپخانه تهران، شعبه‌ای از یک بانک لندنی فعال در هند را برپا کرده بود که نامش «بانک جدید شرق» بود و اسکنانس هم چاپ می‌کرد برای استفاده در ایران. بعدها که بانک شاهی تأسیس شد ساختمان این بانک را هم خرید و شد یکه‌تاز میدان. جالب اینکه پولی که بانک شاهی با تصویر ناصرالدین قاجار برای ایرانی‌ها در لندن چاپ می‌کرد، حق تنزیل داشت و اگر از شهری به شهر دیگر برده می‌شد، مقداری از ارزش آن کم می‌کردند و بعد به جایش پول نقره رایج می‌دادند.

تصویری از نخستین اسکناس‌های رایج در ایران که توسط انگلیسی‌ها چاپ می‌شد

بانک شاهی پس از مدتی برخلاف توافق اولیه با دربار قاجار، مقر اصلی بانک را به لندن برد و شد بانکی که تابع قوانین بریتانیا بود و این‌طوری توانست هرکاری که می‌خواهد با اقتصاد ایران انجام دهد. نتیجه آنکه اقتصاد ایران قبضه شد و قدرت بانک شاهی آن‌قدر زیاد بود که در ایران مشهور شد که دولت‌ها را ساقط می‌کند؛ کار سختی هم نداشت و هر وقت می‌خواست با تغییر میزان پول در گردش یا نرخ تنزیل قیمت‌ها را بالا می‌برد و نارضایتی ایجاد می‌کرد و شاه قاجار از ترس اعتراض مردم و آشوب عمومی دستور تغییر دولت و تشکیل کابینه جدید را می‌داد.

بانک شاهی تا پایان دوره احمدشاه قاجار در ایران ۲۰ شعبه داشت و ۳۷ میلیون تومان سرمایه مردم و تجار ایرانی دستش بود و صاحب املاک و اراضی وسیعی در ایران شده بود که به‌عنوان ضمانت وام گرفته بود و مصادره کرده بود.

عکس قدیمی از ساختمان بانک ملی در خیابان فردوسی

تأسیس بانک به جای دریافت وام!

وقتی در سال ۱۲۸۵ شمسی، مجلس شورای ملی تصمیم گرفت در ایران بانک ملی تأسیس کند، مردم و به‌ویژه تجار و کسبه خوشحال شدند. ماجرا از این قرار بود که ناصرالملک، وزیر مالیه مظفرالدین قاجار برای رفع مشکلات اقتصادی کشور درخواست کرد تا اجازه یابد از خارجی‌ها وام بگیرد و نمایندگان مجلس مشروطه برآشفتند و به‌ گواهی تاریخ: «نمایندگان ضمن مخالفت، پس از شور و پیگیری... [به‌جای موافقت با دریافت وام خارجی] با تأسیس بانکی که بتواند برای کشور سود داشته و با سپرده‌های مردم به نفع کشور و مردم کار کند، موافقت کردند. خبر تشکیل بانک ملی با سرمایه ۱۵ میلیون تومان و قابل ‌افزایش به ۵۰ میلیون تومان با وجد و شعف عموم ملت روبرو شد».

البته در نهایت، بانک ملی به‌دلیل کمبود بودجه دولت با سرمایه اولیه ۲ میلیون تومان آغاز به کار کرد و ابتدا همین مقدار هم به‌صورت کامل تأمین نشده بود. 

نخستین سری اسکناس‌های بانک ملی از سال ۱۳۱۱ شمسی چاپ و توزیع شد

اولین اسکناس‌های ایرانی

پس از مصوبه مجلس برای تأسیس بانک ملی تا سال‌ها اتفاقی نیفتاد. انگلیس و روسیه تزاری نگذاشتند چنین اتفاقی بیفتد و آن‌قدر نگذاشتند و نگذاشتند که جنگ جهانی اول شد و ایران اشغال شد و کودتا شد و قاجاریه منقرض شد. اگر چه از سال ۱۳۰۰ شمسی دوباره تلاش‌ها برای تشکیل بانک ملی در ایران بالا گرفته بود، ولی باز هم کار به جایی نرسید. تا اینکه سال ۱۳۰۶ شمسی دوباره مجلس، قانون تشکیل بانک ملی را تصویب کرد و یک سال بعد بانک ملی متولد شد. البته بانک ملی اولین بانک ایرانی نبود؛ بانک سپه در سال ۱۳۰۴ شمسی تأسیس شده بود و امور مالی و پرداخت حقوق قشون و نظامیان ایران را برعهده داشت.

چند سال بعد هم ایرانی‌ها بالاخره به آرزویشان برای چاپ پول رسیدند، ولی نه به این آسانی‌ها. چون امتیاز انحصاری چاپ اسکناس تا سال ۱۳۰۹ شمسی همچنان دست بانک شاهی بود، البته بعد این‌طوری شد: «امتیاز حق انحصاری نشر اسکناس به مبلغ ۲۰۰ هزار لیره انگلیس توسط دولت ایران از بانک شاهی خریداری شد و به بانک ملی ایران واگذار گردید و اولین اسکناس بانک ملی در اول فروردین ماه سال ۱۳۱۱ شمسی منتشر شد».

تا ۳ ماه پس از آن هم اسکناس‌های بانک شاهی همچنان معتبر بود و در شعب بانک ملی قابل تعویض بود و بعد برای اولین‌بار در تاریخ معاصر چاپ پول ملی ایران افتاد دست ایرانی‌ها.

خیلی‌ها نمی‌دانند که بانک ملی تا اواخر دهه ۳۰ شمسی و تا پیش از تأسیس بانک مرکزی علاوه‌ بر چاپ اسکناس، عملا امور مربوط به بانک مرکزی را در ایران انجام می‌داد؛ بانک مهمی بود و نماد تحقق رویای ۵۰ ساله ایرانی‌ها برای بانکداری ایرانی و رهایی از دست بانکداران بدنام انگلیسی. 

امروز در تاریخ مناسبت‌های دیگری هم هست

امروز ۹ آذر مصادف با ۳۰ نوامبر میلادی و ۲۴ ربیع‌الثانی هجری قمری در تقویم تاریخ، مناسبت‌های دیگری هم دارد.

ـ درگذشت «سید قاسم انوار» شاعر و عارف ایرانی در سال ۸۳۷ قمری
ـ زادروز «وینستون چرچیل» سیاستمدار مشهور انگلیسی در سال ۱۸۷۴ میلادی
ـ زادروز «مارک تواین» نویسنده آمریکایی در سال ۱۸۳۵ میلادی
ـ درگذشت «فرناندو پسوآ» شاعر و نویسنده پرتغالی در سال ۱۹۳۵ میلادی
ـ زادروز «نصرالله فلسفی» مورخ و نویسنده معاصر در سال ۱۲۸۰ شمسی
ـ روز بزرگداشت «شیخ مفید»

انتهای پیام/

عضویت در کانال تلگرام خبربان

منبع: فارس

کلیدواژه: بانک پول بانک ملی اسکناس سرمایه مجلس شورای ملی بانک شاهی ناصرالدین قاجار میلیون تومان تأسیس بانک ایرانی ها بانک شاهی بانک ملی

درخواست حذف خبر:

«خبربان» یک خبرخوان هوشمند و خودکار است و این خبر را به‌طور اتوماتیک از وبسایت www.farsnews.ir دریافت کرده‌است، لذا منبع این خبر، وبسایت «فارس» بوده و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه درخواست حذف این خبر را دارید، کد ۳۳۸۰۶۶۹۳ را به همراه موضوع به شماره ۱۰۰۰۱۰۰۲۲۱۰۰ پیامک فرمایید. لطفاً در صورتی‌که در مورد این خبر، نظر یا سئوالی دارید، با منبع خبر (اینجا) ارتباط برقرار نمایید.

با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

کمیسیون تلفیق سقف پاداش پایان خدمت کارکنان دولت را ۴۷۲ میلیون تومان تعیین کرد

سود ۶۰۰ هزار تومانی سهام عدالت تا پایان سال واریز می‌شود

اخباری به جای بیرانوند به اردوی تیم ملی دعوت شد

خبر مهم درباره یارانه معیشتی و نقدی/ یارانه ٨٠٠هزار تومانی قطعی شد

مهاجم تیم ملی با لباس عزا گل زد / مردم بوشهر به احترامطارمی شادی نکردند

خبر بعدی:

تأسیس «اشباح الصحرا» در عراق؛ از افسانه ساختگی تا تهدید واقعی

خبرگزاری مهر، گروه بین الملل - رامین حسین آبادیان: مدتی است که موضوع تشکیل گروه تروریستی موسوم به «اشباح الصحرا» در محافل سیاسی و نظامی عراق مطرح شده است؛ گروهی که گفته می‌شود حتی در بغداد نیز جولان داده است. شخصیت‌های مختلف عراقی تاکنون اظهارنظرهای متعددی را در خصوص تأسیس گروه «اشباح الصحرا» مطرح کرده‌اند که ازجمله آنها می‌توان به «شیخ قیس الخزعلی» دبیرکل جنبش «عصائب اهل الحق» اشاره کرد.

در همین ارتباط، شیخ قیس الخزعلی تصریح می‌کند: «واقعیت این است که تأسیس گروهی به نام اشباح الصحرا یک طرح آمریکایی قدیمی است. آمریکایی‌ها حتی در نظر داشتند تا پیش از تأسیس القاعده و داعش، چنین گروهی را تأسیس کنند. به طور کلی، نقشه‌های ایالات متحده آمریکا علیه عراق که طراحی آنها با هزینه‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس صورت می‌پذیرد، هیچگاه متوقف نمی شود».

برخی شخصیت‌های عراقی معتقدند که «اشباح الصحرا» افسانه‌ای است که داعشی‌ها آن را برای تضعیف اراده مردم و مقاومت ساخته و پرداخته‌اند این شخصیت عراقی در ادامه عنوان کرد: «هرگاه عراق به سمت ثبات و آرامش حرکت می‌کند، آمریکایی‌ها طرح و توطئه جدیدی را علیه آن طراحی می‌کنند. هدف اصلی و اساسی آمریکا از طراحی چنین نقشه‌هایی ایجاد موجی از هرج و مرج و نا امنی در عراق است».

از سوی دیگر، «ابو علی العسکری» مسئول نظامی حزب الله عراق نیز در این خصوص اظهار داشت: «زمانی که از اشباح الصحرا سخن می‌گوئیم در واقع از یک گروه جنایتکار حرف می زنیم؛ گروهی که برخی جریان‌های داخلی نیز در شکل گیری آن نقش آفرینی داشته اند. نیروهای ارتش و حشد شعبی عراق باید در قبال فعالیت‌های این گروه در عراق هوشیار باشند و اجازه جولان دادن را به آن ندهند».

در این میان اما برخی دیگر از شخصیت‌های عراقی موضع متفاوتی دارند و معتقدند که اشباح الصحرا تنها یک افسانه است؛ افسانه‌ای که رسانه‌های وابسته به داعش آن را با هدف تضعیف اراده مردم و مقاومت ساخته و پرداخته‌اند. در همین ارتباط، «فالح الفیاض» رئیس سازمان «حشد شعبی» عراق تأکید می‌کند: «ما هیچ اطلاعات رسمی در خصوص فعالیت‌های گروهی به نام اشباح الصحرا نداریم. این یک افسانه است که داعشی ها با هدف قدرتنمایی و تضعیف اراده مردمی آن را ترویج کرده اند».

از سناریوی افسانه‌ای بودن گروه اشباح الصحرا که بگذریم، باید گفت که زمزمه‌ها در خصوص تشکیل این گروه خود به تنهایی زنگ خطر بزرگی برای یک تهدید بزرگ‌تر در آینده محسوب می‌شود؛ تهدیدی که اگر دستگاه‌های امنیتی و اطلاعاتی عراق آن را نادیده بگیرند، قطعاً با سناریوی سال ۲۰۱۴ مواجه خواهند شد. در رابطه با تأسیس گروه اشباح الصحرا چند سناریو مطرح است که پیشتر به یکی از آنها یعنی افسانه‌ای و ساختگی بودن آن اشاره شد.

سناریوی دیگری که در رابطه با گروه مذکور مطرح است، این است که این گروه توسط برخی جریان‌های داخلی عراق و با هدف حمایت نظامی و امنیتی از این جریان‌ها تأسیس شده اند. در طول هفته‌های گذشته شماری از رسانه‌های عراقی اعلام کردند که مأموریت اشباح الصحرا حمایت از «محمد الحلبوسی» رهبر حزب تقدم و «خمیس خنجر» رهبر حزب تقدم و نیز پشتیبانی از احزاب متبوعشان است.

سناریوی مهمتر، نقش آفرینی ایالات متحده آمریکا در تأسیس گروه «اشباح الصحرا» است تا بدین ترتیب، افزایش نا امنی‌ها در عراق به دستاویز محکمی برای واشنگتن جهت بقای نظامی بیشتر در این کشور تبدیل شود سناریوی مهمتری که در این عرصه بیش از دیگر سناریوها می‌توان به آن تکیه کرد، نقش آفرینی ایالات متحده آمریکا در تأسیس گروه اشباح الصحرا است. با توجه به وضعیت کنونی عراق و ظهور و بروز برخی نا امنی‌ها در این کشور به ویژه علیه نیروهای ارتش و حشد شعبی، زمینه برای شکل گیری گروه‌هایی نظیر اشباح الصحرا فراهم است. لذا به هیچ وجه بعید نیست که گروه مذکور را آمریکایی‌ها با هدف بسط نا امنی در عراق تأسیس کرده باشند.

واقعیت این است که تداوم نا امنی‌ها در عراق به نفع ایالات متحده آمریکا است. در حال حاضر، فشارهای فراوانی از سوی مردم و مقاومت عراق بر آمریکایی‌ها برای خروج از خاک این کشور اعمال می‌شود.

بدیهی است که شکل گیری گروه‌هایی نظیر اشباح الصحرا و برهم خوردن امنیت ثبات عراق می‌تواند دستاویز مستحکمی برای آمریکایی‌ها جهت بقای نظامی بیشتر در خاک عراق باشد.

در این میان، آمریکایی‌ها نگاه ویژه ای به اردوگاه الهول سوریه دارند؛ جایی که داعشی ها در حال حاضر در آنجا سکنی گزیده اند. ایالات متحده آمریکا طی هفته‌های گذشته شماری از داعشی های ساکن الهول را به سوریه منتقل کرده اند. چندی پیش «امیر عبدالمنعم» کارشناس امور امنیتی عراق درباره بازگشت تروریست‌ها و خانواده‌های آنها از اردوگاه الهول سوریه به عراق هشدار داد.

آمریکایی‌ها برای تقویت گروه اشباح الصحرا نگاه ویژه ای به تروریست‌های اردوگاه الهول در سوریه دارند وی از طرح‌هایی از سوی واشنگتن برای احیای داعش خبر داد و اعلام کرد: «واشنگتن به دنبال بازگرداندن داعشی ها و خانواده‌های آن‌ها از اردوگاه الهول سوریه به عراق است. مناطق شمال نینوا یکی از مناطقی است که به دنبال بازگرداندن تروریست‌ها به آن هستند». واقعیت این است که آمریکایی‌ها خود نیک می‌دانند که تروریست‌ها و خانواده‌های آنها در اردوگاه الهول یک بمب ساعتی محسوب می‌شوند و در صورت بازگشت به عراق، هر لحظه امکان انفجار آنها وجود دارد.

از همین روی، ایالات متحده آمریکا به تروریست‌های اردوگاه الهول در سوریه به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای تقویت گروه اشباح الصحرا در عراق می‌نگرد. آمریکایی‌ها طی هفته‌های اخیر نیز چند هزار تروریست را از حسکه سوریه به عراق ترانسفر کردند. بعید نیست که اعزام این تروریست‌ها به عراق نیز با هدف تقویت اشباح الصحرا صورت گرفته باشد.

به هر حال، آنچه که واضح به نظر می‌رسد این است که اشباح الصحرا امروز به یک نقطه هشدار در عراق تبدیل شده است که باید توسط تمامی گروه‌های این کشور و نیز توسط دستگاه‌های امنیتی و اطلاعاتی مورد توجه جدی قرار گیرد. طبیعی است که در این میان، هر گونه اختلاف در صفوف بیت شیعی می‌تواند زمینه برای جولان دهی اشباح الصحرا را بیش از پیش فراهم آورد. بنابراین، ممانعت از ظهور و بروز چنین تهدیدی نیازمند نقش آفرینی دستگاه‌های امنیتی و حشد شعبی از یک سوی و مشارکت احزاب و جریان‌های سیاسی شیعی از سوی دیگر، است.

کد خبر 5409174 رامین حسین آبادیان

دیگر خبرها

  • چاپ پول در دوران کووید منجر به فروپاشی اقتصادی خواهد شد
  • کتاب ایرج افشار درباره «آشپزی دوره صفوی» به چاپ چهارم رسید
  • نگاهی به دستاوردهای پژوهشکده علامه طباطبایی(ره) قم
  • بی پرده با سخنگوی وزارت علوم/ از ماجرای فاضلی تا زنگ خطری در وزارت علوم
  • ضرورت تأسیس بیمارستان جدید در آستانه‌اشرفیه
  • تأسیس «اشباح الصحرا» در عراق؛ از افسانه ساختگی تا تهدید واقعی
  • انجمن حمایت از بیماران سرطانی در بناب تأسیس شود
  • عزیزی خادم: جادوگری شرک است/ می‌خواستند جلوی آرزوی خوب مردم را بگیرند
  • نماهنگ | روزگار جهاد تبیین
  • هشدار اقتصاددان مشهور/ چاپ پول بدون پشتوانه در دوران کرونا منجر به سقوط دلار می‌شود
دیگران می‌خوانند: