Web Analytics Made Easy - Statcounter

به گزارش خبرنگار سیاسی ایسکانیوز؛ ساعاتی پس از انتشار خبر تلخ سانحه بالگرد ریاست جمهوری، در حالی که آحاد جامعه منتظر دریافت خبری از وضعیت رئیس‌جمهور و همراهان وی بودند، از سوی برخی رسانه‌ها خبرهای نادرستی منتشر شد که پس از چند ساعت تکذیب شد و یا از سوی منابع خبری دیگر اخباری مغایر آن منتشر شد.

بیشتر بخوانید؛ رئیس‌جمهور قبل از شهادتش شهید شد/ سخنان رهبر انقلاب آب سردی بر جنگ های روانی بود

هرچند سانحه بالگرد رئیس‌جمهوربه لحاظ ابعاد ملی و بین‌الملی از حساسیت بسیار بالایی برخوردار بود و از سوی دیگر به این جهت که برای بار اول کشور ما چنین حادثه‌ای را تجربه می‌کرد، تشتت و آشفتگی در اطلاع‌رسانی تا حدودی طبیعی بود اما آیا امکان نداشت ترتیبی از پیش اتخاذ شود تا مصاحبه مسئولین و اطلاعات منابع خبری به صورت هماهنگ اعلام شود؟ اخباری که تکذیب شد از چه منبعی و با چه هدفی منتشر شد؟ آیا تعدد مصاحبه‌های پراکنده و بعضا متناقض قابل کنترل نبود؟

در راستای پاسخ به این پرسش‌ها با محمد لسانی؛ کارشناس فضای مجازی و سواد رسانه‌ای گفتگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید:

لسانی درباره بی‌نظمی اطلاع‌رسانی پس از سانحه بالگرد رئیس‌جمهور از سوی مسئولین و رسانه‌ها گفت: خبرگزاری‌ها دارای منابع خبری هستند و هر رسانه‌ای داری دسترسی‌هایی است.

بیشتر بخوانید: اخباری که در وبسایت منتشر نمی‌شوند!

دو مولفه «رعایت اصول ژورنالیسم» و«صحت سنجی» می‌توانند جلوی درج اخبار نادرست و غیردقیق را بگیرند. در ماجرای سقوط بالگرد رئیس‌جمهور، مسابقه رکوردشکنی در درج خبر و دیده‌ربایی شکل گرفت. زیرا وقتی اتفاقی در سطح ملی رخ می‌دهد، مصرف خبر به شدت اوج می‌گیرد و منجر می‌شود دیده شدن و کسب وجاهت برای رسانه‌ها شکل بگیرد و آن‌ها به محض دسترسی به یک خبر آن را نقل می‌کنند.

اطلاع‌رسانی درباره وضعیت رئیس‌جمهور غیراصولی‌تر و فجیع‌تر از حوادث دیگر بود

وی افزود: در این زمینه مقوله‌ای به نام «فیلترهای خبری» وجود دارد تا خبر از صافی‌هایی رد شود و عیار آن مشخص ‌شود. از صافی رد شدن به این معنی است که پیگیری برای صحت آن خبر انجام شود و مبتنی بر عناصر کامل خبری شود. هر چند پیش از این هم هنگام بحران نمره قبولی در رسانه نمی‌گیرفتیم اما اطلاع‌رسانی درباره وضعیت رئیس‌جمهور غیراصولی‌تر و فجیع‌تر از حوادث دیگر بود.

این کارشناس سواد رسانه‌ای در ادامه گفت: برخی افراد برای این که دیده شوند اخباری را اعلام کردند و مصاحبه‌هایی را انجام دادند که داده‌های آن صحت‌سنجی نشده بود. ممکن است برخی رسانه‌ها هم با نیت خیر و برای حفظ آرامش اقدام به انتشار اخباری کرده باشند اما نیت خیر آن‌ها در مقابل عطش دریافت خبر شبکه، عملا به رسوایی انجامید. در این ماجرا رسانه‌ها و مسئولینی داشتیم که به علت آرام کردن فضا و زمان خریدن اطلاعاتی دادند که دقیق نبود و رسوا شدند.

لسانی در زمینه عملکرد صدا و سیما هنگام بحران‌ها تصریح کرد: مقوله‌ای به نام «آبشار پیام‌ها» وجود دارد، به این نحو که پیام از منابعی در سرچشمه شروع می‌شود و به پایین دست جاری می‌شود. اصولا رسانه‌ها، منتقل کننده خبر به عامه هستند. در صدر سرچشمه خبری رسانه‌ها نیستند بلکه مسئولین و سازمان‌ها را داریم و باید ببینیم آیا آن‌ها طرح و نقشه‌ای دارند یا این‌که بنا بر تصادف مصاحبه می‌کنند و خبری را منتشر می کنند. صدا و سیما در موج اول از تحلیل‌گران استفاده کرد، تحلیل‌گرخبردهنده نیست بلکه مفسر اخبار قبلی است.

«ارتباطات بحران» سخت‌ترین نوع پخش خبر است

وی تاکید کرد: البته باید توجه کنیم وقتی رویدادی خاص است و تا به حال سابقه نداشته است و گستره تاثیرگذاری بالایی دارد، آن رویداد دارای ابهام شدید است و اطلاع‌رسانی درباره آن دشوار است. اصولا این نوع اطلاع‌رسانی تحت عنوان «ارتباطات بحران» شناخته می‌شود و ارتباطات بحران سخت‌ترین نوع پخش خبر است. بنابراین ایراد در چنین مواقعی تا قسمتی طبیعی است اما قسمتی از آن ناشی از بی برنامگی است که قابل جبران است.

این کارشناس سود رسانه‌ای گفت: اصولا نیاز به تعیین «سخنگو» در بحران‌ها داریم همچنین نیاز به محدودیت مصاحبه مسئولین مختلف درباره کیفیت رویدادها داریم زیرا در یک رویداد ممکن است ده‌ها بخش درگیر باشند و هر بخشی صرفا درباره حوزه خودش مصاحبه می‌کند. برخی برای دادن گزارش کار مصاحبه می‌کنند و برخی دیگر برای آرام کردن فضا صحبت می‌کنند به این علت که نیت‌ها مختلف است.

وی افزود: بنابراین ما یک تفاهم‌نامه در داخل و یک تفاهم‌نامه در خارج می‌خواهیم. مثلا در منابع خبری درج شده بود که پهبادهای کشور همسایه به صورت لایو تصاویر حادثه را منتشر می‌کردند در حالی که این اتفاق خلاف پروتکل‌های بین‌المللی است و لازم است هنگامی که دست یاری به سوی کسی دراز می‌کنیم چارچوب کنش خودمان و او را روشن کنیم. به نظر می‌رسد به علت سرعت در خدمت‌رسانی همه پروتکل‌ها شکست و شیرازه اطلاع‌رسانی به علت اهمیت موضوع و تجربه باراول در از دست دادن رئیس‌جمهور کشور، از هم پاشید.

لسانی در ادامه گفت: صدا و سیما را به طور خاص مقصر نمی‌دانم بلکه چرخه اطلاع‌رسانی باید از مسئولین به صدا و سیما برسد لذا رسانه تنها کاری که توانست انجام دهد این بود که آنتن خود را درباره این واقعه با تحلیل پر کند نه خبر. اگر خبر هم اعلام می‌کرد خبر را از خبرگزاری‌های مختلف قرائت می‌کرد. امروزه هر کسی که یک گوشی هوشمند در دست دارد و در حال دریافت اخبار است پس نیاز به دو مورد داریم که اولی «خبر انحصاری» یا «خبر دست اول» است و دومی این است که نوع تحلیلی که رسانه ارائه می‌کند بتواند یک خط خبری را تقویت کند و به جلو ببرد.

این کارشناس سواد رسانه‌ای تصریح کرد: نباید انواع سناریوهای فرضی گفته شود مثلا نقش به آذربایجان یا موساد و گمانه زنی‌های کارشناسان در این زمینه که پیامد امنیتی دارد که نباید قبل از اثبات بیان شود.

هر وقت اهمیت و ابهام رویداد بالا باشد شایعه اهمیت پیدا می‌کند

وی درباره نقش فضای مجازی در انتشار اخبار زرد و نادرست درباره سانحه بالگرد رئیس‌جمهور گفت: فرمولی با نام «فرمول شایعه» داریم که اهمیت ضربدر ابهام است. هر وقت اهمیت و ابهام بالا باشد شایعه اهمیت پیدا می‌کند و برجسته می‌شود. از زمان این حادثه تا زمان خبر قطعی تقریبا هجده ساعت به طول انجامید و این مدت هجده ساعت باعث شد گمانه‌زنی‌ها و خبرهای فیک، زمینه بروز پیدا کنند پس باید از قبل چنین زمینه‌ای را از بین ببریم. یک بخش داخلی وجود دارد که شامل کاربران، رسانه‌ها و مسئولین است. اگر برای این سه گروه در موارد قبلی تعیین تکلیف و نقش و حتی «جرم انگاری» می‌شد و مورد پیگرد قرار می‌گرفتند و مطالبه کنش درست نسبت به این سه دسته وجود داشت یک نظمی شکل می‌گرفت.

لسانی افزود: باید برای کاربری که در صفحاتش جک می‌سازد یا با این واقعه شوخی می‌کند و خبر فیک تولید یا منتشر می‌کند و یا مدیری که با عدم ورود به موقع، زمینه بروز شایعه را تقویت می‌کند جرم تعریف شود. کنش در اتفاق به وجود «ساختار قبلی» برمی‌گردد. در بخش خارجی نیز رسانه‌هایی وجود دارند که جو می‌سازند و عملیات روانی می‌کنند و از جنبه سیاسی و حقوقی در حال ایجاد اختلال در ارتباطات هستند و باید با آن‌ها برخورد شود.

وی در پایان گفت: لذا گستره اطلاع‌رسانی از داخل به خارج یک بازه گسترده است و طراحی، برنامه‌ریزی، پایش، نظارت و مراقبت باید از قبل وجود داشته باشد و نمی‌توان گفت در بزنگاه‌ها برای یک اتفاق نظم بگیرند، اصولا نظم‌پذیری در بحران‌ها شکل نمی‌گیرد. مردم می‌توانند یک سد دفاعی در برابر تولید و ترویج شایعات و تعدیل‌کننده احساسات باشند

انتهای پیام/

فاطمه نورنژاد کد خبر: 1231375 برچسب‌ها سید ابراهیم رئیسی

منبع: ایسکانیوز

کلیدواژه: سید ابراهیم رئیسی سانحه بالگرد رئیس جمهور اطلاع رسانی منابع خبری صدا و سیما رسانه ای رسانه ها

درخواست حذف خبر:

«خبربان» یک خبرخوان هوشمند و خودکار است و این خبر را به‌طور اتوماتیک از وبسایت www.iscanews.ir دریافت کرده‌است، لذا منبع این خبر، وبسایت «ایسکانیوز» بوده و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه درخواست حذف این خبر را دارید، کد ۴۰۳۲۹۷۹۹ را به همراه موضوع به شماره ۱۰۰۰۱۵۷۰ پیامک فرمایید. لطفاً در صورتی‌که در مورد این خبر، نظر یا سئوالی دارید، با منبع خبر (اینجا) ارتباط برقرار نمایید.

با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

خبر بعدی:

نقش تحریم‌ها در سقوط بالگرد رئیس جمهور شهید/ فرصت‌هایی که از دست رفتند

رسول سلیمی: سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی بار دیگر گمانه زنی ها درباره ظرفیت و توان ناوگان هوایی ایران را در خدمات غیرنظامی و عمومی تقویت کرد. بعد از سقوط بالگرد رئیس جمهور گمانه زنی های زیادی درباره سال ساخت بالگرد منتشر شد که خبرگزاری مهر درباره مشخصات آن نوشت «بالگرد حامل رئیس جمهور مدل «بل ۲۱۲» دوموتوره، ساخت آمریکا بود که ظرفیت این بالگرد حداکثر ۱۵ نفر (۲ خلبان و ۱۳ سرنشین) است. این بالگرد به طول ۱۷ متر و ارتفاع ۳ متری ساخته شده و سقف پروازی آن حدود ۱۷ هزارپا و بیشترین حجم برخاستی آن ۵ تن برآورد شده است.»

سایت انتخاب نیز همان زمان به نقل از برخی از کارشناسان نظامی و رسانه‌های داخلی گفته بود «مالکیت بالگرد بل ۴۱۲ که ردپای آن در حادثه اخیر دیده می‌شود، در دهه ۷۰ شمسی، مربوط به شرکت نفت بوده که پس از اورهال و نصب تجهیزات مخصوص مانند گجت‌های دید در شب و … به آشیانه بالگردهای ریاست جمهوری اضافه شده است. یعنی سن بالگرد مفقود شده رئیس جمهور در حادثه آذربایجان شرقی، به نزدیک ۴۰ سال می‌رسد.»

از سوی دیگر هلیکوپترهای مختلفی در ایران پرواز می کند، اما تحریم های بین المللی به دست آوردن قطعات یدکی برای آنها دشوار است. ناوگان هوایی نظامی کشورمان نیز تا حد زیادی به قبل از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ باز می گردد و بالگردهای فعلی با سازوکارهای توان کارشناسان داخلی در حال ترمیم و آماده به کار ماندن هستند.

در چنین شرایطی کارشناسان معتقدند با توجه به شرایط تحریمی که بر ایران حاکم است، میانگین سن ناوگان هلیکوپترهای کشور تقریبا در همین بازه قرار دارد. هلیکوپترهای هوانیروز مانند بل ۲۱۲ ساخت ۱۹۶۰ میلادی یا بل ۲۱۴ و شنوک CH۴۷ که تولد آن‌ها به دهه ۷۰ میلادی بازمی‌گردد، از نمونه‌های بارز این موضوع هستند.

دوره های تحریم شرکت های هوپیمایی ایرانی

این در حالی است که بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۶، ایران ایر و دیگر شرکتهای هواپیمایی ایران تحت فرمان اجرایی ۱۳۳۸۲ ایالات متحده (که هدف ان منزوی کردن گسترش دهندگان سلاح های کشتار جمعی و حامیان آنها است) و ۱۳۲۲۴ (که در پاسخ به حملات ۱۱ سپتامبر برای جلوگیری از تامین مالی و فعالیتهای تروریستی صادر شد) تحریم شدند.

در میان لیست سیاه امریکا، ماهان ایر و معراج ایر قرار داشتند. در نتیجه فروش قطعات یدکی ممنوع شد اما پس از برجام، ایران مجاز به خرید هواپیماهای تجاری شد. در مارس ۲۰۱۶ مجوز عمومی برای این فروش ها صادر شد. این توافق در سال ۲۰۱۸ با خروج امریکا از برجام و اعمال مجدد تحریم های اولیه و ثانویه علیه ایران لغو شد. در نوامبر ۲۰۱۸، ایران ایر دوباره در لیست سیاه قرار گرفت و دفتر کنترل دارایی های خارجی (OFAC) به لیست ۶۷ هواپیمای ویژه تعیین شده و افراد مسدود شده (SDN) اضافه شد.

با وجود این، مدیران این شرکت نتوانستند تا پیش از خروج واشنگتن از توافق هسته‌ای و برقرار شدن دوباره‌ی تحریم‌ها در اواخر سال ۱۳۹۷، منابع مالی لازم برای تحویل گرفتن ده ها فروند هواپیمای نو سفارشی خود را تضمین کنند.

یکی از مهمترین این موانع نیز ممنوعیت واردات کالاهای مصرفی امریکایی در ایران بود که بعد از انعقاد برجام به عنوان سیاستی کلی به طرف مقابل تحمیل شد و راه را برای جلوگیری از پیوند اقتصاد ایران و امریکا به عنوان تضمینی برای عدم خروج امریکا از برجام بست.

فرصت های از دست رفته برای ارتقای ناوگان هوایی

این در حالی است که میانگین سن ناوگان ایران بیش از ۲۵ سال است که آن را به یکی از قدیمی ترین ناوگان های جهان تبدیل می کند و یکی از مزایای کلیدی لغو تحریم ها به موجب برجام، اتخاذ سیاست صدور مجوز مطلوب توسط ایالات متحده بود. هدف آن این بود که خرید هواپیماهای مسافربری تجاری و قطعات آن را برای ایران کمتر دشوار کند.

در سطح یکجانبه، تحریم های امریکا علیه هواپیمایی کشوری ایران همچنان پیچیده ترین تحریم هایی است که هنوز چالش های جدی برای شرکت های هواپیمایی ایران ایجاد می کند، به ویژه در زمینه پاندمی کووید-۱۹ که تاثیر مخربی بر تمام شرکت های هوایی در سراسر جهان داشته است. کالاها، خدمات و فن آوری های مورد استفاده برای اطمینان از عملکرد ایمن هواپیماهای مسافربری تجاری با منشا ایالات متحده به طور کلی توسط ایالات متحده تحت قانون صدور مجوز مجاز است.

با آغاز دولت سیزدهم و روی کار آمدن ابراهیم رئیسی، شعارهای تبلیغاتی او بر رفع تحریم ها با رویکردی متفاوت جهت گیری کرد. اما تاخیر در آغاز مذاکره با امریکا و غیر مستقیم بودن مذاکرات از سوی علی باقری، متغیرهای دیگری را بر مذاکرات ایران و امریکا تحمیل کرد.

با آغاز جنگ اوکراین و گمانه زنی ها درباره کمک تسلیحاتی ایران به روسیه، ایالات متحده و متحدان اروپایی آن نیز هشدار دادند که اگر تهران موشک‌های بالیستیک به روسیه بدهد تا در جنگ اوکراین استفاده کند، ممکن است تحریم‌های بیشتری برای تهران در راه باشد.

در همین راستا رئیس سازمان هواپیمایی مهرماه ۱۴۰۱ گفته بود: «تعداد ناوگان هواپیماهای فعال در مهرماه سال گذشته ۹۸ فروند بوده است».او تاکید کرده بود صنعت هوایی ایران علاوه بر تحریم در زمینه خرید هواپیمای جدید، در خرید و تأمین قطعات مورد نیاز برای تعمیر و سرویس هواپیماها نیز با تحریم‌هایی مواجه است که در پی خروج آمریکا از برجام در سال ۹۷ به‌فرمان دونالد ترامپ تشدید شده است.

مسیرهای سخت برای دور زدن تحریم ها

در طول دوره تحریم ها، شرکت های هواپیمایی ایران نمی توانستند قطعات یدکی را به طور مستقیم از بازار آزاد خریداری کنند، به همین دلیل برخی از شرکت ها به دنبال تامین انها از طریق واسطه ها و نهادهای صوری بودند. معمولا این کار توسط هواپیمایی ماهان انجام می شد که عملیات خود را در آسیا و اروپا گسترش داد و در آوریل ۲۰۱۹ اولین پروازهای مستقیم خود را به ونزوئلا اغاز کرد.

از این رو ایران برای دور زدن تحریم ها، قطعات یدکی امریکایی را از تامین کنندگان در اروپا و امریکای جنوبی با استفاده از فروشندگان شخص ثالث در اروپا، شرق اسیا و سایر کشورهای خاورمیانه که حتی در تهران دفتر داشتند، خریداری می کند و پرداخت مالی معاملات را از طریق حساب هایی در کشورهای ثالث حل و فصل می کند.

چه آنکه یکی از تاکتیک های دیگر که در دور زدن تحریم ها موثر بود و به طور گسترده ای توسط شرکت های هواپیمایی ایرانی دنبال شد، دور زدن محدودیت های فروش هواپیماهای جدید با اجاره از خطوط هوایی شریک یا خرید مستقیم هواپیماهای جدید از طریق آنها است. این تاکتیک که ثابت کرده موثر است، اما بسیاری از شرکت ها از سراسر جهان را در معرض خطر تحریم های امریکا قرار داد.

برابر قوانین تحریمی ایالات متحده شرکت ها و افراد خارجی از صادرات مجدد اقلام صادر شده از ایالات متحده به ایران منع می شوند و اگر انها اگاه باشند که ایران مقصد نهایی صادرات مجدد است تحت تحریم های امریکا قرار می گیرند.

در همین راستا سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرده «از ابتدای دولت سیزدهم تا پایان سال ۱۴۰۲ مجموع واردات هواپیماهای بزرگ، آموزشی و هلی‌کوپتر به ۷۸ فروند رسیده است.» خبری که در ادامه آن مشخص شد مجوز خرید و فروش هواپیماهای جت هفت نفره برای عموم آزاد شده و این موضوع گمانه زنی ها را درباره خریداری این هواپیماها از سوی شخصیت های خصوصی ثروتمند مطرح کرد.

موضوعی که اگرچه مجوز آن به آیین‌نامه مالکیت و بهره‌برداری ‌هواپیمای شخصی مصوب سال ۱۳۸۲ باز می گردد اما حالا به مسیری برای دور زدن تحریم ها از سوی اشخاص و نه شرکت ها تبدیل شده است. سیاستی که به نظر می رسد نمی تواند نیازهای ناوگان هواپیمایی ایران را برطرف کند.

۳۱۱۲۱۳

برای دسترسی سریع به تازه‌ترین اخبار و تحلیل‌ رویدادهای ایران و جهان اپلیکیشن خبرآنلاین را نصب کنید. کد خبر 1918370

دیگر خبرها

  • مسوولان کمیته رسانه، فضای مجازی و هنرمندان ستاد مرکزی قالیباف معرفی شدند
  • ظرفیت رسانه‌ها در عرصه انتخابات استفاده شود
  • تک تک اعضاء مطالبه گر باشند و در امر اطلاع رسانی دغدغه مند و مسئولانه میدان داری کنند
  • از ظرفیت رسانه‌ها برای اطلاع رسانی روند برگزاری انتخابات استفاده شود
  • فراجا در خصوص حجاب اطلاعیه داد | ماجرای طرح نور۲ چیست؟
  • نقش تحریم‌ها در سقوط بالگرد رئیس جمهور شهید
  • نقش تحریم‌ها در سقوط بالگرد رئیس جمهور شهید/ فرصت‌هایی که از دست رفتند
  • گزارش پزشکی قانونی درباره سانحه سقوط بالگرد رئیس جمهور
  • نظر پزشکی قانونی درباره سانحه سقوط بالگرد رئیس جمهور
  • آدم نشدم ... | واکنش تند کیهان به اظهارات معصومه ابتکار درباره فوت مهسا امینی و سانحه سقوط بالگرد رئیس جمهوری