Web Analytics Made Easy - Statcounter
به نقل از «جماران»
2024-05-07@09:13:02 GMT

دریاچه مصنوعی تبریز عامل جدید خشک شدن دریاچه ارومیه!

تاریخ انتشار: ۲۲ مرداد ۱۳۹۷ | کد خبر: ۲۰۱۳۰۱۲۹

دریاچه مصنوعی تبریز عامل جدید خشک شدن دریاچه ارومیه!

« علی حاجی مرادی» مسئول واحد فنی ستاد احیای دریاچه ارومیه می‌گوید:این ستاد، خیلی اتفاقی متوجه بسته شدن دریچه‌بند شهید کسایی به روی دریاچه شد. به دنبال این اتفاق، «عیسی کلانتری» رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور هم در نامه‌ای به وزیر کشور و وزیر نیرو خواستار جلوگیری از ایجاد این طرح شده است. به گفته «حاجی مرادی» طرح شهرداری تبریز مجوز وزارت نیرو برای استفاده از آب بند شهید کسایی را هم ندارد!

۶۰۰ هکتار پر مناقشه از دریاچه

«روح‌الله حضرت‌پور» نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی دیروز در گفت‌و‌گویی با خبرگزاری «آنا» از تبدیل ۶۰۰ هکتار از دریاچه ارومیه خبرداده بود.

بیشتر بخوانید: اخباری که در وبسایت منتشر نمی‌شوند!

او گفته بود که ستاد احیای دریاچه ارومیه به جای احیای دریاچه، اقدام به ساخت یک پارک حیات وحش در بخش‌های خشک شده دریاچه ارومیه کرده است براساس اطلاعات این نماینده، ستاد احیا برای تأمین آب این پارک، چهار چاه عمیق هم حفر کرده است.

«حجت جباری» معاون فنی اداره کل محیط زیست استان آذربایجان غربی درباره این ماجرا در گفت‌و‌گو با «ایران» ضمن تکذیب این خبر می‌گوید: بیش از ۵ هزار هکتار از دریاچه ارومیه از سال ۱۳۵۰ به پارک ملی ارتقا یافت و پارک ملی حیات وحش دریاچه ارومیه، چیز جدیدی نیست.

وی برنامه‌های سازمان محیط زیست و منابع طبیعی برای احیای دریاچه ارومیه را هم تأمین حقآبه آن و تثبیت کانون‌های ریزگرد اعلام می‌کند.

او می افزاید: از ابتدای دولت روحانی کارشناسان برای تثبیت کانون‌های ریزگرد حاشیه دریاچه ارومیه، اقدام به کاشت «گز» و «قره داغ» کرده‌اند. چراکه این گیاهان قرار است از حرکت ماسه‌های بادی به سمت شهرها و باغات جلوگیری کنند.

جباری در ادامه می‌گوید:این کارها در وسط دریاچه ارومیه هم انجام شده است. او وضعیت حیات وحش جزیره «کبودان» و «اشک» را هم خوب ارزیابی می‌کند! و فرار حیوانات به دلیل خشک شدن دریاچه را هم منکر می‌شود.

البته«حاجی مرادی» مسئول واحد فنی ستاد احیای دریاچه ارومیه در گفت‌و‌گو با خبرنگار ما حرف جباری را تأیید می‌کند. وی با اشاره به دستور عیسی کلانتری برای مدیریت پارک ملی دریاچه ارومیه می‌گوید: آقای کلانتری به ادارات کل محیط زیست دو استان دستور دادند که قوانین پارک ملی را که ۳۰تا ۴۰سال است عمل نشده است اجرایی کنند. او حصار کشیدن برای مراقبت از حیات وحش دریاچه و افزایش پوشش گیاهی را از جمله این قوانین می‌داند که باید اجرایی شوند.

حاجی مرادی همچنین در پاسخ به حرف‌های نماینده مردم ارومیه در مجلس می‌گوید:« خاک دریاچه ارومیه شور و باتلاقی است بنابراین چه پارکی می‌توان در آن ایجاد کرد؟ یا قرار است الاکلنگ یا تاب در پارک ملی نصب شود؟» با این وجود، حصارکشی در پارک ملی دریاچه ارومیه، این سؤال را پیش می‌آورد که آیا فرار حیات وحش دریاچه ارومیه از جمله گوزن‌های زرد و قوچ و میش‌های آن، در میان است؟البته پاسخ ادره کل محیط زیست استان منفی است.

همچنین حاجی مرادی نیزبا بیان این‌که احتمالاً منظور آقای حضرت‌پور همین پروژه شهرداری تبریز باشد می‌گوید:«دریاچه مصنوعی و مجمتع تجاری و تفریحی که شهرداری تبریز به دنبال آن است هم ۶۰۰ هکتار وسعت دارد.»

خبرنگار «ایران» تلاش بسیار کرد تا بتواند با نماینده ارومیه گفت‌و‌گو کند اما به رغم موافقت شفاهی مسئول دفتر او، موفق به مصاحبه نشد.

حاجی مرادی با رد تعداد چاه‌های اعلام شده از سوی نماینده ارومیه می‌افزاید:«در غرب دریاچه ارومیه برای تثبیت ریزگردها «گز» کاشته‌اند. این گیاه دو سال اول نیاز به آبیاری دستی دارد که برای تأمین آب آن، یک حلقه چاه زده بودند. الآن هم گیاهان رشد کرده و از مرحله آب دهی گذشته‌اند.»

پروژه پنهانی شهرداری تبریز!

آن طور که حاجی مرادی قصه را تعریف می‌کند کارشناسان ستاد احیای دریاچه، ۲۰ اردیبهشت ماه امسال متوجه می‌شوند که دریچه‌بند شهید کسایی رودخانه «آجی چای » بسته شده و آب در مسیر جریان نمی‌یابد. آنها پیشتر مسیر این دریاچه را لایروبی کرده بودند تا بتوانند ۱۰ درصد حقآبه دریاچه ارومیه را از آجی چای بگیرند.

حاجی مرادی در این باره می‌گوید:«ما بررسی کردیم تا ببینیم داستان از چه قرار است، چون می‌دانستیم که طبق مصوبات قانونی، آبی از این نقطه به کشاورزی نمی‌دهند.»

او مسئول تخصیص آب به پروژه‌های عمرانی را وزارت نیرو می‌داند. البته پیگیری حاجی مرادی از وزارت نیرو هم مشخص می‌کند این وزارتخانه هیچ مجوزی برای تخصیص آب از آجی چای به شهرداری نداده است!

به گفته او این پروژه در حالی مجوز از وزارت نیرو ندارد که دو سال از شروع عملیات اجرایی آن می‌گذرد! این کارشناس انجام چنین پروژه‌هایی را باعث ایجاد مسائلی بین دو استان آذربایجان غربی و شرقی می‌داند و می‌گوید:«ما به ارومیه اجازه انجام هیچ پروژه‌ای را نمی‌دهیم.

وقتی شهرداری تبریز چنین پروژه‌ای را کلید می‌زند؛ باعث اعتراض مسئولان شهر ارومیه می‌شود.» او می‌پرسد:«وقتی ما از فاضلاب تصفیه شده، برای احیای دریاچه ارومیه استفاده می‌کنیم؛ شهرداری تبریز با چه استدلالی حقآبه دریاچه را از رودخانه آجی چای، صرف ساخت یک دریاچه مصنوعی می‌کند؟»

 

46

انتهای پیام

منبع: جماران

کلیدواژه: رفع حصر نقل و انتقالات لیگ برتر لایحه شفافیت دریاچه ارومیه سازمان حفاظت محیط زیست کشاورزی نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای وزیر کشور رفع حصر نقل و انتقالات لیگ برتر لایحه شفافیت امام خمینی س سید مصطفی خمینی سید احمد خمینی سید حسن خمینی انقلاب اسلامی

درخواست حذف خبر:

«خبربان» یک خبرخوان هوشمند و خودکار است و این خبر را به‌طور اتوماتیک از وبسایت www.jamaran.news دریافت کرده‌است، لذا منبع این خبر، وبسایت «جماران» بوده و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه درخواست حذف این خبر را دارید، کد ۲۰۱۳۰۱۲۹ را به همراه موضوع به شماره ۱۰۰۰۱۵۷۰ پیامک فرمایید. لطفاً در صورتی‌که در مورد این خبر، نظر یا سئوالی دارید، با منبع خبر (اینجا) ارتباط برقرار نمایید.

با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

خبر بعدی:

«ارومیه» واقعا احیا شد؟

حوالی نیمه دهـــه ۷۰ یــعنی سال ۱۳۷۴ دوران طلایی دریاچه ارومیه بود. آن زمان ۳۲میلیارد متر مکعب آب در دریاچه وجود داشت. شاید اگر آن موقع به کسی می‌گفتید کمتر از سه دهه بعد یعنی در سال ۱۴۰۳ رسیدن به حجم یک میلیارد و ۷۷۰ میلیون متر مکعب آب جزو دستاورد‌های دولت باشد و نشان‌دهنده افزایش ۱۷۰میلیون متر مکعبی آب دریاچه نسبت به سال قبل (!) آن را گزاره‌ای اغراق آمیز می‌دانست که با بدبینی مفرط آمیخته است.

به گزارش دنیای اقتصاد؛ سروش طالبی، پژوهشگر حوزه آب می‌گوید همچنان که آن گزاره بدبینانه نبود، خوش‌بینی امروز درباره احیای دریاچه ارومیه هم نابجاست، زیرا تا رسیدن به مهر ماه از دریاچه جز لکه چیزی به جا نخواهد ماند. سال ۱۳۷۷ دریاچه ارومیه ۶هزارکیلومترمربع مساحت داشت، دریاچه‌ای پر آب که ششمین دریاچه شور جهان و اولین آن‌ها در خاورمیانه بود.۲۶سال بعد یعنی در فروردین ۱۴۰۳ دبیر کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه وسعت کنونی این دریاچه را هزار و ۵۰۰کیلومترمربع اعلام کرد. به گفته محمدصادق معتمدیان، وسعت دریاچه ارومیه نسبت به زمان مشابه در سال ۱۴۰۲، معادل ۳۵۰کیلومترمربع بیشتر شده است.

مقایسه دو عدد ۶هزار کیلومترمربع سال ۱۳۷۷ با ۱۵۰۰کیلومترمربع سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که در کمتر از سه دهه، سه چهارم از وسعت دریاچه کاسته شده است. دولتی‌ها می‌گویند دریاچه احیا شده است. یکی از نمایندگان مجلس هم عنوان کرده که راه ۲۰ساله احیای دریاچه ارومیه در۳سال طی شده است. با این حال سروش طالبی نظر دیگری دارد.

او می‌گوید: زمانی که دولتی‌ها می‌گویند دریاچه احیا شده به دو مورد اشاره می‌کنند. اولین آن‌ها این است که امروز بخشی از وسعت دریاچه پر آب شده است. در همین زمینه هم تصاویر و فیلم‌هایی از بخش پرآب دریاچه مانند بخش پل میان گذر را شاهد گرفته و آن‌ها را نمونه‌ای از احیا عنوان می‌کنند.

با این حال باید در نظر داشت که در ۲ ماه اردیبهشت و خرداد هر سال چنین وضعیتی را شاهد هستیم که آب بالا می‌آید و این محدوده به زیر آب می‌رود؛ بنابراین امسال اتفاق جدیدی نیفتاده که آن را احیای دریاچه بنامیم. نکته دومی که طالبی به آن اشاره می‌کند به تراز آب دریاچه مربوط است. در دو، سه سال گذشته این تراز نزولی بود و امسال روند صعودی را طی کرده است.

او می‌گوید: ممکن است این روند به عنوان موفقیت ارزیابی شود. با این حال گرچه تراز نسبت به سال گذشته بالاتر بوده است، ولی این به معنای برطرف شدن خشکی دریاچه یا تغییر شرایط بنیادین آن نیست. چرا که از میان تمامی سالیان گذشته، امسال پس از پارسال دومین رکورد پایین بودن تراز دریاچه ثبت می‌شود.

خساست در تخصیص حقابه

در سال‌های قبل تراز دریاچه پایین می‌رفت و امسال این روند اتفاق نیفتاد، آیا همین موضوع دلیلی برای احیا نیست؟ این پژوهشگر حوزه آب پاسخ می‌دهد: دلیل مهمی که باعث شد روند کاهش تراز را نداشته باشیم به مساحت اندک دریاچه برمی گردد، وقتی مساحت دریاچه کاهش پیدا می‌کند، حجم تبخیر از آن هم کم می‌شود؛ بنابراین برای اینکه تراز دریاچه طی یکسال ثابت بماند، کافی است آب کمتری از گذشته وارد آن شود تا جبران کننده تبخیر یکساله دریاچه باشد.

در حال حاضر مساحت دریاچه و حجم آب اندک است و دریاچه در یک تراز بسیار پایین تری از گذشته به ثبات رسیده است. در سال جاری سد‌های بوکان، مهاباد و ... پر از آب هستند. با این حال به گفته طالبی دولت برای رهاسازی آب به سمت دریاچه خساست به خرج داده است. او می‌گوید: با وجود عدم رهاسازی آب به سمت دریاچه، به واسطه بارندگی‌های خوب سال جاری و کاهش تبخیر سالانه به دلیل مساحت محدود، وضعیت دریاچه بهبود یافته است.

این پژوهشگر حوزه آب می‌افزاید: نکته مهم دیگری که باید به آن اشاره کرد به واژه «احیا» برمی گردد. ما تعریف استانداردی نداریم که بر اساس آن بگوییم دریاچه احیا شده است. برای سده‌ها و بیش از آن، مردم حاشیه دریاچه در آن منطقه کشاورزی می‌کردند و به تبع آن در حوضه آبریز دخل و تصرف می‌کردند؛ بنابراین دریاچه هزاران سال است که انسانی شده است. از این‌رو وقتی از احیا صحبت می‌کنیم باید توجه کنیم که ما درباره یک مفهوم طبیعی صحبت نمی‌کنیم.

در واقع خود طبیعت برای ما تعیین نمی‌کند دریاچه احیا شده دقیقا چه شرایطی دارد. بلکه تعریف احیا حاصل یک انتخاب انسانی است. اینکه ما تصمیم بگیریم از میزان منابع آب حوضه آبریز، چه مقدار را صرف مصارف انسانی کنیم و به چه مقدار باقی‌مانده‌ای اجازه بدهیم که به دریاچه برسد.

تغییر اقلیم و افزایش مصرف آب بلای جان دریاچه

اگر دلایل خشکی دریاچه را به چهار بخش سدسازی بی‌رویه، احداث آزادراه، استفاده بی رویه از حوضه آبریز و خشکسالی مرتبط بدانیم، کدام عامل بیشترین تاثیر را دارد؟ طالبی می‌گوید: ما با دو دسته دلایل مواجهیم؛ تغییر اقلیم و افزایش مصرف آب! این دو عامل از هم جدا نیستند و نمی‌توان به راحتی آن‌ها را از هم تفکیک کرد. چرا که تعیین میزان تاثیر تغییر اقلیم بر وضعیت دریاچه، بستگی به نحوه مصرف انسانی هم دارد.

مثلا وقتی ما کشت محصولات بهاره بیشتری داشته باشیم، افزایش دما موجب افزایش تبخیر و تعرق گیاه خواهد شد. تغییر اقلیم ممکن است از طریق کاهش بارش و افزایش دما بر دریاچه ارومیه تاثیر بگذارد. کاهش بارش میزان ورودی آب به حوضه را کاهش می‌دهد و افزایش دما نیز تبخیر و تعرق را در زمین‌های کشاورزی و مراتع و خود دریاچه افزایش می‌دهد و مصارف بیش از گذشته می‌شوند.

سطح کشت از دیگر مولفه‌های اثرگذار از نظر این پژوهشگر حوزه آب است. او توضیح می‌دهد: افزایش کشاورزی در کنار تغییر اقلیم باعث افزایش بهره‌برداری از منابع آبی زیرزمینی و رودخانه‌ها شده و ورودی آب دریاچه را کاهش داده است.

سدسازی تنها عامل بحران دریاچه ارومیه نیست

برخی از سدسازی‌های بی‌رویه به عنوان مهم‌ترین دلیل خشک شدن دریاچه صحبت می‌کنند. طالبی درباره این مولفه می‌گوید: سدسازی به تنهایی عامل اثرگذار نیست. سد‌ها آب سیلابی ورودی به دریاچه را قابل مدیریت می‌کنند و همین امر به توسعه کشاورزی و سایر مصارف می‌انجامد که در نهایت باعث بدتر شدن شرایط دریاچه می‌شود. او اضافه می‌کند: کشاورزی گسترده آن‌هم کشت محصولات پرآب بر باعث شده آب کمتری به دریاچه برسد.

این عامل مهم‌ترین دلیلی است که دریاچه ارومیه به این شرایط دچار شود. اگر بخواهیم به شکل تقریبی میزان آب در حال حاضر را برآورد کنیم، پاسخ این پژوهشگر حوزه آب این است که اگر چه ممکن است اکنون حدود نیمی از دریاچه آب دار شده باشد، ولی با افزایش تبخیر در فصول گرم سال در اواخر مهر ماه تنها لکه‌های کوچک آبی مانند سال پیش باقی می‌ماند.

او در این باره که آیا تغییر الگوی کشت می‌تواند دریاچه را نجات دهد، می‌گوید: حتما جایگزینی محصولات آب‌بر با محصولاتی که مصارف آبی کمتری دارند کمک کننده است،، اما در عین حال مهم‌ترین موضوع مساحت زیر کشت رفته است.

طالبی اضافه می‌کند: برخی این گزاره را مطرح می‌کنند که با سیاست خرید تضمینی گندم باغات سیب با این محصول جایگزین شده است، اما در عمل به نظر نمی‌رسد چنین رویه‌ای شکل گرفته باشد، تنها در مواردی باغ‌هایی که رقم خوبی از سیب را ندارند ممکن است به سمت کشت گندم بروند، زیرا به لحاظ صرفه اقتصادی، سیب درآمد بیشتری از گندم نصیب کشاورز و باغدار می‌کند.

به علاوه شاهدیم که در زمین‌های کشاورزی پس از برداشت گندم و جو، ذرت و گوجه یا سایر صیفی جات کاشته می‌شود که موجب می‌شود مصرف آب آن مزرعه از باغات سیب نیز بیشتر باشد، بنابراین حتی در صورت تخریب باغ‌های سیب، کاهش مصرف آب با کشت‌های آب‌بر را شاهد نخواهیم بود.

انتقال آب جوابگو نیست

او درباره تاثیر خشکی دریاچه ارومیه بر صنعت توریسم می‌گوید: گردشگری در این منطقه شکننده است. درست است که ما در حاضر توریست‌هایی را برای مشاهده دریاچه داریم، اما از یکی، دو ماه دیگر که روند خشکی آغاز شود، گردشگری با انگیزه دریاچه ارومیه هم به محاق خواهد رفت.

۶‌هزار میلیارد تومان برای احداث ۳۶کیلومتر کانال که آب را از رودخانه زاب به دریاچه ارومیه برساند هزینه شده است. گروهی معتقدند به جای صرف چنین هزینه‌ای برای انتقال آب می‌شد کار‌های ترویجی انجام داد.

طالبی می‌گوید: در این باره که این رقم بالاست و می‌توان با آن کار‌های دیگری انجام داد، شکی نداریم. با این حال به نظر می‌رسد این کار از نظر مدیران نقدتر از سایرین بوده است. اما این موضوع به این معنا نیست که ما لیست مشخصی از اقدامات قابل اجرا با اثربخشی تضمین شده داشته ایم که به راحتی می‌شد در آنجا هزینه کرد و نتیجه گرفت.

انجام فعالیت‌های مدیریت تقاضا نیاز به ظرفیت بالای دولت دارد و نیازمند در نظر گرفتن ابعاد اجتماعی، سیاسی و... است. دولت‌ها معمولا ترجیح می‌دهند سراغ چنین کار‌هایی نروند. هرچند بدون انجام آن‌ها انتظار تعدیل مسائل آب در مقیاس سرزمین ایران نیز خیال‌پردازی است.

ما نهایتا برای تعداد بسیار محدودی منطقه می‌توانیم پروژه انتقال آب اجرا کنیم. حتی اگر به فرض محال این انتقال‌ها اثرات مثبت بلندمدتی داشته باشد، نسبت به حجم مسائل آبی که گریبانگیر آبخوان ها، رود‌ها و تالاب‌ها شده است، هیچ خواهد بود.

دیگر خبرها

  • هوش مصنوعی در دستان iOS 18!
  • «ارومیه» واقعا احیا شد؟
  • بازگشت ۱۵۰۰ حاجی از خانه خدا
  • بازگشت 1500 حاجی از خانه خدا
  • اتصال ۵ رود به دریاچه ارومیه
  • لحظه اتصال ۵ رود به دریاچه ارومیه (فیلم)
  • (ویدئو) لحظه اتصال ۵ رود به دریاچه ارومیه
  • فیلم | تصاویر هوایی از لحظه اتصال ۵ رود به دریاچه ارومیه
  • تصاویر اتصال 5 رودخانه به دریاچه ارومیه
  • تصاویر منحصربفرد از لحظه ورود همزمان ۵ رود به دریاچه ارومیه