به گزارش خبرنگار مهر، طی سنوات گذشته، یکی از اصلی ترین راهکارها در اقتصاد ایران برای اجرای سیاست‌های حمایتی، عرضه کالا با قیمت یارانه‌ای و تعیین دستوری قیمت در قالب یک نظام یارانه‌ای بوده است؛ در این راستا می‌توان به اصل بیست و نهم قانون اساسی اشاره کرد که برخورداری از تأمین اجتماعی به عنوان حق مردم شناخته شده و دولت موظف شده با مشارکت مردم خدمات حمایتی برنامه‌های تأمین اجتماعی را فراهم کند. همچنین در اصل چهل و سوم قانون اساسی تأمین نیازهای اساسی مردم (مسکن، خوراک، پوشش، بهداشت و آموزش و پرورش و امکانات لازم برای تشکیل خانواده) مورد تاکید قرار گرفته است. بنابراین قانون اساسی به عنوان اصلی ترین سند قانونی کشور، دولت را به بسترسازی جهت اعطای هدفمند یارانه با تاکید بر تأمین اجتماعی و حمایت از اقشار آسیب پذیر ملزم کرده است.

اما آنچه که در واقعیت وجود دارد این است که هیچ گاه یارانه به صورت یکسان نتوانست بین اقشار مختلف جامعه تقسیم شود و می‌توان گفت تناسبی در میزان بهره مندی افراد از یارانه وجود نداشته است.

کارشناسان معتقدند این نوع نظام یارانه‌ای نه تنها تأثیر مثبتی در اقتصاد کشور نداشته است بلکه برخلاف اهداف مورد نظر «قشر پرمصرف جامعه» بیشترین بهره مندی را از یارانه پنهان داشته‌اند بدون اینکه قشر نیازمند جامعه از این سیاست بهره‌ای ببرند.

از سویی دیگر کارشناسان نتیجه تداوم حرکت در مسیر این نوع نظام یارانه‌ای را مخدوش کردن مزیت‌های نسبی و کاهش بهره‌وری در تولید عنوان می‌کنند؛ همچنین سرانجام قیمت‌های یارانه‌ای به شکل‌گیری یک نوع بازار سیاه و تشویق برای رانت خواری و قاچاق تبدیل می‌شود.

محمدرضا پورابراهیمی رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس یارانه پنهان را یارانه‌ای می‌داند که مردم آن را دریافت می‌کنند ولی بابت آن عددی در محاسبات‌شان قرار نمی‌گیرد.

وی می‌گوید: به عنوان مثال وقتی بنزین یا برق در کشور تولید می‌شود و در اختیار مردم قرار می‌گیرد قیمت‌گذاری‌اش یا بر اساس بهای تمام شده است و یا بر اساس قیمت‌های منطقه‌ای. به عنوان نمونه اگر بهای تمام شده هر لیتر بنزین در کشور ما ۳,۰۰۰ تومان باشد و دولت آن را ۱,۰۰۰ تومان بفروشد؛ بنابراین ۲,۰۰۰ تومان برای هر یک لیتر بنزین یارانه داده می‌شود و به این می‌گویند یارانه پنهان. ممکن است این موضوع مطرح شود که بهای تمام شده در دولت بالاست اگر ما بهای تمام شده را پایین بیاوریم و نرم استاندارد را در نظر بگیریم قیمت خیلی از کالاها با نرم استاندارد جهانی باز هم تفاوت قیمت دارد و به این می‌گویند یارانه پنهان که عمدتاً هم در حوزه انرژی است.

یارانه هر فرد در سال ۱۱ میلیون تومان است

طبق گزارشی که دفتر اقتصاد کلان معاونت هماهنگی برنامه و بودجه سازمان برنامه و بودجه برای سال جاری تهیه کرده، مجموع هزینه‌های ریالی و غیرریالی که دولت برای پرداخت یارانه آشکار (شامل بودجه‌ای وفرابودجه ای) و پنهان متحمل می‌شود برابر ۸۹۰ هزار میلیارد تومان است این رقم تقریباً ۲.۲ برابر بودجه سالانه کشور است. همچنین پیش‌بینی می‌شود تسهیلات تکلیفی و تحت تضمین دولت که توسط شبکه بانکی پرداخت می‌شود برابر ۷۲ هزار میلیارد تومان باشد. به رغم توجه زیادی که برای تخصیص هر ریال بودجه صورت می‌گیرد، نحوه فعلی توزیع این یارانه‌ها با نظارت و کارایی اندک همراه است.

شاخص دیگری نشان می‌دهد سرانه یارانه اعطایی به هر فرد معادل ۱۰.۹ میلیون تومان در سال است، این رقم حدود ۲۰ برابر یارانه نقدی دریافتی افراد تخمین زده می‌شود. ابعاد ارقام تخمین زده شده نشان می‌دهد افزایش کارایی نحوه توزیع این منابع می‌تواند معیشت بخش بزرگی از جامعه را بهبود بخشد.

بهره مندی ثروتمندان از یارانه پنهان انرژی

همچنین بررسی انجام شده نشان می‌دهد ضریب اصابت پرداخت یارانه در دو نوع یارانه غیرمستقیم و مستقیم به دهک‌های نیازمند تفاوت قابل ملاحظه‌ای دارند به طوری که ضریب اصابت یارانه مستقیم (که توسط شاخص پرداختی دو نهاد حمایتی کمیته امداد امام خمینی و بهزیستی برآورد شده) به دهک اول برابر ۴۰ درصد از مجموع کل پرداختی این دو نهاد و به دهک دهم برابر ۲ درصد است.

بزرگترین یارانه غیرنقدی در حال حاضر در بخش یارانه‌های پنهان (حامل‌های انرژی، برق و گاز) داده می‌شود؛ برآوردها نشان می‌دهد نحوه کنونی توزیع یارانه سبب شده ضریب اصابت یارانه پنهان (که به کمک شاخص یارانه حامل‌های انرژی مصرفی توسط خانوار برآورد شده) در دهک اول برابر ۴ درصد از مجموع یارانه پنهان اعطایی به خانوار و در دهک دهم برابر ۲۳ درصد باشد.

این گزارش تاکید می‌کند که با توجه به ابعاد مساله اگر نحوه توزیع یارانه در مجموع یارانه‌های پنهان اصلاح شود، می‌توان به سه دهک آسیب پذیر برابر فاصله درآمدی آنها تا خط فقر، پرداخت نقدی مستمر از محل منابع پایدار انجام داد.

۶۰ درصد نیازمندان دهک‌های اول تحت پوشش نیستند

از دیگر الزامات اصلاح نظام یارانه‌ای اصلاح فرایندهای توزیع یارانه است. به عنوان نمونه تحلیل طرح آماری بودجه خانوار نشان می‌دهد در حالی که ۶۰ درصد نیازمندان دهک اول درآمدی تحت پوشش دریافت مستمری از نهادهای حمایتی نیستند، نزدیک به ۲۲ درصد از مجموع مستمری‌بگیران فعلی در ۶ دهک بالای درآمدی هستند.

نمونه دیگر طرح بیمه همگانی است که با هدف پوشش بیمه برای اقشار نیازمند اجرا شده، اما در سال ۱۳۹۶ پس از سه سال از اجرای طرح، حدود ۱۰ درصد از جمعیت کشور فاقد بیمه هستند که ۳۱ درصد آنها در سه دهک پایین درآمدی قرار دارند. بنابراین لازم است با بهبود اشراف اطلاعاتی و تشخیص درست اقشار مشمول، عدم انطباق یارانه گیرنده با گروه هدف حمایتی را به حداقل رساند.

وضعیت یارانه پنهان در بودجه ۹۸

در گزارش دفتر اقتصاد کلان سازمان برنامه و بودجه کشور تاکید شده است که باید میزان پرداخت یارانه در هر سال مالی به اندازه تعیین شود که منابع مالی پایدار برای آن وجود داشته باشد و دولت برای تأمین آن مجبور به استقراض (یا افزایش بدهی) نشود. برآورد انجام شده نشان می‌دهد بدون اصلاحات در حامل‌های انرژی‌، امکان پرداخت یارانه از منابع پایدار دولت تنها ۵۵ هزار میلیارد تومان است، در صورتی که دولت در لایحه بودجه سال ۱۳۹۸ متعهد به پرداخت ۲۴۰ هزار میلیارد تومان یارانه آشکار (بودجه‌ای و فرابودجه‌ای) شده است.

در این گزارش سه مسیر اصلی تأمین منابع مالی یارانه به شرح زیر احصا شده است:

۱- یارانه بودجه‌ای: این قلم شامل کلیه پرداخت‌های بودجه عمومی کشور است که ماهیت یارانه‌ای دارند و از محل منابع بودجه تأمین مالی می‌شوند. مجموع یارانه‌های بودجه‌ای در لایحه سال ۱۳۹۸، ۱۰۰ هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده، که حدود ۲۴ درصد کل منابع بودجه را به خود اختصاص داده است. با توجه به اتکای ۴۵ درصدی منابع بودجه به منابع پایدار و اعمال این سهم به مجموع یارانه‌های بودجه‌ای می‌توان ادعا کرد تنها در حدود ۵۵ هزار میلیارد تومان از این یارانه‌ها از منابع پایدار تأمین مالی می‌شوند.

۲- یارانه فرابودجه‌ای: منابع این بخش از یارانه‌ها در سقف قانون بودجه دیده نشده، اما دولت از منابع موجود در بخش عمومی مانند صندوق‌های فعال در بخش عمومی (صندوق توسعه ملی، صندوق نوآوری و شکوفایی، حساب هدفمندی یارانه‌ها و …) یا منابع نهادهای عمومی غیردولتی و شرکت‌های دولتی اقدام به اعطای این نوع از یارانه می‌کند. با توجه به کمبود منابع نقدی در دسترس دولت، تأخیر در بازپرداخت این تعهدات سبب می‌شود درنهایت این یارانه‌ها در ترازنامه نهادهای مالی (بانک‌ها، صندوق‌ها و…) به عنوان بدهی دولت انباشت شوند. این عملیات از یک سو موجب ایجاد ناترازی در ترازنامه نهادهای مالی می‌شود و آن‌ها را با مشکل زیان یا کمبود منابع نقد روبرو می‌سازد و از سوی دیگر، ناپایداری مالی دولت را تشدید می‌کند.

براین اساس اصلاح قیمت‌های تکلیفی و کاهش تعهدات دولت در این بخش باید با هدف پایداری میان مدت بودجه دولت با جدیت دنبال شود. طبق برآورد انجام شده مجموع یارانه‌های فرابودجه‌ای از محل صندوق‌های فرابودجه‌ای، منابع نهادهای عمومی غیردولتی و شرکت‌های دولتی، ۱۴۰ هزار میلیارد تومان تخمین زده می‌شود. همچنین مجموع تسهیلات تکلیفی و تحت تضمین دولت از شبکه بانکی در سال ۱۳۹۸ بالغ بر ۷۲ هزار میلیارد تومان تخمین زده می‌شود.

۳- یارانه پنهان: این بخش از یارانه‌ها در واقع عدم النفع دولت به دلیل فروش کالاهای تولیدی در داخل کشور با قیمت پایین‌تر از قیمت قابل فروش در خارج از کشور است. با اصلاح این شیوه پرداخت یارانه، این منابع در اختیار دولت قرار می‌گیرد و دولت می‌تواند درباره نحوه بازتوزیع آن تصمیم‌گیری کند. در نتیجه به پایداری بودجه دولت و قطع یارانه از محل ناپایداری کننده سیاست مالی می‌انجامد. مجموع یارانه‌های پنهان مطابق لایحه پیشنهادی بالغ بر ۶۴۹ هزار میلیارد تومان تخمین زده می‌شود.

‏‬ یارانه پرداختی از سوی دولت به ۸۹۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد

میزان یارانه‌های بودجه‌ای احصا شده ۱۰۰ هزار میلیارد تومان در سال ۹۸ است.مجموع یارانه‌های فرابودجه ای از محل صندوق‌های فرابودجه ای، منابع نهادهای عمومی غیردولتی و شرکت‌های دولتی ۱۴۰ هزار میلیارد تومان در سال تخمین زده می‌شود.

در نتیجه جمع یارانه‌های آشکار به ۲۴۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد. مجموع تسهیلات تکلیفی و تحت تضمین دولت از شبکه بانکی در تعهد دولت در سال بالغ بر ۷۲ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود.

به علاوه، مجموع یارانه‌های پنهان بالغ بر ۶۴۹ هزار میلیارد تومان برآورده شده است. در مجموع ۸۹۰ هزار میلیارد تومان یارانه پنهان، بودجه‌ای و فرابودجه ای احصا شده که بیش از دو برابر بودجه دولت در سال ۹۸ است.

کد خبر 4592189 سمیه رسولی

منبع: مهر

مطالب پیشنهادی:
خبر بعدی:

«تأمین کسری بودجه تغذیه» در دانشگاه‌های علوم پزشکی بررسی شد

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت (مفدا)، این اجلاس با حضور دکتر محمدرضا فراهانی معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت و دیگر مسؤولان و مدیران این معاونت به صورت ویدئوکنفرانس با هدف بررسی وضعیت تغذیه دانشجویان و بررسی محدودیت‌های بودجه‌ای در این حوزه برگزار شد.

دکتر محمد رضا فراهانی در این نشست با اشاره به محدودیت‌های بودجه‌ای در حوزه تغذیه دانشجویان در سال گذشته گفت: با توجه به شرایط اقتصادی کشور، سال گذشته شاهد محدودیت‌های بودجه‌ای در حوزه تغذیه دانشجویی بودیم که البته در سال جاری این محدودیت‌ها طبیعتاً بیشتر شده که باید جهت غلبه بر این مشکلات تبادل نظر کنیم.

معاون وزیر بهداشت شرایط امروز کشور را همانند زمان یک جنگ تمام عیار اقتصادی توصیف کرد و افزود: بر اساس آماری که از منابع و بودجه دانشگاه‌های علوم پزشکی در سال ۹۸ به دست آمده و بر اساس سرجمع کل بودجه دانشگاه‌ها، امسال فقط شاهد افزایش ۷ درصدی بودجه دانشگاه‌های علوم پزشکی بوده‌ایم که رقم محدودی است.

وی گفت: البته بودجه خیلی از دانشگاه‌ها نسبت به سال گذشته کاهش یافته و برخی از دانشگاه‌ها، بودجه‌هایشان نسبت به سال قبل افزایش یافته است. اما در مجموع این افزایش ۷ درصدی بودجه دانشگاه‌های علوم پزشکی رقم قابل توجهی نیست.

فراهانی خطاب به معاونان فرهنگی و دانشجویی دانشگاه‌های علوم پزشکی گفت: علیرغم افزایش حجم برنامه‌های ستادی وزارت بهداشت از جمله برگزاری دو المپیاد ورزش‌های همگانی برای دانشجویان پسر و دختر که امسال برای نخستین بار، این امر تحقق یافت، اقدامات معاونان دانشگاه‌ها در حوزه فرهنگی، دانشجویی، رفاهی، ورزشی در سال گذشته در سطح دانشگاه‌های خود با توجه به محدودیت بودجه‌ای، ستودنی است.

وی با اشاره افزایش چشمگیر قیمت اقلام خوراکی و مواد غذایی گفت: این افزایش قیمت‌ها، مشکلاتی در حوزه تغذیه برای دانشگاه‌های علوم پزشکی ایجاد می‌کند که باید با اتخاذ تدابیر ویژه و تبادل نظر، این بحران را پشت سر بگذاریم.

معاون وزیر بهداشت گفت: سال گذشته قیمت برخی از اقلام مهم غذایی از جمله پروتئین‌ها، گوشت قرمز و سفید افزایش زیادی داشته و وقتی امسال به یکباره افزایش قیمت‌ها تشدید می‌شود، قطعاً مشکلاتی در حوزه تغذیه برای دانشگاه‌ها ایجاد می‌شود که فقط با مشارکت و همدلی می‌توان بر این مشکلات و بحران‌ها، فائق آمد.

معاون فرهنگی و دانشجویی وزیر بهداشت، افزود: سال گذشته ما پیش بینی افزایش اقلام و مواد غذایی را داشتیم و در نتیجه سهمیه‌هایی برای دانشگاه‌های علوم پزشکی گرفتیم اما در مقطعی به دلایلی این سهمیه‌ها دچار مشکل شد اما با نامه نگاری‌هایی که با معاون اول رئیس جمهور انجام دادیم، تلاش کردیم این سهمیه‌ها را مجدداً جاری و احیا کنیم. وقفه‌ای در دریافت سهمیه‌ها ایجاد شد اما اکثر دانشگاه‌های علوم پزشکی سال گذشته و فروردین ماه امسال بر اساس گزارش‌های رسیده، این سهمیه‌ها را گرفته‌اند.

فراهانی با اشاره به اینکه دولت، دیگر نمی‌خواهد با ارز ۴۲۰۰ تومانی پروتئین و موارد دیگر را خریداری کند بلکه با ارز نیمایی می‌خواهد این اقلام را در اختیار سازمانها و نهادها قرار دهد، گفت: این مسأله، هزینه‌های دانشگاه‌ها را در تهیه اقلام و مواد غذایی را بالا می‌برد و برای آنها مشکلاتی ایجاد می‌کند.

وی گفت: برای حل این مشکل و خروج از این بحران، دانشگاه‌ها باید کمبود بودجه و منابع خود در حوزه تغذیه دانشجویی را به صورت عدد و رقم روی کاغذ بیاورند و طی نامه‌ای برای ما ارسال کنند. به طور مثال دانشگاه‌ها با شفاف‌سازی تعداد دانشجویان و سرانه دانشجویی خود، اعلام کنند که دانشگاه به لحاظ بودجه‌ای در حوزه تغذیه با توجه به تورم ایجاد شده از میانگین تعیین شده، چقدر کسری دارد.

معاون وزیر بهداشت ادامه داد: قطعاً با بررسی‌ها و جمع‌بندی‌های انجام شده، به وزیر بهداشت اعلام خواهیم کرد که مثلاً فلان دانشگاه با این لیست، این مقدار کسری بودجه دارد. به هر حال باید فکری به حال تغذیه دانشجویی و خلأ کمبود منابع بودجه‌ای در این حوزه کنیم.

فراهانی با تأکید بر این‌که ما نمی‌توانیم افزایش نرخ شدید قراردادهای طبخ غذای دانشجویی دانشگاه‌ها را از دانشجویان دریافت کنیم، تصریح کرد: یک دانشجو باید با همان نرخ متعارف غذای خود را تهیه کند و تنها سالانه ۲۰ درصد قیمت غذایی دانشجویی افزایش یابد. بنابراین باید دنبال راه حل‌های دیگری جهت تأمین منابع مالی حوزه تغذیه دانشجویان باشیم.

در ادامه سخنان معاون وزیر بهداشت، معاونان فرهنگی و دانشجویی دانشگاه‌های علوم پزشکی از جمله علوم بهزیستی و توانبخشی، شهرکرد، یزد، کاشان … ضمن اعلام آماری از تعداد دانشجویان دانشگاه‌های خود و سرانه دانشجویی دانشگاه و سرانه تغذیه‌ای، در خصوص مساله تغذیه دانشجویی و مشکلات دانشگاه‌های خود در حوزه محدودیت منابع مالی، سخنرانی ارائه کرده و پیشنهاداتی در این حوزه مطرح کردند.

کد خبر 4594710

جزئیات گران‎شدن بنزین و CNG از اول خرداد؛ تعیین سهمیه ۶۰ لیتر بنزین برای خودروهای شخصی

پمپئو: آمریکا در کنار مردم ایران می‌ماند| می‌خواهیم ماهیت جمهوری اسلامی ایران را تغییر دهیم!

آیا شنبه ۳۱ فروردین ۹۸ تعطیل است ؟

کلیدواژه: هدفمندی یارانه ها یارانه یارانه نقدی سازمان برنامه و بودجه

منبع این خبر، وبسایت www.mehrnews.com است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۲۳۴۴۹۸۲۳ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.

دیگر خبرها

  • پرداخت ۲۱۵۰ میلیارد تومان از تخصیص‌های لغو شده/موافقت نمایندگان با تصمیم دولت برای حذف صفر از پول ملی
  • پرداخت ۲۱۵۰ میلیارد تومان از تخصیص‌های لغو شده بودجه ۹۷
  • 2هزار و 150 میلیارد تومان از بودجه 97 به دستگاه ها پرداخت شد
  • کدام یک از دهک ها بیشتر از سایرین یارانه می‌گیرد + جدول و آمار
  • رشد ۷ درصدی بودجه دانشگاه‌های علوم پزشکی در سال ۹۸
  • دهک دهم ۷برابر اقشار محروم یارانه می‌گیرد + جدول
  • «داروینیسم معکوس» در یارانه‌ها/سهم پولدارها ۷ برابر بیشتر از فقرا
  • دهک دهم ۷ برابر اقشار محروم یارانه می‌گیرد + جدول
  • اولویت چین به پروژه‌های تجدیدپذیر بدون یارانه
  • پردرآمد‌ها ۲۳ برابر کم‌درآمد‌ها یارانه انرژی می‌گیرند!
  • افزایش ۷درصدی بودجه ۹۸ دانشگاه‌های علوم پزشکی/خلاء کمبود منابع بودجه‌ای در حوزه تغذیه دانشجویی
  • آغاز یک پایان بر قاچاق بنزین
  • اولویت چین با پروژه‌های تجدیدپذیر بدون یارانه
  • افزایش دستمزد پاسخگوی مشکلات کارگران نیست/ پرداخت یارانه‌ها هدفمند شود
  • افزایش ۴۰۰ هزار تومانی حقوق کارکنان دولت باید از این ماه پرداخت شود
  • ظرفیت ۲۷ هزار میلیاردی بودجه برای جبران خسارت سیل/ نیازی به منابع صندوق توسعه وجود دارد؟
  • ظرفیت ۲۷ هزار میلیاردی بودجه برای جبران خسارت سیل
  • اصلاح ساختاری بودجه، بزرگ‌ترین کار سازمان برنامه است
  • طریقه ثبت‌نام نوزادان برای دریافت یارانه