سعدی و حافظ، دو شاعر برجسته‌ی ادب فارسی و شیلر و گوته، دو شاعر برجسته‌ی ادب آلمانی‌زبان هستند. این چهار شاعر در ادبیات جهان و ایران و آلمان جایگاه بسیار مهمی دارند. دویست سال پیش، گوته با انتشار دیوان غربی‌-شرقی تاثیر مهمی در شناساندن حافظ و سعدی در جهان داشت و بنای گفت‌وگوی غرب و شرق را استحکام بخشید. مرکز فرهنگی و بین‌الملل شهر کتاب در سال ۲۰۱۹ برنامه‌های مختلفی با همکاری مراکز فرهنگی و ادبی جهان در باب گفت‌وگوهای غرب و شرق برگزار می‌کند که همایش سعدی و شیلر یکی از این برنامه‌هاست که در روز سه‌شنبه ۲۷ فروردین و در آستانه‌ی روز بزرگداشت سعدی و با همکاری مرکز سعدی‌شناسی و بخش فرهنگی سفارت آلمان در ایران برگزار می‌شود. شیلر نخستین نویسنده و شاعر آلمانی است که آثارش به فارسی ترجمه شد و نخستین مترجم آثار او یوسف اعتصام‌الملک بود که در سال ۱۲۸۵ شمسی، «خدعه و عشق» را به فارسی برگرداند. گوته از دوستان صمیمی شیلر است و همیشه نام شیلر و گوته و شهر وایمار و نام سعدی و حافظ و شهر شیراز با هم می‌آید.

همایش «سعدی و شیلر» با سخنرانی مایکل کلور برشتولد، سفیر آلمان در ایران و قرائت متن سخنرانی دانیلا دانتس، مدیر خانه‌ی شیلر، درباره‌ی شیلر و ادبیات معاصر آلمان آغاز می‌شود و پس از آن، دکتر محمود حدادی درباره‌ی «سعدی در دیوان غربی‌ـ شرقی گوته، شیلر و نمایشنامه‌ی پوراندخت او، در رابطه‌ای بینامتني»، دکتر فرانک هاشمی درباره‌ی «شناخت سعدی در آلمان»، دکتر سعید فیروزآبادی درباره‌ی «شیلر و نخبگان ایرانی، نگاهی تاریخی به ترجمه‌های آثار شیلر»، علی عبداللهی درباره‌ی «آموزه‌های تعلیمی سعدی و شیلر» و دکتر فاطمه‌ خداکرمی درباره‌ی «بازتاب شخصیت‌های تاریخی در گلستان سعدی و نمایش‌نامه‌های شیلر» سخنرانی می‌کنند.

همایش سعدی و شیلر ساعت ۱۶ سه‌شنبه ۲۷ فروردین در مرکز فرهنگی شهر کتاب واقع در خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه سوم برگزار می‌شود و پس از آن در شهرهای شیراز، برلین و وایمار ادامه می‌یابد.

منبع: الف

مطالب پیشنهادی:
خبر بعدی:

تاثير تفکر عاشقانه ابوالحسن ديلمي بر سعدي شيرازي

خبرگزاري آريا-دکتر محمدرضا خالصي، استاددانشگاه، پژوهشگر و نويسنده و شاعر معاصر در نشست تخصصي سعدي شناسي، در خصوص تاثير تفکر عاشقانه ابوالحسن ديلمي بر سعدي شيرازي سخناني ايراد کرد.

به گزارش آريا از شيراز دکتر محمدرضا خالصي، استاد دانشگاه، پژوهشگر، نويسنده و شاعر معاصر، عصر دوشنبه 2 ارديبهشت در بخش دوم نشست تخصصي سعدي شناسي، پيرامون تأثير تفکر عاشقانه ابوالحسن ديلمي بر سعدي شيرازي، سخناني ايراد کرد.

اين استاد دانشگاه، ابتدا به موضوع عشق پرداخت و گفت: اگر به آثار عرفاني و حکمي بزرگان فرهنگِ اسلامي – ايراني نظر کنيم بي شک عشق ارجمندترين واژه و مفهوم خواهد بود اما اين واژه ارجمند براي به دست آوردن اين جايگاه فراز و نشيب فراواني را پشت سر گذاشته است علت اصلي آن هم اين بود که اين واژه در عصر جاهليت تنها مبين نحوه دوست داشتن نيست بلکه بيانگر نوعي انحراف جنسي بي حد و مرز در اعراب جاهلي است و از همين روست که در قرآن از آن نامي برده نمي شود.

خالصي ادامه داد: ايزوتسو با واکاوي و تحقيق در اين واژه آن را در جاهليت معادل رفتارهاي جنسي غير اخلاقي دانسته است، جاحظ نيز در رساله القيان و رساله العشق و النساء به همين موضوع اشاره دارد به همين دليل واژه عشق در ميان صوفيان نخستين جايگاهي نداشت.

اين سعدي پژوه گفت: صوفيان مکتب بغداد و خراسان به جد از به کار بردن نام آن خودداري مي کردند ابونصرسراج ، ابوبکرکلابادي ، ابوطالب مکي ، هجويري ، عبدالله انصاري و ابوحامد غزالي از اين کلمه استفاده نکردند يعني نزديک به دو قرن اين کلمه به شکلي ممنوعه بود.

خالصي با بيان اينکه اين واژه توسط رابعه و از او مهمتر حلاج، آرام آرام وارد فرهنگ تصوف اسلامي شد، يادآوري کرد که پيش از اين در مورد تفاوت ديدگاهي رابعه و حلاج در مورد عشق در کنگره حافظ سخناني ايراد کرده است و گفت: عشق در ديد حلاج نوعي فضاي يستمولوژيکي دارد.

اين نويسنده و شاعر معاصر خاطرنشان کرد: متأسفانه مانند بسياري از بزرگان اين سرزمين از زندگي ابوالحسن علي بن محمد ديلمي نيز اطلاعي در اختيار نداريم، مي دانيم از شاگردان شيخ کبير عبدالله بن خفيف بوده و کتابي هم در سيره ابن خفيف به عربي نوشته که بعدها رکن الدين يحيي بن جنيد شيرازي آن را به فارسي ترجمه کرده است؛ از متن عربي آن هيچ نشاني وجود ندارد اما متن فارسي آن به همت آنه ماري شيمل خاورشناس شهير آلماني تصحيح شده و در اختيار ما قرار دارد.

وي با يادآوري اينکه اطلاعات دقيقي از زندگي محمد ديلمي وجود دارد، تا جائي که مرحوم استاد قزويني در حواشي شدالإزار مي نويسد هيچ چيز از او نيافتم، گفت: اما با بررسي کتاب هاي موجود او مي توان شمه اي از زندگي او را دانست.

خالصي با اشاره به اينکه از ابوالحسن علي بن محمد ديلمي، جز کتاب سيره شيخ کبير، سه کتاب ديگر نيز به چشم مي خورد؛ خاطرنشان کرد: کتاب مشيخه فارس که مأخذ و منبع مهم معين الدين جنيد شيرازي در شدالإزار بوده و بارها و در صفحات متعدد به آن اشاره داشته و همچنين زرکوب شيرازي نيز در شيراز نامه اين کتاب را مأخذ خود قرار داده، از کتاب‌هاي اين شخصيت برجسته است، اما امروز از آن چيزي در دست نداريم.

اين پژوهشگر اضافه کرد: اسرار المعارف که خود ديلمي در کتاب ديگرش به نام عطف الالف به آن اشاره دارد و از اين کتاب هم اثري نيست، و در آخر کتاب عطف الألف المالوف علي اللام المعطوف که بحث ما بر اساس اين کتاب شکل مي‌گيرد.

خالصي با بيان اينکه از تاريخ تولد ابوالحسن علي بن محمد ديلمي نيز اطلاعي وجود ندارد، گفت: مي دانيم در جواني با شيخ کبير ديدار کرده و از مريدان او شده است، او در حوالي سال هاي 352 هجري که حدوداً 19 يا 20 ساله بوده به ديدار شيخ مي رسد؛ ابن خفيف در سال 371 هجري وفات يافته و ديلمي تا آخر عمر کنار او بوده پس ديدار او منطقا با شيخ بايد حدود حوالي سال 352 بوده باشد.

معاون فرهنگي جهاددانشگاهي استان فارس ادامه داد: از سوي ديگر شيخ، خادمي دارد به نام احمد کبير که جنيد شيرازي زندگي اورا در شدالإزار از قول ديلمي نقل مي کند و ديلمي تاريخ وفات او را سال 377 ه مي نويسد. سال تولد ديلمي را مي‌توان بر اساس اين مستندات حدود سال هاي 332 هجري دانست.

خالصي گفت: قفطي در تاريخ الحکماء مي نويسد که ديلمي در سال 392 هجري  با ابا علي مؤيدالملک، وزير آل بويه در بغداد ديدار مي کند، پس ديلمي تا اواخر قرن چهارم زنده بوده است؛ البته ماسينيون وفات ديلمي را 416 بيان مي کند اما مدرکي ارائه نمي کند.

اين پژوهشگر ادامه داد: از کتاب هاي ديلمي بر مي آيد که او مردي جامع الاطراف بوده و در زمينه هاي فلسفي، نجومي، فقهي، فلسفي، طبي و تصوف اطلاعات بسياري داشته، اما از همه مهمتر اين که او به شدت تحت تأثير حلاج قرار داشته است.

خالصي با بيان اينکه ديلمي اهل سفر بوده و او را رجلا نشيطا يعني پرانرژي و پرتکاپو، خفيف الحرکه يعني پر جنب و جوش و مولعا بالرحله يا عاشق سفر معرفي مي کنند، گفت: مهمترين کتاب ديلمي کتاب عطف الالف المالوف به شمار مي‌رود، اين کتاب نخستين کتاب با محوريت عشق الهي و انساني بوده که تاثير بسياري بر متأخران خود گذاشته است.

اين استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: ديلمي در اين کتاب به شدت تحت تاثير حلاج است و اين کتاب را مي توان به شکلي شرح انديشه هاي حلاج دانست؛ بعد از بردار کردن حلاج کتاب عطف اولين کتابي است که آشکارا و صريح و واضح به تجليل و تبجيل و تحسين و تمجيد حلاج مي پردازد و به سخنان او استشهاد مي جويد و آن ها را تصديق مي کند و براي آن ها ادله و برهان مي آورد.

خالصي ادامه داد: پس از مرگ و شهادت حلاج، تدابير سختي براي محو نام و رسم و طريقت او از سوي خلافت شکل گرفت، آثارش را از ميان بردند و به انهدام کامل انديشه او پرداختند، هر آن کس که از شاگردان او محسوب مي شد، مرگش حتمي بود، سر شاکربغدادي در باب الطاق بريده شد و حيدره، شعراني و ابن منصور؛ از شاگردان حلاج کشته شدند و پيکرهايشان سال ها بر ديوار ساحل غربي ماند؛ کتاب هاي حلاج را سوزاندند تا جايي که قشيري مي نويسد که استادش ابوعلي دقاق او را وادار به سرقت يکي از کتاب هاي حلاج از کتابخانه سلمي کرده است.

او تصريح کرد: در اين شرايط ديلمي نخستين فردي است که به تشريح و تبيين و تعريف و تمجيد او مي پردازد و از نخستين منابع و ماخذ آثار حلاج  به شمار مي رود؛ حتي ژان کلوده معتقد است اين سکوت سنگيني که سال ها بر آثار ديلمي حکمفرما بوده به دليل آنست که به نشر انديشه‌هاي حلاج پرداخته است.

خالصي با بيان اينکه نام کتاب ديلمي هم از اشعار حلاج وام گرفته شده است، گفت: واللام بالالف المعطوف مؤتلف/ کلاهما واحد في السبق معناء؛ اين شعر مغلق و سمبوليک عنوان ناآشناي کتاب ديلمي قرار مي گيرد.

اين پژوهشگر خاطرنشان کرد که ابن نديم در الفهرست، نام کتابي از حلاج را مي آورد که با نام کتاب ديلمي نزديک است؛ اين کتاب يعرف بالالف المقطوع و الالف المالوف، نام دارد.

خالصي با بيان اينکه هم زمان  با ديلمي سه کتاب مهم در تصوف تاليف مي شود، از اين سه با عنوان اللمع سراج متوفي 387 هجري، التعرف کلابادي متوفي 385 هجري و قوت القلوب مکي متوفي 386 هجري نام برد و گفت: اين سه کتاب به شکلي براي تطهير تصوف بعد از شهادت حلاج نوشته و در آن ها سعي شده است که مباني تصوف با قرآن و سنت همخوان شود.

او خاطرنشان کرد: ديلمي کتاب خود را به عشق و مباني آن اختصاص مي دهد و دائره المعارفي در قرن چهارم مي سازد که به مقوله عشق مي پردازد و اين اوست که کتابي مستقل در باب عشق الهي آن هم بر اساس انديشه هاي حلاج مي نگارد و طرحي نظريه مند مطرح مي سازد و گامي اساسي در کراهت زدائي از عشق زميني و قدسيت بخشي و تقويت نظري تصوف عاشقانه ارائه مي دهد او براي تبيين انديشه عشق از قرآن، حديث، فيلسوفان يوناني، منجمان، متکلمان، اديبان، پزشکان، فقهيان و صوفيان بهره مي برد.

خالصي گفت: او از اين ميان به انديشه حلاج بيش از همه توجه مي کند و بر اين باور است که؛ انفرد الحسين بن منصور بهذا القول عن سائر المشايخ؛ نکته مهم ديگر در کتاب عطف اين است که ديلمي در کتابش تنها به عشق الهي بسنده نمي کند بلکه به تقديس عشق زميني نيز مي پردازد او از طريق جمع آوري روايات و مستندات لازم به کراهت زدايي از عشق زميني مي پردازد و زيبايي صورت را واجد منشاء الهي مي داند.

اين استاد دانشگاه همچنين گفت: ديلمي مفصل به عشق عذري مي پردازد که نقطه مقابل عشق اباحي است؛ که عشقي است مجاز و بي پرده و جنسي و آزاد و کامجو؛ در صورتي که عشق عذري عشقي است پاک و عفيف و به دور از مسائل جنسي.

خالصي گفت: کتاب عطف از نخستين رفرنس هاي زندگي مجنون ( قيس بن ملوح) به شمار مي رود، در اين کتاب مفصل به زندگي و اشعار او و همچنين به ديگر قهرمانان عشق عذري مثل کثيرعزه، جميل بثينه و بشرهند و ... پرداخته شده است.

اين پژوهشگر با تصريح اينکه کتاب عطف از طريق مکتب عرفاني شيراز گسترش و انتشار مي يابد، گفت: روي جلد کتاب نوشته شده است؛ عطف الالف المالوف علي اللام المعطوف تاليف الشيخ الامام العارف ابي الحسن علي بن محمد الديلمي رحمه الل تعالي عليه، از ابوالحسن ديلمي تحت عناوين شيخ، امام و عارف ياد مي کند که از مقام والاي او حکايت دارد.

او ادامه داد: اين کتاب دو راوي دارد که هر دو شيرازي هستند؛ شيخ ابي الحسن بن بکران بن فضل؛ که هجويري او را شيرازي و از بزرگان مشايخ صوفيه مي داند و هجويري با او ملاقات داشته است و او را از پيروان طريقت خفيفيه مي نامد و او را خوش سخن، حاضر جواب و زيبا صورت بيان مي کند؛و ابن عساکر هم در تاريخ دمشق جلد 52 رواياتي از او نقل مي کند.

خالصي راوي دوم را ابوشجاع محمدبن سعدان مقاريضي متوفي 509 هجري دانست و گفت: در شدالازار، جنيد شيرازي او را چنين معرفي مي کند؛ کهف الاولياء و سندالاوتاد و لم يکن له نظيرا في فن التوحيد و التحقيق و کان مستحضرا لجميع الفنون.

او همچنين گفت: در شيراز نامه نيز او را؛ شيخ العالم الکامل الرباني، بحر المعارف و المعاني المحقق و المدقق و شيخ الشيوخ الزمان معرفي مي کند و محمود بن عثمان در فردوس المرشديه نيز او را قطب مي نامد.

خالصي عنوان کرد: بنابراين کتاب عطف الالف توسط دو شيرازي که هر دو از بزرگان و مشايخ درجه يک تصوف هستند روايت مي شود؛ بعد از اين دو تن روزبهان بقلي شيرازي در حفظ اين اثر کوشاست.

اين پژوهشگر با بيان اينکه در پژوهشي به اين موضوع پرداخته که نزديک به يک سوم کتاب عبهر العاشقين، رونويسي از کتاب عطف است، گفت: سعدي شيرازي را مي توان راوي عشق دانست؛ بطوريکه از مجموع 713 غزل او که حدودا 7100 بيت مي شود سه موضوع اساس افکار شيخ را در بر مي گيرد.

خالصي تصريح کرد: عشق و ويژگي هاي آن در 1391 بيت، عاشق و صفات و ويژگي هاي آن در 2509 بيت، معشوق و صفات و ويژگي هاي آن در 3607 بيت مطرح شده که اين نشان از بسامد بالاي عشق در انديشه و افکار سعدي دارد.

اين پژوهشگر خاطرنشان کرد: در غزليات سعدي مي توان مسائل زير را متاثر از کتاب عطف دانست؛ عشق عفيف، ارتباط عشق انساني با عشق الهي، ارتباط عشق و زيبائي، جان سپاري در عشق، عشق و رنج، عشق زميني و وصول به عشق الهي به وسيله آن، ازليت عشق، لذت عشق با همه رنج ها و الم ها، عشق جوهري سيال و فعال، عاشق با عشق زنده مي شود و با عشق مي ميرد، عاشق بر لطف و قهر معشوق به يکسان، حيرت آوري عشق، اتحاد عاشق و معشوق، محوريت عشق، جمال ستائي، تحسين عشق مجازي، عشق اساس خلقت است، عشق با شهوت نمي آميزد، عشق دردي کهن، عشق پس از مرگ حتي در قبر نيز باقي است، عشق تا قيامت دوام دارد، استفاده سعدي از اشعار و زندگي مجنون و موارد بسيار ديگر.

اين استاد دانشگاه، سپس به استشهاد به اشعار شيخ اجل و مضامين و مطالب کتاب عطف و تشابهات اين دو در مقولات ذکر شده پرداخت.

شوک قیمت در بازار نفت با تصمیم ترامپ علیه ایران| حالا چه خواهد شد؟

وزیر خارجه آمریکا ایران را تهدید کرد: هیچ معافیت نفتی تمدید نمی‌شود| قدرت ایران در اثر تحریم‌ها کم شده است |می‎خواهیم درآمد نفتی ایران را به صفر برسانیم

سکته همزمان هر سه محکوم بانک سرمایه/ کاظمی راهی زندان شد

منبع این خبر، وبسایت www.alef.ir است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۲۳۴۴۴۸۸۰ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.

دیگر خبرها

  • آیین گرامیداشت روز سعدی در لندن برگزار شد
  • معرفی آثار فرهنگی و یادآوری حکمت متفکرانی چون سعدی نیاز امروز ماست
  • آثار سیل یکماه قبل هنوز در سعدی دیده می‌شود
  • احداث ۳۰ واحد آپارتمانی در محله سیل‌زده سعدی
  • سعدی بیش از تمام شاعران به موضوع تعلیم و تربیت پرداخته است
  • محله سعدی از گل و لای سیل سریعتر پاکسازی شود
  • محله سعدی از گل و لای باقی مانده از سیل هرچه سریعتر پاکسازی شود
  • فعالیت ۲۵ گروه جهادی در منطقه سعدی/ ۳۰ واحد مسکونی برای سیل‌زدگان احداث می‌شود
  • فعالیت ۲۵ گروه جهادی در منطقه سعدی
  • فعالیت 25 گروه جهادی در منطقه سعدی/ تا پایان رفع مشكلات، كنار مردم هستیم
  • ۳۰ واحد آپارتمانی در محله سیل‌زده سعدی احداث می‌شود
  • مراسم بزرگداشت مختومقلی فراغی شاعر ایرانی ترکمن برگزار می‌‎شود
  • شاعر افغان: ادبیات افغانستان در ایران ناشناخته است/ سخن از وطن پارسی لاف روشنفکری است
  • گلستان|مراسم بزرگداشت مختومقلی فراغی شاعر ایرانی ترکمن برگزار می‌‎شود
  • همایش مختومقلی فراغی ۱۲ اردیبهشت در مراوه تپه برگزار می شود
  • تأثیر تفکر عاشقانه ابوالحسن دیلمی بر سعدی شیرازی
  • یادروز سعدی با دل‌جویی از سیل‌زدگان
  • بزرگداشت روز سعدی در بلاروس
  • سعدی و مهارت‌های زندگی زناشویی و خانوادگی